Στην κεντρική πλατεία της Κοζάνης η εικόνα παραμένει αυτή μιας παραδοσιακής ελληνικής πόλης. Η εκκλησία, το δημαρχείο, τα καφέ και οι ταβέρνες συνθέτουν το γνώριμο σκηνικό. Λίγα μέτρα μακριά, όμως, βρίσκεται σε εξέλιξη μια από τις μεγαλύτερες μεταμορφώσεις της ελληνικής ενεργειακής ιστορίας.
Εκεί όπου για δεκαετίες στοιβάζονταν τόνοι λιγνίτη για την τροφοδοσία των μονάδων ηλεκτροπαραγωγής, η ΔΕΗ σχεδιάζει να δημιουργήσει ένα από τα μεγαλύτερα data centers στην Ευρώπη. Το έργο αποτελεί τον πυρήνα ενός επενδυτικού σχεδίου ύψους 5,8 δισ. ευρώ, με στόχο η πρώην λιγνιτική περιοχή να μετατραπεί σε τεχνολογικό και ενεργειακό κόμβο.
Το εγχείρημα αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα στοιχήματα της απολιγνιτοποίησης, όχι μόνο για τη Δυτική Μακεδονία αλλά και για την ίδια τη ΔΕΗ, η οποία επιχειρεί να αφήσει πίσω της την εικόνα μιας εταιρείας που βασιζόταν αποκλειστικά στον άνθρακα.
Από τα ορυχεία στα data centers
Η Κοζάνη υπήρξε για δεκαετίες μια «πόλη της ΔΕΗ». Στην κορύφωση της δραστηριότητας, το 2010, η επιχείρηση απασχολούσε περίπου 5.500 εργαζόμενους στη Δυτική Μακεδονία, δημιουργώντας γύρω της έναν ολόκληρο οικονομικό κύκλο.
Σήμερα, η περιοχή βρίσκεται αντιμέτωπη με το δύσκολο πέρασμα στη νέα εποχή. Η μονάδα του Αγίου Δημητρίου, σε απόσταση περίπου 18 χιλιομέτρων από την Κοζάνη, έχει σταματήσει τη λειτουργία της μετά τη σταδιακή απόσυρση του λιγνίτη. Οι εργαζόμενοι στη μονάδα έχουν περιοριστεί στους 58, από 420 στις αρχές του έτους.
Η τελευταία μεγάλη λιγνιτική μονάδα της περιοχής, η Πτολεμαΐδα V, αναμένεται επίσης να σταματήσει να χρησιμοποιεί λιγνίτη μέχρι το τέλος του έτους.
Για την τοπική κοινωνία, όμως, το μεγάλο ερώτημα παραμένει: τι θα αντικαταστήσει τις θέσεις εργασίας που χάνονται;
«Κανείς δεν λέει ότι οι μονάδες δεν πρέπει να κλείσουν, αλλά πρέπει να μας πουν τι ακριβώς θα γίνει την επόμενη ημέρα», δήλωσε ο δήμαρχος Κοζάνης, Γιάννης Κοκκαλιάρης, επισημαίνοντας ότι η περιοχή χρειάζεται νέες θέσεις εργασίας με αντίστοιχες απολαβές.
Το στοίχημα της τεχνητής νοημοσύνης
Η απάντηση της κυβέρνησης και της ΔΕΗ είναι ότι η νέα οικονομία θα βασιστεί στην τεχνολογία και την τεχνητή νοημοσύνη.
Το data center της Κοζάνης θα έχει ισχύ 300 MW και στόχος είναι να ολοκληρωθεί έως το τέλος του 2028, με δυνατότητα επέκτασης στο 1 GW έως το 2031.
Η ΔΕΗ βρίσκεται ήδη σε συζητήσεις με μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας και hyperscalers για τη μίσθωση των εγκαταστάσεων. Ένα από τα βασικά πλεονεκτήματα του έργου είναι ότι η ηλεκτροδότηση θα γίνεται μέσω του ενεργειακού δικτύου της ΔΕΗ στην περιοχή, με μακροχρόνιες συμφωνίες προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας.
Παράλληλα, η εταιρεία υποστηρίζει ότι η κατανάλωση νερού του data center θα αντιστοιχεί μόλις στο 0,6% των αναγκών που είχαν οι λιγνιτικές δραστηριότητες.
Η κοινωνία περιμένει τις θέσεις εργασίας
Παρά τις προσδοκίες, οι κάτοικοι παραμένουν επιφυλακτικοί. Η μετάβαση έχει ήδη αφήσει το αποτύπωμά της στην τοπική οικονομία.
Στην πόλη έχουν κλείσει περίπου 650 από τα 1.500 εμπορικά καταστήματα, σύμφωνα με τον πρόεδρο του εμπορικού συλλόγου Κοζάνης, Αθανάσιο Δραγατσικά. Παράλληλα, πολλοί νέοι εγκαταλείπουν την περιοχή αναζητώντας ευκαιρίες σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη ή στο εξωτερικό.
«Το χειρότερο που μπορείς να κάνεις στους ανθρώπους είναι να τους δημιουργήσεις αίσθημα απελπισίας», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Η ΔΕΗ υποστηρίζει ότι τα νέα έργα μπορούν να δημιουργήσουν σημαντικό αριθμό θέσεων εργασίας. Κατά την κορύφωση της κατασκευής, εκτιμάται ότι θα χρειαστούν περίπου 7.500 εργαζόμενοι, ενώ σε πλήρη ανάπτυξη τα έργα αναμένεται να δημιουργήσουν τουλάχιστον 2.200 μόνιμες θέσεις εργασίας, εκ των οποίων περίπου 1.500 θα αφορούν τη λειτουργία του data center όταν φτάσει στο 1 GW.
Από τη λιγνιτική οικονομία στην οικονομία της γνώσης
Η επόμενη ημέρα δεν αφορά μόνο στην ενέργεια αλλά και στη δημιουργία ενός νέου οικοσυστήματος γύρω από την τεχνολογία.
Η ΔΕΗ συνεργάζεται με το Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας για τη δημιουργία εκπαιδευτικών προγραμμάτων που θα προετοιμάσουν νέους εργαζόμενους για τις ανάγκες των νέων επενδύσεων.
Όπως ακριβώς η λιγνιτική δραστηριότητα δημιούργησε μια ολόκληρη δορυφορική οικονομία στην περιοχή, στόχος είναι το ίδιο να συμβεί με τα data centers, τις νεοφυείς επιχειρήσεις και τις υπηρεσίες πληροφορικής.
Για την Κοζάνη, το μεγάλο στοίχημα δεν είναι μόνο να φιλοξενήσει ένα τεράστιο τεχνολογικό έργο. Είναι να αποδείξει ότι μια περιοχή που χτίστηκε πάνω στον άνθρακα μπορεί να γίνει μέρος της νέας ψηφιακής οικονομίας.
Διαβάστε ακόμη
Αντίστροφη μέτρηση για τα τελευταία €11 δισ. του Ταμείου Ανάκαμψης – Πώς θα εισπραχθούν (pic)
Κληρονομιές: Ποιος κρατά το σπίτι, ποιος αποζημιώνεται και τι γίνεται με τα χρέη
Αγρότες: Μηδενικός φόρος έως 20.000 ευρώ – Ποιοι δικαιούνται τη νέα φορολογική ελάφρυνση
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ