Ένα χρόνο αφότου ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ προκάλεσε αναταραχή στις παγκόσμιες χρηματοπιστωτικές αγορές με τους δασμούς της «Ημέρας της Απελευθέρωσης», το επενδυτικό σενάριο που ενέπνευσε η κίνησή του έχει τεθεί οριστικά στο ράφι.
Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι ο πόλεμος με το Ιράν έχει προκαλέσει ένα άνευ προηγουμένου πετρελαϊκό σοκ, αναγκάζοντας την ταχεία εκκαθάριση δημοφιλών και πολυπληθών συναλλαγών που είχαν καταστεί χαρακτηριστικό γνώρισμα των αγορών μετά τον περασμένο Απρίλιο.
Οι μετοχές, οι οποίες είχαν σημειώσει άνοδο χάρη στην έκρηξη της τεχνητής νοημοσύνης και τη μείωση των επιτοκίων, παρά την άνοδο των τελευταίων ημερών έχουν χάσει περίπου 14 τρισεκατομμύρια δολάρια σε αξία από την έναρξη της σύγκρουσης, καθώς η διάθεση για ανάληψη κινδύνου εξαφανίστηκε.
Τα ομόλογα έχουν παρουσιάσει απότομες διακυμάνσεις, καθώς οι επενδυτές αναγκάστηκαν να αναπροσαρμόσουν τις προοπτικές των επιτοκίων εν μέσω αυξανόμενων κινδύνων πληθωρισμού. Οι αναδυόμενες αγορές, οι οποίες είχαν προσελκύσει κεφάλαια με ελκυστικές αποτιμήσεις και σταθερές προοπτικές ανάπτυξης, αντιμετωπίζουν μια μαζική φυγή κεφαλαίων λόγω της μεγάλης εξάρτησής τους από τις εισαγωγές πετρελαίου.
Το πετρέλαιο έχει σημειώσει άνοδο καθώς ο πόλεμος ταράζει τη Μέση Ανατολή. Οι τιμές ενδέχεται να εκτοξευθούν στα 150 ή 200 δολάρια το βαρέλι εάν το σχεδόν πλήρες κλείσιμο της θαλάσσιας οδού συνεχιστεί τις επόμενες έξι έως οκτώ εβδομάδες, σύμφωνα με την FGE NexantECA.
Οι ΗΠΑ και το Ιράν έδειξαν θέληση για μια λύση, ωθώντας τους επενδυτές να επανεκτιμήσουν τις προοπτικές του πολέμου. Ο Τραμπ δήλωσε ότι οι ΗΠΑ σχεδιάζουν να αποχωρήσουν από το Ιράν εντός δύο έως τριών εβδομάδων. Αλλά ακόμη και αν η σύγκρουση τερματιζόταν εντός αυτού του χρονικού πλαισίου, θα χρειαζόταν χρόνος για να επαναληφθούν οι κανονικές ροές μέσω των Στενών του Ορμούζ, ειδικά καθώς ο Τραμπ προσέθεσε ότι θα άφηνε σε άλλες χώρες να επιλύσουν τα ζητήματα με τη κρίσιμη θαλάσσια οδό.
Καθώς οι επενδυτές σταθμίζουν τον αντίκτυπο της πετρελαϊκής κρίσης, το δολάριο παρέχει πιθανώς την πιο σαφή εικόνα για το πώς εξελίσσονται αυτές οι ενεργειακές δυναμικές. Ο δείκτης Bloomberg Dollar Spot Index σημείωσε άνοδο 2,4% τον περασμένο μήνα, την καλύτερη επίδοση από τον Ιούλιο, επωφελούμενος από την ιδιότητα των ΗΠΑ ως κορυφαίου παραγωγού πετρελαίου στον κόσμο και την ελκυστικότητα του δολαρίου ως ασφαλούς καταφυγίου σε περιόδους παγκόσμιας έντασης.
Το δολάριο ανατιμήθηκε έναντι όλων των κύριων νομισμάτων τον Μάρτιο, ωθώντας τις κεντρικές τράπεζες σε όλο τον κόσμο να παρέμβουν στις αγορές, υπογραμμίζοντας το εύρος της αναταραχής που προκάλεσε ο πόλεμος.
Εν τω μεταξύ, οι μετοχές των ΗΠΑ τα πήγαν ελαφρώς καλύτερα από τις αντίστοιχες. Ο δείκτης S&P 500 υποχώρησε κατά 5,1% τον Μάρτιο, μια μικρότερη πτώση από τους δείκτες αναφοράς στην Ασία και την Ευρώπη, καθώς οι μετοχές που συνδέονται με τον ενεργειακό τομέα σημείωσαν άνοδο. Ο δείκτης παγκόσμιων μετοχών της MSCI Inc. υποχώρησε πάνω από 7%.
«Η εγγύτητα στη σύγκρουση, καθώς και η ευαισθησία της οικονομίας και των μετοχών στα επιτόκια και στις τιμές της ενέργειας αποτελούν σαφώς μεγαλύτερο πρόβλημα για τις αγορές της ΕΕ και της Ασίας», δήλωσε ο Μαρκ Ρίτσαρντς, επικεφαλής του τμήματος δυναμικών πολυεπενδυτικών χαρτοφυλακίων της BNP Paribas Asset Management.
Οι τρέχουσες κινήσεις στα αμερικανικά περιουσιακά στοιχεία έρχονται σε πλήρη αντίθεση με αυτές που παρατηρήθηκαν την ίδια περίοδο πέρυσι. Τότε, οι εκτεταμένοι παγκόσμιοι δασμοί του Τραμπ είχαν τροφοδοτήσει μια πτώση του δείκτη του δολαρίου που διήρκεσε μήνες — συμπεριλαμβανομένης μιας πτώσης 4% τον Απρίλιο — και ώθησαν τους επενδυτές να διαφοροποιήσουν τα χαρτοφυλάκιά τους σε περιουσιακά στοιχεία στην Ιαπωνία, την Ευρώπη και τις αναδυόμενες αγορές. Ο δείκτης έκλεισε το 2025 με απώλεια 8,1%, τη μεγαλύτερη από το 2017.
Ο δείκτης S&P 500 είχε υποχωρήσει κατά περισσότερο από 10% στις δύο συνεδρίες που ακολούθησαν την 2η Απριλίου 2025 — ημερομηνία που ο Τραμπ είχε ονομάσει «Ημέρα της Απελευθέρωσης» για να αντανακλά την ημερομηνία έναρξης ισχύος των δασμών.
Μια εβδομάδα αργότερα, ανέβηκε κατακόρυφα κατά 9,5%, σημειώνοντας τη μεγαλύτερη ημερήσια άνοδο από το 2008, καθώς ο Τραμπ ανακοίνωσε ότι θα αναστείλει τους δασμούς σε δεκάδες χώρες για 90 ημέρες.
Ενώ ο δείκτης αναφοράς των αμερικανικών μετοχών έκλεισε το 2025 με κέρδη περίπου 16% — σημειώνοντας την τρίτη συνεχόμενη ετήσια άνοδο — η αύξηση αυτή υστερούσε σε σχέση με την άνοδο σχεδόν 21% του παγκόσμιου δείκτη μετοχών.
Αρκετοί διαχειριστές κεφαλαίων δήλωσαν ότι προβλέπουν την επιστροφή της υποαπόδοσης των αμερικανικών περιουσιακών στοιχείων μόλις η ενεργειακή κρίση υποχωρήσει.
«Οι ΗΠΑ θεωρούνται σχετικοί νικητές αυτών των γεγονότων, ή τουλάχιστον όχι μεγάλοι ηττημένοι, χάρη κυρίως στο καθεστώς τους ως εξαγωγέα ενέργειας», δήλωσε ο Βινσέντ Μορτιέ, διευθύνων σύμβουλος επενδύσεων της Amundi SA.
Η λύση στην τρέχουσα ενεργειακή κρίση «θα βρεθεί τις επόμενες εβδομάδες, ίσως τους επόμενους μήνες» και η τάση για διαφοροποίηση μακριά από τα αμερικανικά περιουσιακά στοιχεία «δε θα εξαφανιστεί», είπε. «Το δολάριο εξακολουθεί να βρίσκεται σε μακροπρόθεσμη πορεία αποδυνάμωσης για θεμελιώδεις λόγους, ενώ οι αμερικανικές μετοχές εξακολουθούν να είναι πολύ ακριβές».
Ο Τζέφρι Μπλάζεκ, διευθυντής επενδύσεων πολλαπλών περιουσιακών στοιχείων στην Neuberger Berman Group, δήλωσε ότι «μια ειρηνευτική συμφωνία πιθανότατα θα προκαλέσει πώληση του δολαρίου έναντι των περισσότερων σημαντικών νομισμάτων και υπεραπόδοση των χρηματιστηριακών αγορών εκτός ΗΠΑ σε σχέση με τις αμερικανικές μετοχές».
Εν τω μεταξύ, η άνοδος των τιμών του πετρελαίου αποδείχθηκε ιδιαίτερα επώδυνη για τις αναδυόμενες αγορές — ανατρέποντας την τάση της κατηγορίας περιουσιακών στοιχείων που για μήνες ήταν μεταξύ των μεγαλύτερων επωφελούμενων από τη διαφυγή κεφαλαίων από τις ΗΠΑ. Θεωρούμενες ως δείκτης κινδύνου, οι αναδυόμενες αγορές έχουν πληγεί λόγω της ισχυρής εξάρτησής τους από τις εισαγωγές ενέργειας.
Με πτώση 13% τον περασμένο μήνα, ένας δείκτης μετοχών αναπτυσσόμενων χωρών κατέγραψε τη χειρότερη επίδοσή του τα τελευταία έξι χρόνια. Ένας δείκτης νομισμάτων αναδυόμενων αγορών έχασε σχεδόν 3%.
Η αντιστροφή της δυναμικής «Sell America» του περασμένου έτους έχει αφήσει τους επενδυτές των αναδυόμενων αγορών να πλοηγούνται σε ένα πιο περίπλοκο περιβάλλον αυξημένων τιμών πετρελαίου και γεωπολιτικού κινδύνου, δήλωσε ο Τζεφ Γκριλς, επικεφαλής του τμήματος διασταυρούμενων περιουσιακών στοιχείων και χρέους αναδυόμενων αγορών της Aegon Asset Management.
«Η μεγάλη μου ανησυχία είναι ότι αυτό θα εξελιχθεί σε κάτι πιο επαχθές», είπε, προειδοποιώντας ότι μια κίνηση του αργού προς τα 150 δολάρια το βαρέλι θα μπορούσε να προκαλέσει μια ευρεία επιβράδυνση της ανάπτυξης.
Οι τελευταίες δηλώσεις του Τραμπ έχουν αυξήσει τις πιθανότητες να προκύψει ένα γνωστό σενάριο — όπου οι επενδυτές έχουν φτάσει να αναμένουν ότι θα αλλάξει πορεία αν οι επιπτώσεις στην αγορά γίνουν πολύ σοβαρές, ακριβώς όπως έκανε με τις απειλές για δασμούς πέρυσι, σύμφωνα με το Bloomberg.
«Εάν τα πετρελαϊκά προϊόντα αρχίσουν να ρέουν σύντομα μέσω των Στενών του Ορμούζ, πριν φτάσουν σε σημείο χρόνιας έλλειψης, οι αγορές θα ξεπεράσουν το εμπόδιο της ανησυχίας», δήλωσε ο Ίαν Σάμσον, διαχειριστής χαρτοφυλακίου στη Fidelity International. «Αντίθετα, εάν η σύγκρουση συνεχιστεί με τη σημερινή της μορφή για εβδομάδες και μήνες, θα υπάρχουν λίγα μέρη για να αναζητήσει κανείς επενδυτικό καταφύγιο εκτός από τα δολάρια ΗΠΑ».
Διαβάστε ακόμη
Κρασί: 10 κορυφαία Riesling που δείχνουν ποιος είναι το αφεντικό
Καμπανάκι από ΙΕΑ για ενεργειακό σοκ στην Ευρώπη: Κρίση μεγαλύτερη από τη δεκαετία του ’70 (tweet)
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.