Η αμερικανική οικονομία παρουσιάζει μια έντονη αντίφαση. Από τη μία πλευρά, τα στοιχεία του Γραφείου Στατιστικών Εργασίας έδειξαν ότι η άνοδος των τιμών της ενέργειας εξανέμισε τα πρόσφατα μισθολογικά οφέλη για τον μέσο εργαζόμενο. Από την άλλη, ο Ελον Μασκ έγινε ο πρώτος άνθρωπος που ξεπέρασε το όριο του ενός τρισεκατομμυρίου δολαρίων σε περιουσία, μετά την εισαγωγή της SpaceX στο χρηματιστήριο.
Η αντίθεση αυτή βοηθά να εξηγηθεί γιατί ολοένα και περισσότεροι Αμερικανοί θεωρούν ότι η οικονομία δεν λειτουργεί προς όφελός τους. Ενώ μια περιορισμένη οικονομική ελίτ συσσωρεύει πλούτο σε πρωτοφανή επίπεδα, μεγάλα τμήματα του πληθυσμού ανησυχούν ότι η αγορά κατοικίας, η δημιουργία οικογένειας ή ακόμη και μια άνετη συνταξιοδότηση γίνονται ολοένα πιο δύσκολα επιτεύξιμοι στόχοι.
Παρότι οι ανισότητες αποτελούν διαχρονικό χαρακτηριστικό της αμερικανικής οικονομίας, η συγκέντρωση πλούτου στα ανώτερα στρώματα έχει φτάσει σε επίπεδα χωρίς ιστορικό προηγούμενο. Σύμφωνα με τους οικονομολόγους Γκαμπριέλ Ζούκμαν και Εμανουέλ Σαέζ, περίπου 20 Αμερικανοί κατέχουν σήμερα περιουσία που ισοδυναμεί με το 12% του ΑΕΠ της χώρας, όταν στα τέλη του 19ου αιώνα το αντίστοιχο ποσοστό ήταν μόλις 3%.
Για τη μεγάλη πλειονότητα των πολιτών, η εικόνα είναι πιο περίπλοκη. Περισσότερα από τα μισά αμερικανικά νοικοκυριά διαθέτουν κάποια έκθεση στις αγορές μέσω μετοχών ή συνταξιοδοτικών προγραμμάτων και έτσι επωφελήθηκαν, έστω περιορισμένα, από την άνοδο των χρηματιστηρίων. Παράλληλα, η περιουσία της μεσαίας τάξης αυξήθηκε την τελευταία δεκαετία, αν και με σαφώς χαμηλότερους ρυθμούς σε σχέση με τους πιο εύπορους.
Παρ’ όλα αυτά, για τους περισσότερους πολίτες ο πλούτος παραμένει μια θεωρητική έννοια, συνδεδεμένη κυρίως με την αξία της κατοικίας τους ή τις αποταμιεύσεις για τη σύνταξη. Εκείνο που επηρεάζει άμεσα την καθημερινότητά τους είναι το εισόδημα από την εργασία. Ωστόσο, το ποσοστό του εθνικού εισοδήματος που κατευθύνεται στους εργαζομένους ακολουθεί πτωτική πορεία εδώ και δεκαετίες και το πρώτο τρίμηνο του 2026 υποχώρησε σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα.
Την ίδια στιγμή, η αύξηση του κόστους ζωής ασκεί πρόσθετες πιέσεις στα νοικοκυριά. Η άνοδος των τιμών της ενέργειας οδήγησε τον πληθωρισμό στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων τριών ετών τον Μάιο, ενώ η ακριβότερη βενζίνη επιβάρυνε περαιτέρω το καταναλωτικό κλίμα, το οποίο κατέγραψε σημαντική επιδείνωση.
Ακόμη και αν οι τιμές των καυσίμων αποκλιμακωθούν μετά τη συμφωνία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, η ανασφάλεια δύσκολα θα εξαλειφθεί. Τα τελευταία χρόνια οι Αμερικανοί έχουν βιώσει διαδοχικές οικονομικές αναταράξεις: από την πανδημία που παρέλυσε μεγάλο μέρος της οικονομικής δραστηριότητας και οδήγησε εκατομμύρια ανθρώπους στην ανεργία, μέχρι τον πληθωρισμό που εκτοξεύθηκε σε επίπεδα τεσσάρων δεκαετιών. Στη συνέχεια ήρθαν τα υψηλά επιτόκια, οι εμπορικοί δασμοί και οι επαναλαμβανόμενοι φόβοι για ύφεση.
Πλέον, μια νέα πηγή ανησυχίας αναδύεται μέσω της τεχνητής νοημοσύνης. Πολλά στελέχη του κλάδου προειδοποιούν ότι η νέα τεχνολογία μπορεί να μεταμορφώσει ριζικά την αγορά εργασίας, ακόμη και να καταργήσει ορισμένα επαγγέλματα. Παρότι αρκετοί οικονομολόγοι θεωρούν υπερβολικές αυτές τις εκτιμήσεις, οι φόβοι των εργαζομένων για το επαγγελματικό τους μέλλον παραμένουν ισχυροί. Παράλληλα, σε διάφορες περιοχές των ΗΠΑ έχουν εκδηλωθεί αντιδράσεις απέναντι στην κατασκευή νέων data centers, λόγω των επιπτώσεων που εκτιμάται ότι θα έχουν στις τοπικές κοινωνίες.
Μέσα σε αυτό το κλίμα, δεν είναι παράδοξο ότι μεγάλο μέρος της κοινής γνώμης αντιμετωπίζει με σκεπτικισμό τη θεαματική αύξηση του πλούτου που συνδέεται με την ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης. Οι εταιρείες του κλάδου έχουν συμβάλει καθοριστικά στο χρηματιστηριακό ράλι των τελευταίων ετών, ενώ η εισαγωγή της SpaceX στο χρηματιστήριο θεωρείται η αρχή ενός κύματος μεγάλων δημόσιων εγγραφών από επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην ΑΙ.
Η δημόσια εγγραφή της SpaceX δεν εκτόξευσε μόνο την περιουσία του Ελον Μασκ σε ιστορικά επίπεδα. Δημιούργησε επίσης χιλιάδες νέους εκατομμυριούχους και αρκετούς νέους δισεκατομμυριούχους, ενισχύοντας ακόμη περισσότερο την εικόνα μιας οικονομίας όπου τα οφέλη της ανάπτυξης κατανέμονται με ολοένα και πιο άνισο τρόπο.
Διαβάστε ακόμη
Barclays: Επιμένει στις μετοχές, προειδοποιεί για λιγότερες ευκαιρίες
Πιερρακάκης: Μετατρέψαμε τον εξωδικαστικό σε εργαλείο προστασίας α’ κατοικίας (vid)
5 ταξίδια με τρένο που αξίζει να ζήσετε έστω μία φορά
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα