Σχεδόν το ένα τέταρτο των μεγάλων μη ιρανικών πετρελαιοφόρων που είχαν εγκλωβιστεί στον Περσικό Κόλπο μετά το ξέσπασμα του πολέμου με το Ιράν κατάφερε να διαφύγει, σε μια αργή αλλά σταθερή έξοδο που προσφέρει πολύτιμες ανάσες στην παγκόσμια αγορά πετρελαίου.
Σύμφωνα με στοιχεία ναυτιλιακής παρακολούθησης που συγκέντρωσε το Bloomberg, 29 από τα 109 μεγάλα δεξαμενόπλοια – με δυνατότητα μεταφοράς άνω των 700.000 βαρελιών – έχουν πλέον περάσει τα Στενά του Ορμούζ, τα οποία ουσιαστικά έκλεισαν μετά την έναρξη της σύγκρουσης στις 28 Φεβρουαρίου.
Παρότι οι ποσότητες που μεταφέρθηκαν αντιπροσωπεύουν μόνο ένα μικρό μέρος του αργού και των πετρελαϊκών προϊόντων που παραμένουν εγκλωβισμένα στον Κόλπο, τα φορτία αυτά απορροφήθηκαν άμεσα από μια διεθνή αγορά που αντιμετωπίζει πρωτοφανή μείωση αποθεμάτων. Επιπλέον, ο πραγματικός αριθμός των πλοίων που κατάφεραν να διαφύγουν ενδέχεται να είναι υψηλότερος, καθώς αρκετά απενεργοποιούν τα συστήματα εντοπισμού θέσης.
Τα «αόρατα» ταξίδια μέσα στη νύχτα
Κατά τη διάρκεια της τρίμηνης σύγκρουσης, τα πλοία αναγκάστηκαν να καταφύγουν σε ασυνήθιστες πρακτικές για να περάσουν από το στρατηγικό πέρασμα. Ορισμένα πραγματοποίησαν τη διέλευση νυχτερινές ώρες, επιδιώκοντας να μειώσουν τον κίνδυνο επιθέσεων από πυραύλους που εκτοξεύονταν από τις ακτές.
Σε κάποιες περιπτώσεις, κυβερνήσεις χωρών που επρόκειτο να παραλάβουν τα φορτία φέρεται να άσκησαν διπλωματικές πιέσεις προκειμένου να εξασφαλίσουν την ασφαλή διέλευση των πλοίων.
Από τους υπολογισμούς εξαιρούνται τα πλοία που συνδέονται με το Ιράν, καθώς μέχρι τα μέσα Απριλίου απολάμβαναν ελεύθερη πρόσβαση μέσω των Στενών του Ορμούζ. Επιπλέον, τα περισσότερα από αυτά δεν εξέπεμπαν σήματα θέσης ούτε πριν από την έναρξη του πολέμου, γεγονός που δυσχεραίνει την παρακολούθηση των ιρανικών εξαγωγών.
Στο επίκεντρο των διαπραγματεύσεων
Οι κινήσεις των δεξαμενόπλοιων βρίσκονται στο μικροσκόπιο των αγορών από τη στιγμή που το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ προκάλεσε τη μεγαλύτερη διαταραχή στον παγκόσμιο ενεργειακό εφοδιασμό στην ιστορία, εκτοξεύοντας τις τιμές των καυσίμων.
Ο έλεγχος του θαλάσσιου διαδρόμου αποτελεί κεντρικό ζήτημα στις δύσκολες διαπραγματεύσεις μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν για τον τερματισμό της σύγκρουσης.
Ο διευθύνων σύμβουλος της Chevron, Μάικ Γουίρθ, δήλωσε ότι η εταιρεία έχει σήμερα έξι ναυλωμένα πλοία στον Περσικό Κόλπο, σημειώνοντας πως η τελική απόφαση για τη διέλευση ανήκει στους πλοιοκτήτες.
Από την πλευρά του, ο επικεφαλής της TotalEnergies, Πατρίκ Πουγιανέ, ανέφερε ότι η εταιρεία διαθέτει οκτώ εγκλωβισμένα τάνκερ στην περιοχή και ότι, ακόμη και αν αυτά αποχωρήσουν με ασφάλεια, η εταιρεία θα περιμένει να διαπιστώσει αν «η ειρήνη είναι βιώσιμη» πριν αποστείλει νέα πλοία.
Περιορισμένες ροές πετρελαίου
Η εξαιρετικά προσεκτική πλοήγηση έχει περιορίσει σημαντικά τις ποσότητες πετρελαίου που έχουν μεταφερθεί. Οι εξαγωγές που πραγματοποιήθηκαν μέσω των επιτυχημένων διελεύσεων αντιστοιχούν σε περίπου 520.000 βαρέλια ημερησίως, ποσότητα που υπολείπεται κατά πολύ των όγκων που παραμένουν αποκλεισμένοι στον Κόλπο.
Παράλληλα, οι ροές αυτές είναι μικρότερες από εκείνες που διοχετεύονται μέσω των εναλλακτικών αγωγών που χρησιμοποιούν η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα για να παρακάμψουν τα Στενά του Ορμούζ.
Ωστόσο, πέρα από την ενίσχυση της παγκόσμιας προσφοράς σε μια περίοδο ταχείας μείωσης των αποθεμάτων, οι επιτυχημένες διελεύσεις απελευθερώνουν και μέρος του παγκόσμιου στόλου δεξαμενόπλοιων, ο οποίος θα μπορεί να επιστρέψει στον Περσικό Κόλπο για νέα φορτία εφόσον επιτευχθεί ειρηνευτική συμφωνία.
Τα τάνκερ που «εξαφανίζονται» από τα ραντάρ
Όπως σημειώνουν οι αναλυτές, πολλά από τα πλοία που διέφυγαν πέρασαν από τα Στενά του Ορμούζ «σκοτεινά», δηλαδή με απενεργοποιημένο το Σύστημα Αυτόματης Αναγνώρισης (AIS), το οποίο χρησιμοποιείται για τη μετάδοση της θέσης τους.
Η εκτεταμένη παρεμβολή στα σήματα αυτά έχει καταστήσει ακόμη δυσκολότερη την αποτύπωση της πραγματικής εικόνας. Ως αποτέλεσμα, ο αριθμός των πλοίων που κατάφεραν να εγκαταλείψουν την περιοχή ενδέχεται να είναι μεγαλύτερος από εκείνον που καταγράφεται επισήμως.
Σχεδόν το 20% των δεξαμενόπλοιων που εξακολουθούν να θεωρούνται εγκλωβισμένα δεν έχουν εκπέμψει σήμα θέσης κατά τη διάρκεια του μήνα.
Εναλλακτικές διαδρομές και το «διόδιο» του Ιράν
Η Τεχεράνη ανακοίνωσε το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ αμέσως μετά τις κοινές αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις στα τέλη Φεβρουαρίου. Αν και το Ιράν συνέχισε αρχικά να εξάγει πετρέλαιο, η Ουάσιγκτον απάντησε στα μέσα Απριλίου με αποκλεισμό των ιρανικών εξαγωγών.
Οι σημερινές διελεύσεις αντιπροσωπεύουν μόνο ένα μικρό ποσοστό της κανονικής κυκλοφορίας πριν από τον πόλεμο. Μέχρι τότε, περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου περνούσε από τα Στενά του Ορμούζ.
Το Ιράν φέρεται επίσης να επιχείρησε να επιβάλει ένα είδος «διοδίου» στα διερχόμενα πλοία, απαιτώντας έως και 2 εκατ. δολάρια για μία μόνο διέλευση κατά μήκος των βόρειων ακτών του, ανάμεσα στα νησιά Λαράκ και Κεσμ. Παραμένει άγνωστο σε ποιο βαθμό οι πλοιοκτήτες αποδέχθηκαν αυτές τις απαιτήσεις.
Η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα χαρακτήρισαν τις διαδικασίες αυτές μη βιώσιμες, επιλέγοντας εναλλακτικές διαδρομές νοτιότερα, κοντά στο Ομάν. Ορισμένα πλοία επιχείρησαν να περάσουν από τα Στενά, αλλά τελικά εγκατέλειψαν την προσπάθεια.
Οι ελπίδες στρέφονται στην εκεχειρία
Στο επίκεντρο της παρακολούθησης βρίσκονται τα υπερδεξαμενόπλοια VLCC, τα οποία μπορούν να μεταφέρουν έως και 2 εκατ. βαρέλια πετρελαίου, τα Suezmax με χωρητικότητα περίπου 1 εκατ. βαρελιού και τα μικρότερα Aframax.
Η περαιτέρω αύξηση της κυκλοφορίας θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τη διπλωματική πρόοδο. Σύμφωνα με πληροφορίες, ΗΠΑ και Ιράν έχουν καταλήξει σε προκαταρκτική συμφωνία για παράταση της εκεχειρίας κατά 60 ημέρες και έναρξη συνομιλιών για το μέλλον του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος.
Η εξέλιξη αυτή ενισχύει τις ελπίδες ότι η σύγκρουση, η οποία έχει προκαλέσει χιλιάδες θύματα και σοβαρούς κλυδωνισμούς στην παγκόσμια οικονομία, μπορεί να οδεύει προς αποκλιμάκωση.
Διαβάστε ακόμη
Γιατί το πετρέλαιο δεν πρόκειται να επιστρέψει σύντομα στα προ του πολέμου επίπεδα
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα