Η θέση της Ευρώπης ως της ταχύτερα θερμαινόμενης ηπείρου στον πλανήτη εξελίσσεται σε σοβαρό βαρίδι για τις οικονομικές της προοπτικές.
Οι θερμοκρασίες στην περιοχή αυξάνονται με ρυθμό περίπου διπλάσιο από τον παγκόσμιο μέσο όρο, γεγονός που σημαίνει ότι οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις δεν μπορούν πλέον να αγνοούν τις οικονομικές επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.
Οικονομολόγοι εκτιμούν ότι τα κράτη θα χρειαστεί να επενδύσουν δεκάδες δισεκατομμύρια ευρώ τα επόμενα χρόνια, προκειμένου να προστατεύσουν τους πολίτες από ολοένα πιο επικίνδυνους καύσωνες, οι οποίοι ήδη περιορίζουν την παραγωγικότητα, προκαλούν προβλήματα στη βιομηχανία και συνδέονται με χιλιάδες θανάτους.
«Οι καύσωνες αυτού του καλοκαιριού θα πρέπει να λειτουργήσουν ως καμπανάκι αφύπνισης για όλους τους Ευρωπαίους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής», δήλωσε ο Κάρστεν Μπρζέσκι, επικεφαλής μακροοικονομικής ανάλυσης της ING Group.
Όπως σημείωσε, οι ακραίες θερμοκρασίες έχουν πλέον «κατακλύσει ολόκληρη την Ευρώπη».
Το θερμόμετρο μετατρέπεται σε οικονομικό δείκτη
Ο Μπρζέσκι, ο οποίος ασχολείται κυρίως με προβλέψεις για τον πληθωρισμό, το ΑΕΠ και άλλους βασικούς μακροοικονομικούς δείκτες, υπογραμμίζει ότι πλέον και η θερμοκρασία έχει μετατραπεί σε έναν δείκτη που οι οικονομολόγοι δεν μπορούν να αγνοήσουν.
«Το θερμόμετρο έχει γίνει πλέον ένας πρόδρομος οικονομικός δείκτης», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτίμησε φέτος ότι τα κράτη-μέλη της ΕΕ θα πρέπει να δαπανούν σχεδόν 70 δισ. ευρώ ετησίως έως το 2050, προκειμένου να προσαρμοστούν στις συνέπειες της ανόδου της θερμοκρασίας.
Η Allianz, η μεγαλύτερη ασφαλιστική εταιρεία της Ευρώπης στον κλάδο πρωτασφάλισης, δημοσίευσε πρόσφατα προσομοιώσεις για τις οικονομικές επιπτώσεις των καυσώνων. Σύμφωνα με αυτές, η Γερμανία, η μεγαλύτερη οικονομία της ΕΕ, κινδυνεύει να υποστεί απώλειες περίπου 130 δισ. δολαρίων έως το 2030.
Για τη Γαλλία, οι δυνητικές ζημίες υπολογίζονται ακόμη υψηλότερα, στα 240 δισ. δολάρια.
Μεγαλύτερες από τις προσδοκίες οι οικονομικές απώλειες
Οι εκτιμήσεις της Allianz βασίζονται στην προέκταση του οικονομικού κόστους των καυσώνων που καταγράφηκαν μεταξύ 2014 και 2024.
Ο Χάζεμ Κριχέν, ανώτερος οικονομολόγος της Allianz με ειδίκευση στην κλιματική αλλαγή, ανέφερε ότι ακόμη και οι αναλυτές που πραγματοποίησαν τη μελέτη αιφνιδιάστηκαν από το μέγεθος των επιπτώσεων.
Η ομάδα γνώριζε ότι θα υπήρχε σημαντικό οικονομικό κόστος, ωστόσο, όπως είπε, «δεν περιμέναμε να είναι τόσο τεράστιο».
Ένα από τα βασικά προβλήματα της Ευρώπης είναι ότι τα κτίρια και οι υποδομές της έχουν κατασκευαστεί κυρίως για την προστασία από το ψύχος. Πλέον, όμως, για αρκετούς μήνες τον χρόνο πρέπει να αντέχουν και σε ακραίες θερμοκρασίες.
«Μέσα σε δύο ή τρεις δεκαετίες καταγράφηκε μια πολύ γρήγορη μεταβολή των θερμοκρασιών», επισήμανε ο Κριχέν. «Έτσι, καταλήγουμε με αστικές υποδομές που δεν είναι επαρκώς προσαρμοσμένες στη ζέστη».
Ο κίνδυνος ενός φαύλου κύκλου στασιμοπληθωρισμού
Η έρευνα της Allianz δείχνει ότι η ακραία ζέστη δημιουργεί έναν φαύλο οικονομικό κύκλο.
Οι αναμενόμενες αποδόσεις των κεφαλαίων μειώνονται, οι επενδύσεις περιορίζονται και η παραγωγική ικανότητα των οικονομιών υποχωρεί. Το αποτέλεσμα μπορεί να είναι ένα περιβάλλον στασιμοπληθωρισμού, δηλαδή χαμηλής ανάπτυξης και ταυτόχρονα υψηλού πληθωρισμού.
Ένα τέτοιο σενάριο θα μπορούσε να εξελιχθεί σε εφιάλτη για τις κυβερνήσεις και τις κεντρικές τράπεζες που προσπαθούν να διατηρήσουν τη σταθερότητα στις μεγαλύτερες οικονομίες της Ευρώπης.
«Αυτό που δείχνει η ανάλυσή μας είναι ότι, εάν δεν κάνεις τίποτα, θα υπάρξει δημοσιονομικό κόστος», ανέφερε ο Κριχέν.
Όπως πρόσθεσε, η επίγνωση του προβλήματος υπάρχει, αλλά το κρίσιμο ζήτημα είναι πώς θα μετατραπεί σε συγκεκριμένες πολιτικές και επενδύσεις.
Διαφορετικές επιπτώσεις μεταξύ Βορρά και Νότου
Ένα επιπλέον πρόβλημα είναι ότι οι επιπτώσεις της υπερθέρμανσης δεν κατανέμονται ομοιόμορφα στην Ευρώπη.
Οι βόρειες χώρες με ψυχρότερα κλίματα ενδέχεται να αντιμετωπίσουν ηπιότερες οικονομικές συνέπειες από την άνοδο της θερμοκρασίας. Αντίθετα, οι μεγαλύτερες οικονομίες της περιοχής, όπως η Γερμανία, η Γαλλία, η Ιταλία και η Ισπανία, κινδυνεύουν να υποστούν ουσιαστικές οικονομικές απώλειες.
Για την Ευρωζώνη, η οποία εκτείνεται από τη Φινλανδία έως την Ελλάδα, αυτή η ανομοιογένεια δημιουργεί ένα ιδιαίτερα δύσκολο δίλημμα για την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα.
Η ΕΚΤ καλείται να εφαρμόζει ενιαία νομισματική πολιτική σε οικονομίες που θα βιώνουν εντελώς διαφορετικές επιπτώσεις από την κλιματική αλλαγή.
Πίεση στις τιμές τροφίμων και στο ΑΕΠ
Η ΕΚΤ έχει ήδη εκτιμήσει ότι οι καύσωνες και η ξηρασία μπορούν να αυξήσουν τον πληθωρισμό των τροφίμων κατά περίπου 0,4 έως 0,9 ποσοστιαίες μονάδες.
Η επίδραση αυτή θα μπορούσε να διπλασιαστεί μέσα στα επόμενα 30 χρόνια, σύμφωνα με τις σχετικές προβλέψεις.
Παράλληλα, ανάλυση για το καλοκαίρι του 2025, στην οποία συμμετείχε και η ΕΚΤ, έδειξε ότι η ευρωπαϊκή οικονομία έχασε περίπου 0,3% της παραγωγής της εξαιτίας των ακραίων θερμοκρασιών.
Οι σωρευτικές απώλειες θα μπορούσαν να φτάσουν το 0,8% έως το 2029.
Δισεκατομμύρια για την προστασία του Λονδίνου
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, οι τελευταίοι καύσωνες αποκάλυψαν σημαντικές αδυναμίες στις υποδομές της χώρας.
Ο δήμαρχος του Λονδίνου, Σαντίκ Καν, δήλωσε τον Ιούνιο ότι η πόλη θα χρειαστεί να στραφεί σε ιδιώτες επενδυτές, προκειμένου να χρηματοδοτήσει τα έργα προσαρμογής στις υψηλότερες θερμοκρασίες.
Μόνο η προστασία των πιο ευάλωτων κατοικιών του Λονδίνου από την ακραία ζέστη εκτιμάται ότι θα κοστίσει από 9 δισ. έως 45 δισ. λίρες.
Ο καύσωνας του Ιουνίου κόστισε στη βρετανική οικονομία περίπου 2,36 δισ. λίρες, σύμφωνα με το λονδρέζικο think tank Verdant.
Η εκτίμηση περιλαμβάνει τις απώλειες παραγωγικότητας, καθώς οι υψηλές θερμοκρασίες δυσκολεύουν την εργασία, αλλά και τις βλάβες σε υποδομές και εξοπλισμό.
Υποχώρηση ακόμη και των αρνητών της κλιματικής αλλαγής
Η ένταση των τελευταίων καυσώνων αναγκάζει ακόμη και παραδοσιακά δύσπιστες πολιτικές δυνάμεις να αναθεωρήσουν τη στάση τους.
Ο γαλλικός Εθνικός Συναγερμός, του οποίου η ηγέτιδα Μαρίν Λεπέν είχε χαρακτηρίσει στο παρελθόν «υπερβολικά κινδυνολογική» έκθεση της Διακυβερνητικής Επιτροπής του ΟΗΕ για την Κλιματική Αλλαγή, αναγνωρίζει πλέον την ανάγκη να ληφθούν σοβαρά υπόψη τα επιστημονικά δεδομένα.
«Πρέπει να έχουμε τη δυνατότητα να αντιδρούμε, επειδή εδώ και χρόνια υπάρχουν εκθέσεις, και ειδικά εκείνες της IPCC, που μιλούν για την υπερθέρμανση του πλανήτη», δήλωσε ο βουλευτής του κόμματος Σεμπαστιάν Σενί στο γαλλικό τηλεοπτικό δίκτυο TF1.
«Αυτό πραγματικά με προβληματίζει», πρόσθεσε.
Η Γαλλία επένδυσε 1,7 δισ. ευρώ στην προσαρμογή
Η Γαλλία δαπάνησε το προηγούμενο έτος περίπου 1,7 δισ. ευρώ για μέτρα προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή, σύμφωνα με ανάλυση του Institute for Climate Economics στο Παρίσι.
Στο ποσό αυτό δεν περιλαμβάνονται οι δεκάδες δισεκατομμύρια ευρώ που έχουν δαπανηθεί για αναβαθμίσεις στις μεταφορές και στα ενεργειακά συστήματα, καθώς και για πολιτικές δημόσιας υγείας και πολιτικής προστασίας.
Ο επικεφαλής ερευνών για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή του ινστιτούτου, Βιβιάν Ντεπουές, υποστηρίζει ότι υπάρχουν ήδη οι αναγκαίοι πόροι και η τεχνογνωσία για την αντιμετώπιση των προκλήσεων.
«Έχουμε όλα τα εργαλεία και τις τεχνικές γνώσεις για να το κάνουμε», ανέφερε. «Το ζήτημα είναι κυρίως πώς θα ιεραρχήσουμε τους στόχους μας».
Περισσότεροι από 13.000 νεκροί από τη ζέστη
Το κόστος της αδράνειας, πάντως, δεν είναι μόνο οικονομικό.
Μέχρι στιγμής, οι καύσωνες του φετινού καλοκαιριού έχουν προκαλέσει περισσότερους από 13.000 θανάτους στην Ευρώπη, σύμφωνα με εκτιμήσεις που έχουν δημοσιεύσει οι εθνικές αρχές.
Ο Κάρστεν Μπρζέσκι της ING εκτιμά ότι όσα βιώνει σήμερα η Ευρώπη θα πρέπει να λειτουργήσουν ως ο «καύσωνας αφύπνισης».
Όπως είπε, οι ακραίες θερμοκρασίες θα πρέπει να πείσουν τους πάντες ότι «η κλιματική αλλαγή είναι πραγματική».
Διαβάστε ακόμη
Το Δημόσιο χρωστάει 3,7 δισ. ευρώ – Ποιοι περιμένουν να πληρωθούν
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.