Η κατάσταση στις χρηματοπιστωτικές αγορές παραμένει εξαιρετικά αρνητική. Η πραγματικότητα παραμένει δύσκολη: η απόφαση του Τραμπ να επιτεθεί στο Ιράν έχει προκαλέσει ένα νέο και πιθανώς μακροχρόνιο σοκ στην παγκόσμια οικονομία, σε μια εποχή που οι επενδυτές ήδη αντιμετώπιζαν μια σειρά από δυνάμεις που απειλούσαν να ανατρέψουν την εμπιστοσύνη των επενδυτών, η οποία μέχρι πρόσφατα φαινόταν αδιατάρακτη.
Αυτό προκαλεί την πιο έντονη αστάθεια των αγορών από τον Απρίλιο του περασμένου έτους, όταν οι τιμές επηρεάστηκαν από την ανακοίνωση των δασμών του Τραμπ. Ο δείκτης κινδύνου αγοράς της Bank of America, ο οποίος παρακολουθεί τις υπονοούμενες διακυμάνσεις σε μετοχές, επιτόκια, νομίσματα και εμπορεύματα, έχει αυξηθεί σε επίπεδα που υποδηλώνουν μεγαλύτερη πίεση από το κανονικό. Ο δείκτης μεταβλητότητας Cboe, γνωστός ως VIX, ξεπέρασε για λίγο τις 35 μονάδες πριν λίγες ημέρες, περισσότερο από το διπλάσιο του επιπέδου με το οποίο ξεκίνησε το έτος.
Το Ιράν είναι μόνο ένα κομμάτι της ιστορίας. Υπάρχει επίσης η εμφάνιση της τεχνητής νοημοσύνης ως μιας ανατρεπτικής τεχνολογίας ικανής να εξαφανίσει ξαφνικά, αλλά και να δημιουργήσει, πλούτο για τους μετόχους και τους πιστωτές. Υπάρχουν τα επισφαλή δάνεια που αρχίζουν να εμφανίζονται σε αυξανόμενο αριθμό στον ανθηρό κλάδο των ιδιωτικών πιστώσεων. Υπάρχει η χαλάρωση της αγοράς εργασίας στις ΗΠΑ. Και υπάρχει ο επίμονα υψηλός πληθωρισμός που δημιουργεί αμφιβολίες για το αν η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ θα είναι σε θέση να συνεχίσει τη μείωση των επιτοκίων — και ενδεχομένως να αναγκάσει τις ευρωπαϊκές κεντρικές τράπεζες να αρχίσουν να τα αυξάνουν.
Κάθε σοκ από μόνο του μπορεί να είναι διαχειρίσιμο. Αλλά μαζί, δημιουργούν νέες ευπάθειες στις παγκόσμιες αγορές που δεν μπορεί να διορθώσει κανένα μεμονωμένο μέτρο πολιτικής, καθιστώντας το διαφορετικό από, για παράδειγμα, την καταστροφή που προκάλεσε η εφαρμογή των δασμών. «Αυτό είναι το πρόβλημα», δήλωσε η Έιμι Γου Σίλβερμαν, επικεφαλής της στρατηγικής παραγώγων στην RBC Capital Markets. «Ακόμα και αν το Ιράν αρχίσει να περνάει στο παρασκήνιο, έχουμε πολλά άλλα ζητήματα να αντιμετωπίσουμε».
Η πίεση έχει ήδη αρχίσει να γίνεται αισθητή στην αγορά πιστώσεων. Τα spreads των εταιρικών junk bonds είχαν ήδη αρχίσει να αυξάνονται πριν από τον πόλεμο και έχουν αυξηθεί κατά 0,5% από τα χαμηλά επίπεδα του Ιανουαρίου, τροφοδοτούμενα από ανησυχίες ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα υπονομεύσει τα κέρδη των εταιρειών με μεγάλο χρέος.
Υπάρχει επίσης η πιθανή οικονομική ζημιά που προκύπτει από τον πληθωρισμό. Οι προσδοκίες για πιέσεις στις τιμές έχουν αυξηθεί από την έναρξη του πολέμου και έχουν μετατρέψει τις εικασίες ότι οι κεντρικές τράπεζες θα συνεχίσουν να μειώνουν τα επιτόκια σε ανησυχίες ότι ενδέχεται να χρειαστούν αυξήσεις.
Ο πόλεμος με το Ιράν φαίνεται ότι απέχει πολύ από το τέλος του. Ενώ ο Τραμπ εξέφρασε την αισιοδοξία του ότι ο πόλεμος εξελίσσεται καλά και θα τελειώσει «πολύ σύντομα», δεν είναι σαφές αν θα καταφέρει να διαπραγματευτεί το τέλος των εχθροπραξιών με την ιρανική κυβέρνηση.
Η ενεργειακή κρίση είναι η πιο άμεση από τις απειλές. Τα στενά του Ορμούζ, είναι ουσιαστικά κλειστά. Καθώς χώρες όπως το Κουβέιτ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα μείωσαν την παραγωγή τους ως αντίδραση, το πετρέλαιο Brent ξεπέρασε και τα 110 δολάρια, περίπου το διπλάσιο από ό,τι ήταν στις αρχές Ιανουαρίου, πριν υποχωρήσει.
Ακόμα και αν οι τιμές του πετρελαίου υποχωρήσουν, η ζημιά διευρύνεται. Η αύξηση της τιμής του αργού πετρελαίου αυξάνει το κόστος για τους κατασκευαστές, τις αεροπορικές εταιρείες και τις εταιρείες logistics, συμπιέζει τα περιθώρια κέρδους για τις επιχειρήσεις καταναλωτικών προϊόντων που δεν μπορούν να μετακυλήσουν τις τιμές αρκετά γρήγορα και λειτουργεί ως φόρος στις δαπάνες των νοικοκυριών. Το πλήγμα είναι ιδιαίτερα σοβαρό στην Ασία και την Ευρώπη, οι οποίες εξαρτώνται πολύ περισσότερο από τις εισαγωγές ενέργειας σε σύγκριση με τις ΗΠΑ — και όπου οι απώλειες των μετοχών την περασμένη εβδομάδα ήταν οι πιο έντονες.
Για τους κατασκευαστές μικροτσίπ που υποστηρίζουν το εμπόριο τεχνητής νοημοσύνης, ο κλονισμός είναι δομικός: η παραγωγή τσιπ είναι ενεργοβόρα και τα εργοστάσια που παράγουν τους πιο προηγμένους επεξεργαστές στον κόσμο εξαρτώνται από το υγροποιημένο φυσικό αέριο της Μέσης Ανατολής.
Η ανησυχία των traders είναι πώς αυτά τα υψηλότερα ενεργειακά κόστη θα επηρεάσουν την παγκόσμια οικονομία. Η λέξη που επανειλημμένα εμφανιζόταν στα χρηματιστήρια και στις ερευνητικές σημειώσεις ήταν «στασιμοπληθωρισμός» — ταυτόχρονη αύξηση των τιμών και επιβράδυνση της ανάπτυξης — επειδή το οικονομικό περιβάλλον είχε ήδη αρχίσει να εξασθενεί πριν από την άνοδο των τιμών του πετρελαίου. Ακόμη και στις ΗΠΑ, που έχουν σημειώσει σταθερή ανάπτυξη για πέντε συνεχόμενα χρόνια, οι μισθοί μειώθηκαν απροσδόκητα τον Φεβρουάριο.
Το δεύτερο σοκ, σύμφωνα με το Bloomberg, είχε ήδη ταράξει τις αγορές για εβδομάδες πριν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ αρχίσουν να βομβαρδίζουν το Ιράν. Από τις αρχές Φεβρουαρίου, η αυξανόμενη ανησυχία για τις αναταραχές που προκαλεί η τεχνητή νοημοσύνη έχει αναστατώσει τους επενδυτές. Ο φόβος δεν είναι ξαφνικά ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα αποτύχει. Είναι ότι σύντομα θα αρχίσει να πετυχαίνει και, με αυτόν τον τρόπο, θα ανατρέψει τα επιχειρηματικά μοντέλα των υφιστάμενων εταιρειών σε τομείς όπως το λογισμικό, οι επαγγελματικές υπηρεσίες, τα μέσα ενημέρωσης και η χρηματοοικονομία.
Οι επιπτώσεις του πολέμου αυξάνουν τώρα την αβεβαιότητα και πλήττουν τις ασιατικές αγορές, οι οποίες επωφελήθηκαν από την αύξηση των δαπανών για τους ημιαγωγούς που τροφοδοτούν την τεχνητή νοημοσύνη. Οι ξένοι επενδυτές απέσυραν δισεκατομμύρια από τις αναδυόμενες ασιατικές αγορές, εξαιρουμένης της Κίνας, την περασμένη εβδομάδα. Τα εργοστάσια παραγωγής τσιπ καταναλώνουν τεράστια ποσά ενέργειας και βρίσκονται σε χώρες των οποίων τα νομίσματα καταρρέουν λόγω του ισχυρού δολαρίου.
Στη συνέχεια, υπάρχει η ιδιωτική πίστωση, μια αγορά αξίας σχεδόν 2 τρισεκατομμυρίων δολαρίων, όπου μη τραπεζικοί δανειστές χρηματοδοτούν εταιρείες. Εδώ και καιρό έδειχνε σημάδια πίεσης, ωθώντας τους επενδυτές να αρχίσουν να αποσύρουν κεφάλαια. Σύμφωνα με την Fitch Ratings, οι αθετήσεις ιδιωτικών πιστώσεων στις ΗΠΑ αυξήθηκαν στο 5,8% τους 12 μήνες έως τον Ιανουάριο, το υψηλότερο ποσοστό από τότε που άρχισε να τις παρακολουθεί τον Αύγουστο του 2024. Η μεγάλη έκθεση του κλάδου σε εταιρείες λογισμικού έχει πυροδοτήσει ανησυχίες ότι έχουν συσσωρευτεί αόρατοι κίνδυνοι σε αυτό που είναι ουσιαστικά ένα σκιώδες τραπεζικό σύστημα.
Διαβάστε ακόμη
Συναγερμός για τον πληθωρισμό στην Ευρώπη και μάχη κορυφής για το κόστος του χρήματος
Τι ισχύει για τις χρεώσεις στους τραπεζικούς λογαριασμούς – Η απάντηση των τραπεζών
5 φυτά με ανάπτυξη σε χρόνο ρεκόρ
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα