Από κάθε άποψη, η ζωή ήταν καλή, πολύ καλή, στον Όμιλο Tera, τη μικρή εταιρεία που είχε περάσει από την αφάνεια στο επίκεντρο της Τουρκίας μέσα σε λίγους μήνες.
Αυτό συνέβαινε στα τέλη του περασμένου χειμώνα, και η μετοχή της Tera είχε, κατά τρόπο απίθανο, μόλις εκτοξευθεί κατά 2.000%, περιβάλλοντας τον Εμρέ Τεζμέν, τον ιδρυτή-θαύμα, και τον στενό του κύκλο με πλούτο και φήμη. Μέσα στα κεντρικά γραφεία της Tera, στην επιχειρηματική περιοχή της Κωνσταντινούπολης, όμως, οι συναγερμοί χτυπούσαν όλο και πιο δυνατά.
Η ραγδαία άνοδος της εταιρείας προκαλούσε ανησυχία σε πολλά στελέχη, και ορισμένοι είχαν αρχίσει να εκφράζουν τις ανησυχίες τους. Μετά από χρόνια αφάνειας, η Tera ξαφνικά ήταν παντού στα κοινωνικά μέσα, με τον Τεζμέν να την προβάλλει θρασύτατα ως τη «Goldman Sachs της Τουρκίας». Και τόσα πολλά μετρητά εισρέονταν από γοητευμένους ιδιώτες επενδυτές, ώστε η εταιρεία έπρεπε να αναλάβει ολοένα και μεγαλύτερο χρέος για να συνεχίσει να αποφέρει τις ίδιες θεαματικές αποδόσεις που την είχαν κάνει διάσημη.
Συναλλαγές που κάποτε ήταν μικρές και διακριτικές είχαν γίνει τόσο μεγάλες που ήταν αδύνατο για τις αρχές να τις αγνοήσουν, σύμφωνα με πρώην στελέχη της εταιρείας.
Οι εσωτερικές διαμάχες εντάθηκαν τόσο πολύ που ο πιο έμπιστος συνεργάτης του Τεζμέν, ο Εμίρ Μουνίρ Σαρπγιένερ, είχε έντονη αντιπαράθεση με άλλα ανώτατα στελέχη. Η κατάσταση συνέχιζε να ξεφεύγει από τον έλεγχο, είπαν, μέχρι το σημείο που έπεσαν γροθιές. Ορισμένα στελέχη άρχισαν να παραιτούνται αντί να εγκρίνουν συναλλαγές στις οποίες αντιτίθεντο.
Λίγα τετράγωνα μακριά, επικρατούσε επίσης μια αίσθηση τρόμου στους διαδρόμους του χρηματιστηρίου. Οι ρυθμιστικές αρχές γνώριζαν ότι ετοιμάζονταν προβλήματα. Πράγματι, είδαν αυτό που φοβούνταν τα στελέχη της Tera: μια στρατηγική που φαινόταν να περιστρέφεται γύρω από τη δημιουργία τεράστιων λογιστικών κερδών και μπορούσε να επαναλαμβάνεται ξανά και ξανά, σύμφωνα με αξιωματούχους του χρηματιστηρίου και της ρυθμιστικής αρχής των αγορών.
Ο ίδιος ο υπουργός Οικονομικών, Μεχμέτ Σιμσέκ, αγαπημένος της διεθνούς επενδυτικής κοινότητας που είχε συμβάλει στη στήριξη του Προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ήταν τόσο ανήσυχος που τον Νοέμβριο έδωσε μια ομιλία με την ελπίδα να προειδοποιήσει τους επενδυτές. «Η αγορά», προειδοποίησε ο Σιμσέκ, «δεν είναι παιδική χαρά».
Χρειάστηκαν άλλοι 10 μήνες προτού αυτό το μήνυμα, τελικά, γίνει κατανοητό και σκάσει η φούσκα.
Ο Τεζμέν αντιμετωπίζει πλέον κατηγορίες για απάτη και σύσταση εγκληματικής οργάνωσης. Ο ίδιος αρνείται κάθε παράνομη πράξη. Άλλοι από τον κύκλο του έχουν κατηγορηθεί για χειραγώγηση της αγοράς και αναμένουν τη δίκη τους.
«Μια χειραγωγημένη φούσκα»
Το καλοκαίρι του 2025, η Tera λειτουργούσε ως επί το πλείστον μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας. Ο Tezmen, ένας 53χρονος πρώην χρηματοοικονομικός αναλυτής, είχε μετατρέψει την εταιρεία μεσιτείας και διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων σε έναν τουρκικό όμιλο με δραστηριότητες στους τομείς της άμυνας, των ακινήτων και της γεωργίας.
Το TLY ήταν το χαρακτηριστικό δημιούργημα του Τεζμέν: ένα επενδυτικό ταμείο βασισμένο στην πραγματοποίηση εξαιρετικά συγκεντρωμένων επενδύσεων, το οποίο αργότερα θα γινόταν το επίκεντρο της κρίσης. Όλα ξεκίνησαν με την εύρεση των κατάλληλων IPO. Ο Τεζμέν και η ομάδα του προσέγγιζαν τους ιδιοκτήτες εταιρειών με μια απλή πρόταση: να εισαχθούν στο χρηματιστήριο με μικρό αριθμό μετοχών και να παρακολουθήσουν την άνοδο της τιμής. Μόλις η μετοχή άρχιζε να διαπραγματεύεται, τα ίδια κεφάλαια της Tera αγόραζαν μεγάλα πακέτα μετοχών, χρησιμοποιώντας μόχλευση για να ωθήσουν τις τιμές προς τα πάνω, ανέφεραν.
Οι κυκλικές αυτές στρατηγικές άρχισαν να εξαπλώνονται πέρα από την Tera, υιοθετούμενες από άλλες εταιρείες όπως η Pusula Portfoy. Σε ορισμένες περιπτώσεις, τα επενδυτικά κεφάλαια επικεντρώνονταν στην αγορά άλλων επενδυτικών κεφαλαίων για να δημιουργήσουν έναν αυτοενισχυόμενο κύκλο επενδύσεων, ανέφεραν οι πηγές.
Μια άλλη τεχνική αφορούσε την ανακύκλωση μετρητών από εταιρικά ομόλογα, προσέθεσαν. Οι επενδυτικοί τραπεζίτες εντόπιζαν μια εταιρεία και τη βοηθούσαν να οργανώσει μια πώληση ομολόγων, με κύριους επενδυτές τα ίδια τα κεφάλαια της εταιρείας που αγόραζαν σε φουσκωμένες αποτιμήσεις. Με τη νέα χρηματοδότηση στα χέρια της, η εταιρεία επενδύει στη συνέχεια στο αμοιβαίο κεφάλαιο — επιστρέφοντας ουσιαστικά τα μετρητά, ώστε ο κύκλος να μπορεί να επαναληφθεί, σύμφωνα με τις πηγές.
«Το όλο θέμα ήταν προφανώς μια χειραγωγημένη φούσκα με παράλογες αποτιμήσεις που στήριζαν τις αποδόσεις», δήλωσε ο Καμίλ Ντίμιχ της North of South Capital LLP.
Από την αρχή, η Tera είχε τους επικριτές της, με τον πιο φανερά επικριτικό να είναι ο Ραμαζάν Μπασάκ, πρώην αξιωματούχος της αρχής εποπτείας χρηματοοικονομικών εγκλημάτων. Ακόμη και το 2022, όταν η εταιρεία ετοιμαζόταν να εισαχθεί στο χρηματιστήριο, προέτρεψε τις ρυθμιστικές αρχές να εμποδίσουν τη συναλλαγή, και στη συνέχεια, καθ’ όλη τη διάρκεια του περασμένου έτους, κατηγόρησε την Tera ότι διογκώνει τεχνητά τις τιμές της αγοράς.
Ο Μπασάκ δήλωσε ότι η Tera και οι υποστηρικτές της προσπάθησαν να φιμώσουν κάθε επικριτή. Συνελήφθη δύο φορές από την αστυνομία, μία φορά μπροστά στο εγγόνι του το 2025, και κατηγορήθηκε για διάδοση παραπλανητικών πληροφοριών, αφού είχε διατυπώσει δημόσια καταγγελίες για αυτό που θεωρούσε χειραγώγηση της αγοράς από την Tera.
«Το σχέδιο δεν θα μπορούσε να διατηρηθεί για τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα χωρίς την πολύ ισχυρή υποστήριξη φορέων τόσο του δημόσιου όσο και του ιδιωτικού τομέα», δήλωσε σε συνέντευξή του. «Αν οι ρυθμιστικές αρχές και οι αρμόδιες αρχές είχαν αντιδράσει νωρίτερα στις προειδοποιήσεις, η κατάσταση δεν θα είχε φτάσει στις σημερινές διαστάσεις».
Άλλοι αναφέρουν ότι δέχθηκαν πιέσεις να ανακαλέσουν τις δηλώσεις τους, αφού είχαν εκφράσει την άποψή τους στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Ένας διαχειριστής κεφαλαίων, ο οποίος επέκρινε την Tera στο X, δήλωσε ότι έλαβε ένα απειλητικό τηλεφώνημα που του έλεγε να μείνει μακριά και να σταματήσει να μιλάει. Ένας άλλος επενδυτής ανέφερε ότι δέχτηκε καταιγίδα μηνυμάτων μίσους στο διαδίκτυο. Και οι δύο δήλωσαν ότι δεν γνώριζαν ποιος τους απειλούσε και αργότερα διέγραψαν τις αναρτήσεις τους.
Σε μια άλλη περίπτωση, δύο διαχειριστές κεφαλαίων δήλωσαν ότι συναντήθηκαν με αξιωματούχους της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς για να εκφράσουν τις ανησυχίες τους ιδιωτικά, τόσο το 2025 όσο και το 2026. Φοβούμενοι ότι οι ρυθμιστικές αρχές ήταν πιο ευνοϊκές προς την Tera, αρνήθηκαν να καταγράψουν τις αντιρρήσεις τους γραπτώς, όπως ανέφεραν.
Τους μήνες πριν από την κατάρρευση, παρόλο που οι φήμες εντείνονταν στην Κωνσταντινούπολη, λίγοι τόλμησαν να τα βάλουν με την Tera και τον ισχυρό ιδιοκτήτη της.
Ο αγώνας προς την έξοδο
Μέχρι το καλοκαίρι, ωστόσο, η προσοχή είχε πλέον επεκταθεί σε παγκόσμιο επίπεδο. Η ασυνήθιστη δραστηριότητα της τουρκικής χρηματιστηριακής αγοράς προσέλκυε διεθνή προσοχή, και η MSCI Inc. απείλησε να επανεξετάσει το καθεστώς της χώρας ως αναδυόμενης αγοράς. Το τείχος σιωπής γύρω από την Tera είχε τελικά ραγίσει.
Μέχρι τον Ιούλιο, με την τιμή της μετοχής της εταιρείας να βρίσκεται πλέον σε ελεύθερη πτώση, οι επενδυτές άρχισαν να ανησυχούν και να αποσύρουν τα χρήματά τους. Σε διάστημα τριών μηνών, οι μετοχές έπεσαν κατά περίπου 60%. Είχαν συμβεί και στο παρελθόν μεγάλες εκποιήσεις, αλλά αυτή τη φορά η κατάσταση ήταν διαφορετική.
Καθώς η ανησυχία εντεινόταν, ο Τεζμέν παρακάλεσε τους επενδυτές να του δώσουν περισσότερο χρόνο, λέγοντας ότι θα μπορούσε να αποζημιώσει τις απώλειές τους αν παρέμεναν, σύμφωνα με πρόσωπο που γνωρίζει τις συζητήσεις. Ξεκίνησε επίσης να αγοράζει επιθετικά μετοχές blue-chip σε μια προσπάθεια να σταθεροποιήσει την TLY και να επιβραδύνει τις εξαγορές. Για λίγες ημέρες, αυτό φάνηκε να λειτουργεί.
Όμως στο Pusula, ένα από τα μικρότερα αμοιβαία κεφάλαια που μιμούνταν την Tera, οι απώλειες γίνονταν υπερβολικά μεγάλες. Μέχρι τον Αύγουστο, το Pusula αντιμετώπιζε μια μαζική φυγή επενδυτών και η εταιρεία κατέρρεε.
Η κρίση άρχισε επίσης να επεκτείνεται στην ευρύτερη αγορά, προκαλώντας πτώση εκατοντάδων μετοχών στο Χρηματιστήριο της Κωνσταντινούπολης. Η Tera ανακοίνωσε ότι θα εξαγοράσει την Pusula λίγες ημέρες αργότερα.
Όμως ήταν πολύ αργά. Οι ζημίες συνέχιζαν να αυξάνονται εκθετικά, και σύντομα κυκλοφόρησε η είδηση ότι ο πρόεδρος της Pusula είχε εγκαταλείψει τη χώρα. Η συμφωνία είχε τελειώσει. Τα αμοιβαία κεφάλαια και των δύο εταιρειών κατέληξαν σε αδυναμία πληρωμής μέσα σε λίγες ημέρες, με την Tera να αποκαλύπτει αιτήματα εξαγοράς ύψους άνω των 300 δισεκατομμυρίων τουρκικών λιρών (6 δισεκατομμύρια δολάρια) τα οποία δεν μπορούσε να ικανοποιήσει.
«Άπληστα παράσιτα»
Όταν η είδηση έφτασε στον Ερντογάν, η κρίση της αγοράς είχε πλέον λάβει και πολιτικές διαστάσεις. Τον Σεπτέμβριο, ο πρόεδρος συγκάλεσε έκτακτη συνεδρίαση με την οικονομική του ομάδα, φωνάζοντας στους υπουργούς επειδή άφησαν τα προβλήματα να ξεφύγουν από τον έλεγχο.
Ο αντιπρόεδρος ανέλαβε την ηγεσία μιας επιτροπής για την εποπτεία της εκκαθάρισης περισσότερων από 100 αμοιβαίων κεφαλαίων που διαχειρίζονταν περίπου 20 δισεκατομμύρια δολάρια, ενώ ο Σιμσέκ μίλησε στα ΜΜΕ για να καθησυχάσει τους πολίτες ότι δεν υπήρχε συστημικός κίνδυνος. Σε ομιλία του, ο Ερντογάν δεσμεύτηκε να καθαρίσει τις αγορές από τα «άπληστα παράσιτα».
Σύμφωνα με το Bloomberg, αν και τα μέτρα αυτά έχουν σταθεροποιήσει το χρηματιστήριο της Τουρκίας, οι τοπικοί διαχειριστές επενδυτικών κεφαλαίων διστάζουν να επανέλθουν στις αγορές, ενώ η MSCI έχει δηλώσει ότι δεν πρόκειται να υποχωρήσει.
Για τον Μπασάκ, τον επικριτή της Tera, το όλο επεισόδιο αντανακλά το ευρύτερο κλίμα στην Τουρκία, όπου οι άνθρωποι συχνά φοβούνται να εκφράσουν την άποψή τους όταν εντοπίζουν ελλείψεις στη δημόσια πολιτική. «Οι φίλοι μου τώρα μου λένε συχνά να είμαι προσεκτικός», είπε.
Ατρόμητος, ο Μπασάκ έχει γίνει πιο ζωηρός, όχι λιγότερο. Εμφανίζεται παντού στα τοπικά μέσα ενημέρωσης, επισημαίνοντας αυτό που θεωρεί αποτυχία των ρυθμιστικών αρχών και πιέζοντας, ξανά και ξανά, για τη δημοσιοποίηση πληροφοριών σχετικά με το ποιος γνώριζε τι και ποιος επωφελήθηκε από την ξέφρενη άνοδο πριν όλα καταρρεύσουν.
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.