Δεκάδες χημικά εργοστάσια στη Γερμανία είχαν ήδη πέσει θύμα των υψηλότερων ενεργειακών δαπανών λόγω της εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία και της αύξησης των τιμών του άνθρακα στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η νέα παραγωγική ικανότητα της Κίνας και η μείωση της ζήτησης έχουν περιορίσει περαιτέρω τα περιθώρια κέρδους.

Αυτές οι προκλήσεις αναμένεται να ενταθούν μετά την επίθεση των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν. Με την άνοδο των τιμών της ενέργειας, οι παραγωγοί χημικών προϊόντων της Ευρώπης θα πληρώσουν περίπου 3 δισεκατομμύρια ευρώ επιπλέον ετησίως μόνο για φυσικό αέριο, εάν η αύξηση μετά την επίθεση συνεχιστεί, σύμφωνα με εκτίμηση του Σεμπάστιαν Μπρέι, επικεφαλής της έρευνας χημικών προϊόντων στη Berenberg.

Προκειμένου να προετοιμαστεί για πιθανές διαταραχές στον εφοδιασμό με πετρέλαιο και φυσικό αέριο, η ΕΕ συνέστησε μια ειδική ομάδα για την ενέργεια, η οποία άρχισε να συνεδριάζει την περασμένη εβδομάδα. Μια νέα ενεργειακή κρίση θα πλήξει μια οικονομία που βρίσκεται ακόμη σε φάση ανάκαμψης από προηγούμενες αυξήσεις των τιμών, σύμφωνα με την ειδικό και αναλυτή Βερόνικα Γκριμ.

Bloomberg

Το «ντόμινο» της Γερμανίας

Ως βιομηχανική δύναμη της Ευρώπης, τα προβλήματα είναι ιδιαίτερα σοβαρά στη Γερμανία, όπου η βιομηχανική παραγωγή παρουσιάζει πτωτική τάση από το 2017. Το ενδιαφέρον του κοινού έχει επικεντρωθεί σε αυτοκινητοβιομηχανίες όπως η Volkswagen AG, που υστερούν έναντι των κινεζικών ανταγωνιστών τους. Ωστόσο, χωρίς προμήθειες χημικών προϊόντων, ο βιομηχανικός ιστός της Ευρώπης κινδυνεύει να καταρρεύσει.

Ο κλάδος, ο οποίος απασχολούσε σχεδόν 30.000 άτομα στην περίοδο ακμής του, συνδέεται απευθείας με τα ρωσικά πετρελαϊκά πεδία μέσω του αγωγού Druzhba. Αυτό κάποτε παρείχε εύκολη πρόσβαση σε ενέργεια και πρώτες ύλες, οι οποίες αντιπροσωπεύουν το 70% ή περισσότερο του κόστους παραγωγής βασικών χημικών προϊόντων.

Παράλληλα, τα χημικά πάρκα λειτουργούν ως στενά ενοποιημένα συστήματα «Verbund», πράγμα που σημαίνει ότι οι εταιρείες εξαρτώνται η μία από την άλλη ως πελάτες για προϊόντα και χρηματοδοτούν από κοινού υποδομές όπως η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, η παροχή ατμού και η διαχείριση αποβλήτων.

Ως αποτέλεσμα της τρέχουσας, πολυετούς κρίσης, η BASF SE, η μεγαλύτερη χημική βιομηχανία της Ευρώπης, έχει καταργήσει περίπου 4.800 θέσεις εργασίας τα τελευταία δύο χρόνια. Το ομόλογα της Ineos — ιδιοκτησία του δισεκατομμυριούχου Τζιμ Ράτκλιφ — έχουν στοχοποιηθεί από τους short sellers, καθώς ο βαριά χρεωμένος όμιλος αντιμετωπίζει πιέσεις στις τιμές.

Οι δύσκολες συνθήκες σημαίνουν ότι οι υποψήφιοι επενδυτές μπορούν να διαπραγματευτούν όρους που είναι σχεδόν τιμωρητικοί. Η πώληση ενός πακέτου ευρωπαϊκών μονάδων παραγωγής της LyondellBasell, συμπεριλαμβανομένης μιας στη Γερμανία, είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα. Σύμφωνα με τη συμφωνία, η οποία ανακοινώθηκε τον Ιούνιο, η αμερικανική χημική εταιρεία επένδυσε 265 εκατομμύρια ευρώ στην επιχείρηση.

Bloomberg

Πολιτική πραγματικότητα

Στο πολιτικό μέτωπο, η κατάσταση είναι ιδιαίτερα ευαίσθητη. Οι ψηφοφόροι θα εκλέξουν νέα τοπική κυβέρνηση τον Σεπτέμβριο και η ακροδεξιά Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) είναι ο σαφής ηγέτης στις δημοσκοπήσεις, με ποσοστά σχεδόν 40%.

Η απήχηση του εθνικιστικού κόμματος είναι ιδιαίτερα ισχυρή στην πρώην κομμουνιστική ανατολική Γερμανία, όπου οι άνθρωποι είδαν τη ζωή τους να αναστατώνεται από την επανένωση και αισθάνονται παραγκωνισμένοι. Για τους τοπικούς αξιωματούχους, αυτό σήμαινε μια ισορροπία μεταξύ της διατήρησης των θέσεων εργασίας και της αποφυγής της επιστροφής στον κρατικό έλεγχο.

«Μέχρι το 1989, είχαμε σοσιαλισμό εδώ — όπου το κράτος διοικούσε τις εταιρείες — και αυτό δεν είναι η δική μου ιδέα για την οικονομία», δήλωσε ο Σβεν Σούλτς, μέλος του συντηρητικού μπλοκ του καγκελαρίου Φρίντριχ Μερτς, ο οποίος διορίστηκε πρωθυπουργός της Σαξονίας-Άνχαλτ εν μέσω της κρίσης.

Παρά ταύτα, ενώ ο χρόνος για τη διάσωση ορισμένων εταιρειών παραγωγής χημικών τελειώνει, η άφιξη νέων εταιρειών προσφέρει λόγο για αισιοδοξία. Τον Φεβρουάριο, η νεοσύστατη MicroHarvest GmbH ανακοίνωσε σχέδια για την εγκατάσταση του πρώτου της εργοστασίου μεγάλης κλίμακας στο πάρκο της Domo Chemicals στην πόλη Leuna, όπου θα παράγει νέες πηγές πρωτεϊνών τροφίμων. Η μονάδα βιοχημικών της UPM-Kymmene Oyj και μια θυγατρική της ιαπωνικής Daicel Corp. είναι επίσης νέες προσθήκες.

Η κεντρική και η τοπική κυβέρνηση έχουν επίσης διαθέσει 1,2 δισεκατομμύρια ευρώ για την ανάπτυξη ενός ερευνητικού ινστιτούτου κοντά στη Λειψία, το οποίο θα αφιερωθεί στην προώθηση της βιωσιμότητας του χημικού τομέα. Προβλέπεται ότι θα απασχολεί έως και 1.000 άτομα έως το 2038.

Bloomberg

Η κρίση συνεχίζεται

Παρά τις νέες επενδύσεις, η ατμόσφαιρα στην πόλη είναι τεταμένη. Για τους κατοίκους της Leuna, που βασίζονταν στην παραγωγή χημικών για τη διατήρηση της κοινότητας για γενιές, ο πόλεμος στην Ουκρανία και η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή δημιουργούν μια ρήξη που φαίνεται βαθύτερη από την κατάρρευση του σοβιετικού μπλοκ.

Τα διυλιστήρια πετρελαίου που έχουν πληγεί στη Μέση Ανατολή ήταν «η σωτηρία μας», δήλωσε η Μανουέλα Γκρίγκερ, η οποία ακολούθησε τους γονείς της και εργάζεται στα χημικά εργοστάσια εδώ και δεκαετίες. «Κατ’ αρχήν, πιστεύω ότι όταν κάτι καταστρέφεται, μπορεί να προκύψει κάτι νέο. Αλλά αυτή τη στιγμή, δε βλέπω φως στο τέλος του τούνελ».

Η 65χρονη επαγγελματίας πέρασε για πρώτη φορά τις πύλες του χημικού πάρκου ως έφηβη το 1977 και εντάχθηκε στο συμβούλιο εργαζομένων το 1990 για να βοηθήσει τους συναδέλφους της να ξεπεράσουν την αναδιάρθρωση που οδήγησε στην απώλεια της εργασίας τους για περισσότερους από το 50% των εργαζομένων.

Στις αρχές της δεκαετίας του 2000, είδε τη σταθερότητα να επιστρέφει σταδιακά και το χημικό πάρκο να μετατρέπεται σε μια επιτυχία.

«Φανταζόμουν τα πράγματα διαφορετικά μετά την επανένωση», είπε η ίδια, μιλώντας στο Bloomberg. «Όλα, όμως, βρίσκονται πια τυλιγμένα στις φλόγες και δεν υπάρχει κανένα φωτεινό σημείο».

Διαβάστε ακόμη 

Αναλυτές: Πώς θα κινηθεί η αγορά μετά την απελευθέρωση των στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου

Σούπερ μάρκετ: Αυτή είναι η λίστα με τα 61 προϊόντα στα οποία μπαίνει πλαφόν

To επόμενο «θαύμα του κόσμου» θα βρίσκεται στο Ρότερνταμ

Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα