Αντιμέτωπη με μια ολοένα βαθύτερη οικονομική, δημοσιονομική και κοινωνική κρίση βρίσκεται η Γαλλία, καθώς η αιφνιδιαστική απόφαση της Fitch Ratings να μετατρέψει σε αρνητικές τις προοπτικές της πιστοληπτικής της αξιολόγησης συμπίπτει με έναν νέο γύρο μαζικών διαδηλώσεων σε ολόκληρη τη χώρα.
Η προειδοποίηση του διεθνούς οίκου αξιολόγησης έρχεται σε μια ιδιαίτερα δύσκολη συγκυρία για τη γαλλική κυβέρνηση, η οποία προσπαθεί να περιορίσει το δημοσιονομικό έλλειμμα, ενώ η οικονομική δραστηριότητα υποχωρεί, το κόστος δανεισμού αυξάνεται και οι κοινωνικές αντιδράσεις δυσχεραίνουν την εφαρμογή μέτρων λιτότητας.
Την ίδια στιγμή, οι γαλλικές Αρχές προετοιμάζονται για νέες κινητοποιήσεις εκατοντάδων χιλιάδων πολιτών το Σάββατο 31 Οκτωβρίου, επιβάλλοντας περιορισμούς στις συγκεντρώσεις και στην κυκλοφορία, υπό τον φόβο επανάληψης των βίαιων επεισοδίων που σημειώθηκαν νωρίτερα μέσα στον μήνα.
Ο συνδυασμός της πολιτικής αβεβαιότητας, των αυξανόμενων δημοσιονομικών πιέσεων και της κοινωνικής αναταραχής ενισχύει τις ανησυχίες για την πορεία της δεύτερης μεγαλύτερης οικονομίας της Ευρωζώνης.
Fitch: Αρνητικές προοπτικές για τη Γαλλία, αμετάβλητη η αξιολόγηση στο A+
Η Fitch Ratings ανακοίνωσε αργά την Παρασκευή την αναθεώρηση των προοπτικών της Γαλλίας από σταθερές σε αρνητικές, σε μια κίνηση εκτός του προγραμματισμένου ημερολογίου αξιολογήσεων.
Ο οίκος διατήρησε την πιστοληπτική αξιολόγηση της χώρας στο A+, επίπεδο αντίστοιχο με εκείνο της Πορτογαλίας και του Βελγίου και έξι βαθμίδες υψηλότερα από την κατηγορία των μη επενδυτικών αξιολογήσεων (junk).
Η αλλαγή των προοπτικών, ωστόσο, αποτελεί σαφή προειδοποίηση ότι η πιστοληπτική ικανότητα της Γαλλίας ενδέχεται να υποβαθμιστεί στο μέλλον, εάν συνεχιστεί η επιδείνωση των δημοσιονομικών και οικονομικών συνθηκών.
Σύμφωνα με τη Fitch, από την προηγούμενη αξιολόγηση του Αυγούστου 2026 έχουν καταγραφεί χαμηλότερη οικονομική ανάπτυξη, υψηλότερο κόστος δανεισμού και μεγαλύτερο δημοσιονομικό έλλειμμα.
Οι εξελίξεις αυτές επιβαρύνουν περαιτέρω τη δυναμική του δημόσιου χρέους, το οποίο ήδη βρισκόταν σε δυσμενή πορεία.
Ο οίκος υπογραμμίζει επίσης ότι ο πολιτικός κατακερματισμός και το δύσκολο κοινωνικό περιβάλλον περιορίζουν τη δυνατότητα εφαρμογής μιας σταθερής και αποτελεσματικής πολιτικής δημοσιονομικής προσαρμογής.
Το έλλειμμα στο 5,4% και η επιδείνωση του χρέους
Στο επίκεντρο της προειδοποίησης βρίσκεται η αδυναμία της Γαλλίας να ανακόψει τη συνεχή διόγκωση του δημόσιου χρέους.
Η Fitch εκτιμά ότι το δημοσιονομικό έλλειμμα θα διαμορφωθεί φέτος στο 5,4% του ΑΕΠ, ενώ η οικονομική επιβράδυνση και η άνοδος των επιτοκίων καθιστούν ακόμη δυσκολότερη την προσπάθεια περιορισμού του.
Σύμφωνα με τις νέες εκτιμήσεις, η συνολική δημοσιονομική προσαρμογή που απαιτείται για τη σταθεροποίηση του χρέους έχει αυξηθεί στο 3,5% του ΑΕΠ, έναντι 3% που υπολογιζόταν τον Αύγουστο.
Πρόκειται για σημαντική επιδείνωση μέσα σε λίγους μόλις μήνες, η οποία αντανακλά το αυξανόμενο βάρος των τόκων και τις δυσμενέστερες οικονομικές προοπτικές.
Η κατάσταση περιπλέκεται από την πολιτική αδυναμία της κυβέρνησης να προωθήσει αποτελεσματικά ένα πρόγραμμα δημοσιονομικής εξυγίανσης, καθώς δεν διαθέτει κοινοβουλευτική πλειοψηφία.
Η Fitch επισημαίνει ότι η δημόσια συζήτηση ενόψει των προεδρικών εκλογών δεν έχει ενισχύσει την εμπιστοσύνη της στις προοπτικές μιας διατηρήσιμης μείωσης του ελλείμματος.
Αντίθετα, οι κοινωνικές κινητοποιήσεις για τις δημόσιες υπηρεσίες και το υψηλό κόστος ζωής δημιουργούν πρόσθετα εμπόδια.
Η γαλλική οικονομία συρρικνώθηκε στο τρίτο τρίμηνο
Οι ανησυχίες για την πορεία της οικονομίας ενισχύθηκαν από τα στοιχεία που δημοσιοποιήθηκαν την Παρασκευή, σύμφωνα με τα οποία η γαλλική οικονομία συρρικνώθηκε απροσδόκητα το τρίτο τρίμηνο του 2026.
Καθοριστικό ρόλο διαδραμάτισε η παρατεταμένη αδυναμία των επενδύσεων, η οποία εξακολουθεί να περιορίζει την οικονομική δραστηριότητα.
Η επιδείνωση αυτή καθιστά ακόμη δυσκολότερη την προσπάθεια της κυβέρνησης να αυξήσει τα δημόσια έσοδα και να συγκρατήσει το έλλειμμα, καθώς η χαμηλότερη ανάπτυξη περιορίζει τη φορολογική βάση.
Παράλληλα, οι πολιτικές αντιπαραθέσεις και η κοινωνική αναταραχή ενισχύουν την αβεβαιότητα για επιχειρήσεις και επενδυτές.
Η Fitch εκτιμά ότι οι συγκεκριμένοι παράγοντες επιβαρύνουν τις προοπτικές σταθεροποίησης του δημόσιου χρέους.
Στο υψηλότερο επίπεδο 24 ετών οι αποδόσεις των γαλλικών ομολόγων
Η ανησυχία για τα δημόσια οικονομικά της Γαλλίας έχει ήδη αποτυπωθεί με έντονο τρόπο στην αγορά κρατικών ομολόγων.
Οι αποδόσεις των γαλλικών τίτλων έχουν αυξηθεί περισσότερο από εκείνες οποιασδήποτε άλλης ανεπτυγμένης οικονομίας μέσα στον Οκτώβριο, φτάνοντας στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων 24 ετών.
Η διαφορά απόδοσης μεταξύ του γαλλικού και του γερμανικού δεκαετούς ομολόγου, που αποτελεί βασικό δείκτη του κινδύνου για τη γαλλική οικονομία, έφτασε αυτόν τον μήνα τις 178 μονάδες βάσης.
Στις αρχές Σεπτεμβρίου, πριν ενταθεί το κύμα πωλήσεων, το συγκεκριμένο spread βρισκόταν μόλις στις 85 μονάδες βάσης.
Την Παρασκευή διαμορφωνόταν περίπου στις 165 μονάδες βάσης, παραμένοντας σε επίπεδα που είχαν καταγραφεί τελευταία φορά κατά την κρίση δημόσιου χρέους της Ευρωζώνης.
Η άνοδος των αποδόσεων αυξάνει το κόστος με το οποίο η Γαλλία δανείζεται από τις αγορές, επιβαρύνοντας περαιτέρω τα δημόσια οικονομικά.
Λεσκίρ: Επείγουσα ανάγκη για έναν υπεύθυνο προϋπολογισμό
Η νέα προειδοποίηση της Fitch προκάλεσε την αντίδραση του υπουργού Οικονομικών της Γαλλίας, Ρολάν Λεσκίρ, ο οποίος αναγνώρισε την ανάγκη άμεσης δημοσιονομικής δράσης.
Όπως δήλωσε, η αξιολόγηση του οίκου υπογραμμίζει ότι η χώρα πρέπει να προχωρήσει στην ψήφιση ενός υπεύθυνου προϋπολογισμού πριν από το τέλος του έτους.
Η τοποθέτησή του διαφοροποιείται αισθητά από την πιο αισιόδοξη αντίδραση που είχε εκφράσει την προηγούμενη εβδομάδα, όταν η Moody’s απέφυγε να υποβαθμίσει τη Γαλλία, διατηρώντας ωστόσο αρνητικές τις προοπτικές της.
Τότε, ο Λεσκίρ είχε υποστηρίξει ότι η απόφαση αναγνώριζε την ανθεκτικότητα της γαλλικής οικονομίας και την αξιοπιστία του προϋπολογισμού που παρουσίασε η κυβέρνηση.
Η Fitch, αντίθετα, επέλεξε να παρέμβει εκτός προγραμματισμού, κρίνοντας ότι οι οικονομικές και πολιτικές εξελίξεις απαιτούν άμεση αναθεώρηση των προοπτικών.
Η επόμενη τακτική αξιολόγηση της Γαλλίας αναμένεται να ολοκληρωθεί έως τα τέλη Φεβρουαρίου.
Ο προϋπολογισμός Λεκορνί και το πολιτικό αδιέξοδο
Ο πρωθυπουργός Σεμπαστιάν Λεκορνί έχει παρουσιάσει σχέδιο προϋπολογισμού που προβλέπει σημαντικό περιορισμό των δημοσίων δαπανών και αύξηση των φορολογικών εσόδων.
Στόχος είναι η μείωση του δημοσιονομικού ελλείμματος στο 5% του ΑΕΠ το 2027, έναντι 5,4% που προβλέπεται για φέτος.
Ωστόσο, η έγκριση του σχεδίου παραμένει εξαιρετικά αβέβαιη, καθώς η κυβέρνηση δεν διαθέτει πλειοψηφία στη γαλλική Εθνοσυνέλευση.
Τα κόμματα της αντιπολίτευσης εμφανίζονται απρόθυμα να προχωρήσουν σε συμβιβασμούς, έχοντας ήδη στραμμένη την προσοχή τους στις προεδρικές εκλογές που θα πραγματοποιηθούν σε περίπου έξι μήνες.
Υποψήφιοι από την άκρα Αριστερά έως την άκρα Δεξιά προτείνουν ριζικές αλλαγές στην οικονομική πολιτική, μεταξύ των οποίων μείωση των ορίων συνταξιοδότησης και σημαντικές αυξήσεις της φορολογίας των επιχειρήσεων.
Η πολιτική αυτή αβεβαιότητα δυσχεραίνει τις προσπάθειες της κυβέρνησης να πείσει τις αγορές ότι διαθέτει αξιόπιστο σχέδιο για τη σταθεροποίηση του χρέους.
Νέες μαζικές διαδηλώσεις σε ολόκληρη τη Γαλλία
Την ώρα που οι αγορές αντιδρούν στις δημοσιονομικές εξελίξεις, η γαλλική κυβέρνηση βρίσκεται αντιμέτωπη με νέο κύμα κοινωνικών κινητοποιήσεων.
Εκατοντάδες χιλιάδες πολίτες αναμένεται να συμμετάσχουν σήμερα, Σάββατο 31 Οκτωβρίου, σε διαδηλώσεις σε ολόκληρη τη χώρα, συνεχίζοντας τις κινητοποιήσεις που έχουν προκαλέσει έντονη αναταραχή τις τελευταίες εβδομάδες.
Οι Αρχές προετοιμάζονται για το ενδεχόμενο νέων βίαιων επεισοδίων, μετά τις εκτεταμένες ταραχές και καταστροφές που σημειώθηκαν σε γαλλικές πόλεις νωρίτερα μέσα στον Οκτώβριο.
Στο Παρίσι, οι τοπικές Αρχές επέβαλαν περιορισμούς στις συγκεντρώσεις και αποφάσισαν την απαγόρευση διαδηλώσεων στο κέντρο της πρωτεύουσας, επιτρέποντάς τες μόνο εκτός της συγκεκριμένης ζώνης.
Παράλληλα, προβλέπεται η επαναφορά τοπικών νυχτερινών απαγορεύσεων κυκλοφορίας σε κεντρικά σημεία.
Ωστόσο, η εφαρμογή των περιορισμών έχει ήδη προκαλέσει δικαστική αντιπαράθεση.
Δικαστική απόφαση επιτρέπει πορεία στο κέντρο του Παρισιού
Το Διοικητικό Δικαστήριο του Παρισιού έκρινε ότι μπορεί να πραγματοποιηθεί πορεία μεταξύ της Πλατείας της Βαστίλης και της Πλατείας του Έθνους (Place de la Nation), παρά τους περιορισμούς που είχαν ανακοινώσει οι Αρχές.
Η απόφαση έγινε γνωστή από γαλλικά μέσα ενημέρωσης και προκάλεσε την αντίδραση του υπουργού Εσωτερικών, Λοράν Νουνιέζ.
Ο υπουργός ανακοίνωσε ότι η κυβέρνηση θα ασκήσει έφεση, επιμένοντας στην ανάγκη προστασίας της δημόσιας τάξης.
Παράλληλα, προανήγγειλε ισχυρή αστυνομική παρουσία στους δρόμους, επικαλούμενος τον κίνδυνο νέων επεισοδίων και καταστροφών σε εμπορικά καταστήματα.
Το προηγούμενο Σαββατοκύριακο είχαν αναπτυχθεί περίπου 70.000 αστυνομικοί για την αντιμετώπιση των διαδηλώσεων και την αποτροπή λεηλασιών.
Σύμφωνα με τις Αρχές, η αστυνομική κινητοποίηση συνέβαλε στον περιορισμό των βιαιοτήτων, σε αντίθεση με τα σοβαρά επεισόδια που είχαν σημειωθεί στις 17 Οκτωβρίου.
Από τις διαμαρτυρίες για τα σχολεία στην κοινωνική εξέγερση για την ακρίβεια
Οι κινητοποιήσεις ξεκίνησαν πριν από αρκετές εβδομάδες, με βασικό αίτημα τη βελτίωση των συνθηκών στη δημόσια εκπαίδευση.
Νέοι και μαθητές διαμαρτύρονταν για τις ελλείψεις προσωπικού και εξοπλισμού στα σχολεία, ζητώντας περισσότερους πόρους και καλύτερη λειτουργία των εκπαιδευτικών δομών.
Από τα μέσα Οκτωβρίου, ωστόσο, στις κινητοποιήσεις προστέθηκαν και άλλες κοινωνικές ομάδες, οι οποίες διαμαρτύρονται κυρίως για το υψηλό κόστος ζωής και την επιδείνωση της αγοραστικής τους δύναμης.
Η διεύρυνση των διαδηλώσεων δημιουργεί ακόμη μεγαλύτερες δυσκολίες για την κυβέρνηση, η οποία καλείται ταυτόχρονα να συγκρατήσει τις δημόσιες δαπάνες και να ανταποκριθεί στα αιτήματα για ενίσχυση των δημόσιων υπηρεσιών.
Η Fitch επισημαίνει ότι οι μεγάλες κοινωνικές κινητοποιήσεις αποτελούν πρόσθετο παράγοντα αβεβαιότητας, καθώς περιορίζουν τα περιθώρια για την εφαρμογή μέτρων δημοσιονομικής προσαρμογής.
Η επόμενη ημέρα για τη Γαλλία
Η Γαλλία βρίσκεται πλέον αντιμέτωπη με τρεις αλληλένδετες προκλήσεις: την επιβράδυνση της οικονομίας, τη συνεχή αύξηση του δημόσιου χρέους και την κοινωνική αντίδραση απέναντι στις σχεδιαζόμενες δημοσιονομικές παρεμβάσεις.
Η αιφνιδιαστική αλλαγή των προοπτικών από τη Fitch αυξάνει την πίεση προς την κυβέρνηση να παρουσιάσει ένα αξιόπιστο σχέδιο σταθεροποίησης των δημόσιων οικονομικών.
Την ίδια στιγμή, οι κινητοποιήσεις δημιουργούν ένα ιδιαίτερα δύσκολο πολιτικό περιβάλλον, καθώς τα κόμματα προετοιμάζονται για τις προεδρικές εκλογές.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι κατά πόσον η κυβέρνηση Λεκορνί θα καταφέρει να εξασφαλίσει την έγκριση του προϋπολογισμού και να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη των αγορών, χωρίς να προκαλέσει περαιτέρω όξυνση των κοινωνικών αντιδράσεων.
Με τις αποδόσεις των ομολόγων να παραμένουν κοντά σε υψηλά δεκαετιών και τις προοπτικές του χρέους να επιδεινώνονται, τα περιθώρια ελιγμών περιορίζονται ολοένα περισσότερο.