Η βρετανική οικονομία έχει καταγράψει καλύτερες επιδόσεις από τις μεγάλες ευρωπαϊκές οικονομίες στα δύο χρόνια από την άνοδο των Εργατικών στην εξουσία. Αυτό όμως δεν βοηθά τους 1,8 εκατομμύρια ανθρώπους που αναζητούν εργασία.
Η Βρετανία βρίσκεται παγιδευμένη σε μια ανάκαμψη χωρίς θέσεις εργασίας, με την οικονομία να έχει καταγράψει άλμα 2,5% από τις αρχές του 2024, σχεδόν με διπλάσιο ρυθμό από τη Γερμανία, τη Γαλλία και την Ιταλία. Ωστόσο, η ανάπτυξη δεν έχει δημιουργήσει τις θέσεις εργασίας που χρειάζεται ο νέος Πρωθυπουργός Άντι Μπέρναμ.
Αντίθετα, οι επιχειρήσεις έχουν περικόψει περίπου 250.000 θέσεις, εκ των οποίων 95.000 μόνο φέτος. Η μακροχρόνια ανεργία βρίσκεται κοντά σε υψηλό τετραετίας, ενώ η ανεργία των νέων έχει εξελιχθεί σε εθνική κρίση. Με βάση έναν δείκτη, η Βρετανία βρίσκεται αντιμέτωπη με τη μεγαλύτερη περίοδο συρρίκνωσης της απασχόλησης από τις αρχές της δεκαετίας του 2000.
Τα στοιχεία αναδεικνύουν την πρόκληση που αντιμετωπίζει ο Μπέρναμ ενόψει του προϋπολογισμού αυτού του μήνα, καθώς το ενεργειακό σοκ και η τεχνητή νοημοσύνη απειλούν να πλήξουν μια αγορά εργασίας που εξακολουθεί να υφίσταται τις επιπτώσεις από την αύξηση του κόστους απασχόλησης επί της προηγούμενης κυβέρνησης του Κιρ Στάρμερ.
Η βρετανική οικονομία αναπτύσσεται χωρίς εργαζομένους
Μιλώντας στο συνέδριο των Εργατικών την περασμένη εβδομάδα, ο Μπέρναμ υποσχέθηκε μια «νέα οικονομία», στην οποία οι ισχυρότερες επιχειρήσεις θα δημιουργούν θέσεις εργασίας και θα διαχέουν ευρύτερα την ευημερία. Οι εταιρείες, ωστόσο, επιλέγουν να αντιμετωπίσουν το δύσκολο οικονομικό περιβάλλον αυξάνοντας την παραγωγικότητα, δηλαδή παράγοντας περισσότερα με λιγότερους εργαζομένους.
Οι τέσσερις κλάδοι που συνέβαλαν περισσότερο στην ανάπτυξη — πληροφορική, επαγγελματικές υπηρεσίες, μεταποίηση και λιανεμπόριο — έχουν χάσει σχεδόν 120.000 θέσεις εργασίας από τον Δεκέμβριο. Οι απώλειες αντισταθμίστηκαν μόνο εν μέρει από προσλήψεις σε λιγότερο παραγωγικούς ή ακόμη και συρρικνούμενους τομείς της οικονομίας, όπως ο δημόσιος τομέας και οι διοικητικές υπηρεσίες.
Οι βρετανικές επιχειρήσεις βελτιώνουν τις πρακτικές διοίκησης, οι ασθενέστερες εταιρείες αποχωρούν από την αγορά και η τεχνητή νοημοσύνη ενισχύει την παραγωγικότητα.
Η τάση αυτή είναι ιδιαίτερα εμφανής στον κλάδο της πληροφορικής και των επικοινωνιών, ο οποίος αναπτύχθηκε κατά 4,1% το πρώτο εξάμηνο, ενώ παράλληλα μείωσε το προσωπικό του κατά 1,4%. Οι περικοπές που ακολούθησαν τον Ιούλιο και τον Αύγουστο ανέβασαν τις συνολικές απώλειες θέσεων εργασίας του κλάδου φέτος στις 25.000.
Η παραγωγή ανά εργαζόμενο στον κλάδο έχει αυξηθεί κατά ένα τρίτο από τις αρχές του 2023.
Παρότι η υιοθέτηση της AI βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο, οι επιχειρήσεις φαίνεται να προσαρμόζουν τις προσλήψεις τους αναμένοντας τα μελλοντικά οφέλη από την αύξηση της παραγωγικότητας.
Παράλληλα, οι επιχειρήσεις εξακολουθούν σε μεγάλο βαθμό να αντιμετωπίζουν την τεχνητή νοημοσύνη ως εργαλείο περιορισμού του κόστους, γεγονός που εντείνει τις ανησυχίες για τις επιπτώσεις της στην απασχόληση.
Οι αναπτυσσόμενοι κλάδοι μειώνουν το προσωπικό
Οι εξελίξεις αυτές δημιουργούν προβληματισμό τόσο για τη Βρετανία όσο και για τις ανεπτυγμένες οικονομίες γενικότερα. Η ανεργία στο Ηνωμένο Βασίλειο παρέμεινε στο 4,9% το τρίμηνο έως τον Ιούλιο, κοντά στο υψηλότερο επίπεδο από την πανδημία.
Το ποσοστό είναι ελαφρώς υψηλότερο από εκείνο των ΗΠΑ και της Γερμανίας, αλλά χαμηλότερο από το 8,2% της Γαλλίας, το 10% της Ισπανίας και το 6,2% της Ιταλίας.
Ωστόσο, η ανεργία των νέων έχει πλέον ξεπεράσει τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς το 16,4% των οικονομικά ενεργών ηλικίας 16 έως 24 ετών ήταν χωρίς εργασία από τον Μάιο έως τον Ιούλιο.
Παράλληλα, το 26% των ανέργων βρίσκεται εκτός αγοράς εργασίας για τουλάχιστον 12 μήνες. Πρόκειται για ιδιαίτερα ανησυχητικό στοιχείο, καθώς όσο περισσότερο παραμένει κάποιος εκτός αγοράς εργασίας τόσο δυσκολότερη γίνεται η επιστροφή του.
Η Βρετανία δεν είναι η μόνη οικονομία όπου η ανάπτυξη αποσυνδέεται από την απασχόληση. Η οικονομία των ΗΠΑ έχει αναπτυχθεί σχεδόν 5% τα τελευταία δύο χρόνια, όμως η μέση διάρκεια αναζήτησης εργασίας έχει ξεπεράσει τους έξι μήνες, το μεγαλύτερο διάστημα από τα μέσα της δεκαετίας του 2010, εξαιρουμένης της περιόδου της Covid.
Ο κίνδυνος είναι η ανάκαμψη να χάσει τη δυναμική της καθώς ολοένα περισσότεροι εργαζόμενοι μένουν εκτός αγοράς.
Η Υπηρεσία Δημοσιονομικής Ευθύνης της Βρετανίας έχει ήδη εξετάσει ένα σενάριο στο οποίο η AI δεν έχει καμία επίδραση στο ΑΕΠ, αλλά επιβαρύνει τα δημόσια οικονομικά λόγω της απώλειας εσόδων από φόρο εισοδήματος και ΦΠΑ.
Επενδύσεις αντί για προσλήψεις
Οι επιχειρήσεις πέρασαν τα δύο τελευταία χρόνια προσαρμοζόμενες στο υψηλότερο κόστος εργοδοσίας, στις σημαντικές αυξήσεις του κατώτατου μισθού και στους αυστηρότερους κανόνες για τις αναρρωτικές άδειες και τις απολύσεις.
Το αποτέλεσμα είναι μια στροφή προς τις επενδύσεις, καθώς οι εταιρείες επιδιώκουν να αυτοματοποιήσουν περισσότερες εργασίες.
Οι κεφαλαιουχικές δαπάνες των επιχειρήσεων ήταν 5,2% υψηλότερες το δεύτερο τρίμηνο σε σύγκριση με ένα χρόνο νωρίτερα, ενώ οι εκπρόσωποι της Τράπεζας της Αγγλίας κατέγραψαν τον Σεπτέμβριο αύξηση των επενδυτικών προθέσεων.
Παράλληλα, πρόσφατη έρευνα της BCG έδειξε ότι η επιχειρηματική εμπιστοσύνη βρίσκεται σε υψηλό τετραετίας, όμως περισσότεροι διευθύνοντες σύμβουλοι σχεδιάζουν να μειώσουν το προσωπικό παρά να προχωρήσουν σε προσλήψεις.
«Οι βρετανικές επιχειρήσεις άρχισαν να επενδύουν και τους αρέσει», σημειώνεται χαρακτηριστικά. «Ίσως η οικονομία μαθαίνει να λειτουργεί με περισσότερο κεφάλαιο και λιγότερη εργασία, και αυτή η τάση θα διατηρηθεί».
Διαβάστε ακόμη
Από τα ένσημα στα πλασματικά έτη: Ο οδηγός για μια πιο γρήγορη έξοδο στη σύνταξη (vid)
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ