Το Ιράν επιδιώκει να απαγορεύσει τη διέλευση αμερικανικών και ισραηλινών πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ, ενώ παράλληλα ζητεί την καταβολή αποζημιώσεων από χώρες που θεωρεί εχθρικές, προτού τους επιτραπεί η χρήση της κρίσιμης θαλάσσιας οδού. Αυτό προκύπτει από δημοσιεύματα ιρανικών μέσων ενημέρωσης σχετικά με την προτεινόμενη συμφωνία Ιράν–Ομάν για τη διαχείριση των Στενών.
Η συμφωνία βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο των προσδοκιών για επαναλειτουργία του Ορμούζ και αποκατάσταση των ενεργειακών ροών, οι οποίες έχουν περιοριστεί σημαντικά μετά τις επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν τον Φεβρουάριο.
«Είναι σαφές ότι κάτι τέτοιο δεν πρόκειται να γίνει δεκτό θετικά στην Ουάσιγκτον», δήλωσε ο Τόμας Γουόρικ, πρώην αξιωματούχος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ και σήμερα ανώτερος συνεργάτης του Atlantic Council. «Αντί οι δύο πλευρές να κάνουν παραχωρήσεις, αυξάνουν τις απαιτήσεις τους».
Ερωτηθείς πάντως την Πέμπτη το βράδυ, κατά τη διάρκεια εκδήλωσης στον Λευκό Οίκο, σχετικά με την πορεία των διαπραγματεύσεων, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ απάντησε ότι «προχωρούν καλά».
Ποια πλοία μπορεί να αφορά η απαγόρευση
Ο αριθμός των εμπορικών πλοίων παγκοσμίως που φέρουν αμερικανική ή ισραηλινή σημαία είναι περιορισμένος, ενώ ελάχιστα έχουν εισέλθει ή εξέλθει από τον Περσικό Κόλπο μετά την έναρξη του πολέμου.
Παραμένει, ωστόσο, ασαφές πόσο ευρεία θα μπορούσε να είναι η ερμηνεία μιας τέτοιας απαγόρευσης από την Τεχεράνη. Η περίπλοκη δομή ιδιοκτησίας και διαχείρισης στη διεθνή ναυτιλία σημαίνει ότι εταιρείες με αμερικανική ή ισραηλινή συμμετοχή ή επενδυτές θα μπορούσαν επίσης να θεωρηθούν ότι συνδέονται με τις δύο χώρες.
Σε κάθε περίπτωση, θεωρείται δύσκολο ο Τραμπ να αποδεχθεί μια τέτοια παραχώρηση, έπειτα από μήνες κατά τους οποίους υποστηρίζει ότι οι αμερικανικές Ένοπλες Δυνάμεις έχουν ουσιαστικά νικήσει το Ιράν. Οι ενδιάμεσες εκλογές, οι οποίες θα καθορίσουν τον έλεγχο και των δύο σωμάτων του Κογκρέσου, απέχουν μόλις λίγους μήνες, ενώ δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι ο πόλεμος έχει καταστεί ιδιαίτερα αντιδημοφιλής στις ΗΠΑ.
Στο ιρανικό Κοινοβούλιο το σχέδιο συμφωνίας
Το κείμενο της συμφωνίας βρίσκεται πλέον υπό εξέταση στο ιρανικό Κοινοβούλιο, σύμφωνα με το ημιεπίσημο πρακτορείο Fars.
Το Fars μετέδωσε επίσης ότι μεταξύ των όρων που εξετάζονται περιλαμβάνεται απαγόρευση φορτίων που σχετίζονται με το Ισραήλ, καθώς και ένα σύστημα τελών για υπηρεσίες όπως η ασφάλιση και η κάλυψη περιβαλλοντικών δαπανών.
Σε ξεχωριστό δημοσίευμά του, το πρακτορείο ανέφερε ότι οι ιρανικές ναυτικές δυνάμεις έπληξαν «εχθρικούς στόχους» στην είσοδο των Στενών του Ορμούζ, επικαλούμενο ανώνυμη πηγή, χωρίς να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες.
Άνοδος του πετρελαίου μετά τις νέες πληροφορίες
Οι τιμές του πετρελαίου διεύρυναν τα κέρδη τους μετά τις πληροφορίες ότι το Ιράν επιδιώκει να κρατήσει τα αμερικανικά πλοία εκτός των Στενών, αλλά και τις αναφορές περί ιρανικών επιθέσεων στην κρίσιμη θαλάσσια δίοδο.
Το Brent ξεπέρασε τα 83 δολάρια το βαρέλι, έχοντας ενισχυθεί σχεδόν κατά 4% στην προηγούμενη συνεδρίαση, ενώ το αμερικανικό West Texas Intermediate κινήθηκε κοντά στα 78 δολάρια.
Τόσο Αμερικανοί όσο και Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν αφήσει να εννοηθεί τις τελευταίες ημέρες ότι κάποιας μορφής συμφωνία για το Ορμούζ βρίσκεται κοντά. Ο Τραμπ, ο οποίος υπαναχώρησε από τις τελευταίες απειλές του για επανάληψη των στρατιωτικών επιθέσεων κατά του Ιράν, δήλωσε νωρίτερα την Πέμπτη ότι οι ΗΠΑ συμμετέχουν σε διαπραγματεύσεις, χωρίς όμως να διευκρινίσει εάν έχει ήδη επιτευχθεί συμφωνία.
«Το ελέγχουμε, αλλά μπορούν πάντα να πυροβολήσουν κάτι», ανέφερε ο Τραμπ, αναφερόμενος στη στρατηγικής σημασίας θαλάσσια οδό.
Πολλές προηγούμενες πληροφορίες περί επικείμενης συμφωνίας δεν επιβεβαιώθηκαν τελικά και παραμένει ασαφές εάν οι προτάσεις Ιράν και Ομάν επαρκούν για να αποκατασταθεί η ναυσιπλοΐα.
Την Πέμπτη, βασικός Ιρανός διαπραγματευτής ειρωνεύτηκε τον Λευκό Οίκο για τις επανειλημμένες απειλές και τις μετέπειτα υπαναχωρήσεις του, κάνοντας λόγο για «διπλωματία θεάτρου σε επανάληψη».
Οι ΗΠΑ επιμένουν στην ελεύθερη διέλευση
Η Ουάσιγκτον έχει καταστήσει σαφές ότι απαιτεί ελεύθερη ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών του Ορμούζ και, σε γενικές γραμμές, επιστροφή στο καθεστώς που ίσχυε πριν από τον πόλεμο.
Οποιαδήποτε προσωρινή διαδρομή μέσω των Στενών δεν θα πρέπει να υπόκειται σε εγκρίσεις, άδειες, διόδια ή άλλες χρεώσεις, δήλωσε Αμερικανός αξιωματούχος την Πέμπτη, απαντώντας στις πληροφορίες σχετικά με τις τελευταίες προτάσεις.
Η Τεχεράνη, από την πλευρά της, υποστηρίζει ότι
Οι ΗΠΑ δεν έχουν διευκρινίσει εάν είναι διατεθειμένες να επιστρέψουν στους όρους που είχαν αποδεχθεί στο πλαίσιο της προηγούμενης προσπάθειας για άνοιγμα των Στενών, βάσει συμφωνίας του Ιουνίου που κατέρρευσε μέσα σε λίγες εβδομάδες. Μεταξύ αυτών των όρων περιλαμβάνονταν η εξαίρεση του ιρανικού πετρελαίου από τις κυρώσεις και η αποδέσμευση μέρους των παγωμένων χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων του Ιράν.
«Κεντρικός διάδρομος» για τη ναυσιπλοΐα
Το Fars, επικαλούμενο ενημερωμένη πηγή στο ιρανικό υπουργείο Εξωτερικών, ανέφερε ότι το σχέδιο συμφωνίας με το Ομάν προβλέπει ιρανική διαχείριση της εισόδου των πλοίων στα Στενά του Ορμούζ, ενώ η έξοδος θα εποπτεύεται από κοινού από τις δύο χώρες.
Το σχέδιο προβλέπει τη διέλευση των πλοίων μέσω ενός «κεντρικού διαδρόμου», ενώ η κυκλοφορία από τις άλλες δύο διαδρομές, οι οποίες χρησιμοποιούνται σήμερα σε περιορισμένο βαθμό, θα σταματήσει μέσα σε «καθορισμένο χρονικό διάστημα», σύμφωνα με το πρακτορείο.
Πριν από τον πόλεμο, τα πλοία διέρχονταν ελεύθερα από τα Στενά. Μια συμφωνία που θα διευκόλυνε τη ναυσιπλοΐα θα μπορούσε να περιορίσει τις αυξανόμενες πιέσεις που δέχεται η παγκόσμια οικονομία από το υψηλότερο ενεργειακό κόστος και ενδεχομένως να ανοίξει τον δρόμο για συνομιλίες και σε άλλα ζητήματα, συμπεριλαμβανομένου του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν.
Τα άλλα μέτωπα που απειλούν την ειρήνη
Την ίδια στιγμή, νέα εμπόδια για μια βιώσιμη ειρηνευτική συμφωνία έχουν εμφανιστεί καθώς ο πόλεμος έχει εξαπλωθεί στην ευρύτερη περιοχή.
Μεταξύ αυτών βρίσκονται οι συγκρούσεις ανάμεσα στη Σαουδική Αραβία και τους Χούθι, την υποστηριζόμενη από το Ιράν οργάνωση που ελέγχει μεγάλο μέρος της Υεμένης.
Οι Χούθι ανακοίνωσαν ότι εξαπέλυσαν την Πέμπτη «μεγάλης κλίμακας» επίθεση εναντίον δυνάμεων που υποστηρίζονται από τη Σαουδική Αραβία στην κεντρική Υεμένη, υποστηρίζοντας ότι σκότωσαν ή τραυμάτισαν εκατοντάδες ανθρώπους.
Το Associated Press είχε μεταδώσει νωρίτερα ότι τουλάχιστον 30 στρατιώτες της διεθνώς αναγνωρισμένης κυβέρνησης της Υεμένης σκοτώθηκαν στις επιθέσεις, επικαλούμενο κυβερνητικούς αξιωματούχους. Ο υπό σαουδαραβική ηγεσία συνασπισμός στην Υεμένη ανακοίνωσε επίσης ότι οι Χούθι εκτόξευσαν βλήματα πέρα από τα σύνορα της Σαουδικής Αραβίας, προς την περιοχή Νατζράν, κοντά στα βόρεια σύνορα της Υεμένης.
Οι Χούθι και ο σαουδαραβικός συνασπισμός τηρούν εκεχειρία από το 2022, ωστόσο τις τελευταίες εβδομάδες έχουν σημειωθεί νέες εχθροπραξίες, μεταξύ άλλων και στην Ερυθρά Θάλασσα.
Παράλληλα, υπάρχουν ενδείξεις νέας κλιμάκωσης της σύγκρουσης μεταξύ του Ισραήλ και της υποστηριζόμενης από το Ιράν Χεζμπολάχ στον Λίβανο. Η συμφωνία εκεχειρίας μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν τον Ιούνιο προέβλεπε κατάπαυση του πυρός και στον Λίβανο.
Απαραίτητη η έγκριση Χαμενεΐ
Οποιαδήποτε νέα συμφωνία για τα Στενά του Ορμούζ θα πρέπει να εγκριθεί από τον Ανώτατο Ηγέτη του Ιράν, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, ο οποίος παραμένει κρυμμένος μετά τον τραυματισμό του στις αρχικές αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις τον Φεβρουάριο.
Δεν είναι σαφές εάν έχει ήδη δώσει τη συγκατάθεσή του, ενώ Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν αναφέρει ότι η επικοινωνία μαζί του απαιτεί χρόνο.
Στην αμερικανική πλευρά, μετά την απόφαση του Τραμπ να ακυρώσει αυτό που ο ίδιος είχε περιγράψει ως μια νέα, μεγάλης κλίμακας επίθεση κατά του Ιράν, η Washington Post ανέφερε ότι μεταξύ των παραγόντων που επηρέασαν την απόφαση ήταν η έλλειψη κρίσιμων πυραύλων και συστημάτων αεράμυνας. Ο Τραμπ έχει απορρίψει τις πληροφορίες περί ελλείψεων.
Διαβάστε ακόμη
Γονικές παροχές: Οι παγίδες στις μεταφορές χρημάτων που μπορεί να κοστίσουν σε φόρο
Ο «Νοστράδαμος της AI»: Από την αποθέωση, στη θεαματική κατάρρευση (tweets)
METLEN: Το «super bingo» με το γάλλιο και τα κρίσιμα μέταλλα
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ