Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν κατέληξαν σε μια προκαταρκτική συμφωνία για την παράταση της εκεχειρίας κατά 60 ημέρες και την έναρξη νέου γύρου συνομιλιών για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης, σύμφωνα με πρόσωπο που γνωρίζει τις διαπραγματεύσεις. Η εξέλιξη ενισχύει τις ελπίδες ότι η τρίμηνη σύγκρουση ενδέχεται να οδεύει προς αποκλιμάκωση και πιθανή διπλωματική λύση.
Η πηγή, η οποία μίλησε υπό καθεστώς ανωνυμίας λόγω της ευαισθησίας των συνομιλιών, επιβεβαίωσε προηγούμενο δημοσίευμα του Axios. Ωστόσο, ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπ, δεν έχει ακόμη δώσει την τελική του έγκριση στους όρους της συμφωνίας. Και οι δύο πλευρές έχουν επανειλημμένα δηλώσει ότι σημειώνεται πρόοδος, ενώ ο Τραμπ έχει πολλές φορές υποστηρίξει ότι μια συμφωνία βρίσκεται κοντά, χωρίς όμως να υπάρξει οριστική κατάληξη.
Ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς δήλωσε την Πέμπτη ότι Ουάσιγκτον και Τεχεράνη εξακολουθούν να διαπραγματεύονται ορισμένες διατυπώσεις του κειμένου, κυρίως σε ζητήματα που αφορούν τις πυρηνικές δυνατότητες του Ιράν. Όπως ανέφερε, η ιρανική πλευρά φαίνεται να διαπραγματεύεται με καλή πίστη και οι συνομιλίες προχωρούν.
Παράλληλα, το ημιεπίσημο ιρανικό πρακτορείο Tasnim μετέδωσε μέσω ανάρτησης στην πλατφόρμα Χ ότι το κείμενο του πιθανού μνημονίου κατανόησης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί, επικαλούμενο ανώνυμη πηγή.
Από την πλευρά του, ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Σκοτ Μπέσεντ, απέφυγε να επιβεβαιώσει εάν έχει επιτευχθεί προσωρινή συμφωνία, περιοριζόμενος να δηλώσει ότι οι διαπραγματεύσεις συνεχίζονται. Υπενθύμισε επίσης ότι οι τρεις βασικές «κόκκινες γραμμές» του Τραμπ παραμένουν αδιαπραγμάτευτες προϋποθέσεις για οποιαδήποτε συμφωνία: η πλήρης επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, η παράδοση από το Ιράν των αποθεμάτων ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού και ο τερματισμός του πυρηνικού του προγράμματος.
Εύθραυστη εκεχειρία και πρόοδος στις συνομιλίες
Η εύθραυστη εκεχειρία μεταξύ των δύο χωρών ισχύει από τις αρχές Απριλίου, αν και κατά διαστήματα έχει διακοπεί από μεμονωμένα στρατιωτικά επεισόδια. Σύμφωνα με το Axios, ο Τραμπ ζήτησε «μερικές ημέρες» προκειμένου να εξετάσει τη συμφωνία.
Ο Φαντά-Χοσεΐν Μαλέκι, Ιρανός βουλευτής και μέλος της κοινοβουλευτικής επιτροπής εθνικής ασφάλειας, δήλωσε ότι οι συνομιλίες έχουν σημειώσει «σημαντική πρόοδο», σύμφωνα με το πρακτορείο ISNA. Ωστόσο, όπως ανέφερε, οι ΗΠΑ καλούνται ακόμη να αποφασίσουν εάν θα αποδεχθούν ορισμένους όρους που θέτει η Τεχεράνη, χωρίς να διευκρινίζονται οι λεπτομέρειες.
Οι αγορές υποδέχθηκαν θετικά τις πληροφορίες περί προόδου. Ο παγκόσμιος δείκτης μετοχών MSCI All Country World Index ενισχύθηκε κατά 0,3%, καταγράφοντας νέο ιστορικό υψηλό, καθώς οι επενδυτές εκτιμούν ότι μια αποκλιμάκωση της κρίσης θα μπορούσε να μειώσει τις τιμές του πετρελαίου και να στηρίξει την παγκόσμια ανάπτυξη. Το Brent υποχώρησε κατά 0,6%, κοντά στα 93,10 δολάρια ανά βαρέλι.
Στενά του Ορμούζ στο επίκεντρο της συμφωνίας
Σύμφωνα με το Axios, το υπό διαπραγμάτευση μνημόνιο θα προβλέπει τη διασφάλιση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας μέσω των Στενών του Ορμούζ. Η Τεχεράνη θα πρέπει να απομακρύνει όλα τα ναρκοπέδια από την περιοχή εντός 30 ημερών.
Ο Μπέσεντ πρόσθεσε ότι το Ομάν δεν σκοπεύει να επιβάλει τέλη διέλευσης στα πλοία που χρησιμοποιούν τη θαλάσσια οδό, σημειώνοντας ότι έλαβε σχετικές διαβεβαιώσεις από τον πρεσβευτή της χώρας στις ΗΠΑ. Οι εξελίξεις ακολούθησαν νέες συγκρούσεις μεταξύ αμερικανικών και ιρανικών δυνάμεων κατά τη διάρκεια της νύχτας, με τις δύο πλευρές να αλληλοκατηγορούνται για παραβίαση της εκεχειρίας.
Αμερικανός αξιωματούχος ανέφερε ότι οι αμερικανικές δυνάμεις κατέρριψαν τέσσερα ιρανικά drones που κατευθύνονταν προς εμπορικό πλοίο και έπληξαν εκτοξευτή πυραύλων κοντά στα Στενά του Ορμούζ, υποστηρίζοντας ότι επρόκειτο για αμυντική ενέργεια και ότι η εκεχειρία παραμένει σε ισχύ. Από την πλευρά της, η ιρανική κρατική τηλεόραση Press TV μετέδωσε ότι η Τεχεράνη έπληξε την αμερικανική βάση από την οποία εξαπολύθηκε η επίθεση.
Παράλληλα, οι ΗΠΑ και το Κουβέιτ ανακοίνωσαν ότι οι δυνάμεις του εμιράτου αναχαίτισαν βαλλιστικό πύραυλο που εκτοξεύθηκε από το Ιράν.
Ο ενεργειακός αντίκτυπος της κρίσης
Η ουσιαστική παρεμπόδιση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ από την έναρξη του πολέμου στα τέλη Φεβρουαρίου έχει επηρεάσει περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων προμηθειών πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου, προκαλώντας εκτίναξη των τιμών της ενέργειας και αναζωπύρωση των πληθωριστικών πιέσεων.
Το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών ανακοίνωσε νέες κυρώσεις κατά της Iranian Persian Gulf Strait Authority, κατηγορώντας την ότι επιχειρεί να αποκομίσει οικονομικά οφέλη από την κρίση επιβάλλοντας χρεώσεις στα πλοία που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ.
Σύμφωνα με τις αμερικανικές αρχές, το Ιράν έχει διευρύνει μονομερώς τη δικαιοδοσία που διεκδικεί στην περιοχή, θεσπίζοντας νέους κανόνες διέλευσης και απαιτώντας σε ορισμένες περιπτώσεις πληρωμές που φτάνουν ακόμη και τα 2 εκατ. δολάρια για την ασφαλή διέλευση πλοίων.
Οι Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης ανακοίνωσαν ότι 26 εμπορικά πλοία και δεξαμενόπλοια διήλθαν από τα Στενά το τελευταίο 24ωρο κατόπιν αδειοδότησης, ενώ στοιχεία παρακολούθησης πλοίων που συγκέντρωσε το Bloomberg έδειξαν ότι μόλις δύο πλοία εισήλθαν στον Περσικό Κόλπο και ένα κινεζικό δεξαμενόπλοιο καυσίμων διέκοψε προσωρινά το ταξίδι του.
Τα αγκάθια που παραμένουν
Παρά την πρόοδο, σημαντικές διαφορές εξακολουθούν να χωρίζουν τις δύο πλευρές. Ο Τραμπ βρίσκεται αντιμέτωπος με αντικρουόμενες πιέσεις: από τη μία πλευρά τα αιτήματα της Τεχεράνης για οικονομική ανακούφιση και τερματισμό των επιθέσεων και από την άλλη τις πιέσεις των Ρεπουμπλικανών που αντιτίθενται σε οποιονδήποτε συμβιβασμό.
Πέρα από το πυρηνικό πρόγραμμα, οι διαπραγματευτές καλούνται να συμφωνήσουν στο ύψος και το χρονοδιάγραμμα αποδέσμευσης περίπου 24 δισ. δολαρίων ιρανικών περιουσιακών στοιχείων που παραμένουν παγωμένα στο εξωτερικό.
Την ίδια στιγμή, η κατάσταση στην ευρύτερη περιοχή παραμένει εύθραυστη. Η εμπορική ναυτιλία στα Στενά του Ορμούζ εξακολουθεί να κινείται με αργούς ρυθμούς, ενώ το Ισραήλ ενέτεινε τις επιχειρήσεις του στον Λίβανο, όπου τουλάχιστον 14 άνθρωποι σκοτώθηκαν σε επιθέσεις που έπληξαν και τη Βηρυτό, προσθέτοντας νέες αβεβαιότητες στις προσπάθειες επίτευξης μιας προσωρινής ειρηνευτικής συμφωνίας μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης.
Διαβάστε ακόμη
ΔΝΤ: Βαρίδι για την ανάπτυξη τα παλιά κόκκινα δάνεια (πίνακες)
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα