Από τις απειλές αφανισμού ενός ολόκληρου πολιτισμού, στην ανακωχή. Για δύο εβδομάδες, ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπ, απειλούσε να βομβαρδίσει τις ενεργειακές εγκαταστάσεις του Ιράν και να «επιστρέψει τη χώρα στη λίθινη εποχή» αν δεν άνοιγε τα Στενά του Ορμούζ. Το πρωί της Τρίτης, 12 ώρες πριν από τη λήξη του τελεσιγράφου, ανάρτησε μια ανατριχιαστική προειδοποίηση: «Ένας ολόκληρος πολιτισμός θα πεθάνει απόψε».

Λίγο αργότερα, με λιγότερο από 90 λεπτά να απομένουν μέχρι την προθεσμία, ο Τραμπ ανακοίνωσε αιφνιδιαστικά παύση του αμερικανοϊσραηλινού πολέμου στο Ιράν — τουλάχιστον προς το παρόν. Το Πακιστάν, που διαδραμάτισε ρόλο διαμεσολαβητή, υποστηρίζει ότι η συμφωνία περιλαμβάνει και παύση των συγκρούσεων στο Λίβανο, όπου έχουν σκοτωθεί πάνω από 1.500 άνθρωποι και έχουν εκτοπιστεί περισσότεροι από ένα εκατομμύριο. Το Ισραήλ, ωστόσο, διευκρίνισε ότι η εκεχειρία δεν καλύπτει τον Λίβανο και το ίδιο δήλωσε και ο Ντόναλντ Τραμπ σε συνέντευξή του σήμερα. Από την άλλη πλευρά ωστόσο η Τεχεράνη διεμήνυσε ότι θα αποσυρθεί από τη συμφωνία εκεχειρίας, αν συνεχιστούν οι επιθέσεις στον Λίβανο.

Δύσκολες συνομιλίες στο Ισλαμαμπάντ

Όπως σημειώνει ο Economist σε ανάλυσή του, οι συνομιλίες στο Ισλαμαμπάντ αναμένεται να είναι εξαιρετικά δύσκολες. Τις τελευταίες εβδομάδες, ΗΠΑ και Ιράν αντάλλαξαν διάφορες προτάσεις για τον τερματισμό του πολέμου, με τις θέσεις τους να απέχουν σημαντικά. Ενδεικτική είναι η αναφορά του Τραμπ ότι η τελευταία πρόταση του Ιράν αποτελεί «βάση για διαπραγμάτευση». Σε αυτή περιλαμβάνονται η διατήρηση του ιρανικού ελέγχου στα Στενά, η αναγνώριση του δικαιώματος εμπλουτισμού ουρανίου και η αποχώρηση αμερικανικών δυνάμεων από την περιοχή — όροι που θα συνιστούσαν μεγάλες παραχωρήσεις για τις ΗΠΑ.

Το γεγονός ότι οι ΗΠΑ δέχονται να συζητήσουν αυτές τις απαιτήσεις δεν σημαίνει ότι θα τις αποδεχθούν. Από την πλευρά τους, ζητούν μεταξύ άλλων πλήρη εγκατάλειψη του εμπλουτισμού ουρανίου από το Ιράν και ο ίδιος ο Τραμπ με σημερινή του ανάρτηση αναφέρει ότι το Ιράν δεν θα κάνει εμπλουτισμό ουρανίου. Αν καμία πλευρά δεν μετακινηθεί, οι διαπραγματεύσεις ενδέχεται να οδηγηθούν σε αδιέξοδο, όπως συνέβη πριν από την έναρξη του πολέμου τον Φεβρουάριο.

Το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν δεν είναι το μόνο ακανθώδες ζήτημα. Η Τεχεράνη επιδιώκει να συνεχίσει την επιβολή τελών στα πλοία που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ, μια πηγή εσόδων που μπορεί να αποφέρει δισεκατομμύρια ετησίως. Οι γειτονικές χώρες του Κόλπου το θεωρούν εκβιασμό, ενώ ακόμη και σε καιρό ειρήνης η εφαρμογή του σχεδίου παραμένει αμφίβολη.

Η σημαντικότερη παραχώρηση που μπορούν να προσφέρουν οι ΗΠΑ είναι η άρση των κυρώσεων. Η ιρανική οικονομία ήταν ήδη σε κακή κατάσταση πριν από τον πόλεμο και πλέον έχει υποστεί σοβαρές ζημιές στις υποδομές και στους βασικούς βιομηχανικούς τομείς. Η άρση των κυρώσεων θα μπορούσε να προσελκύσει επενδύσεις για την ανοικοδόμηση, αλλά θα ενίσχυε και το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης, που ελέγχει σημαντικό μέρος της οικονομίας — κάτι που προκαλεί αντιδράσεις στην Ουάσινγκτον.

Και οι δύο πλευρές έχουν λόγους να επιδιώξουν επιτυχία στις διαπραγματεύσεις. Ο πόλεμος έχει διαρκέσει περισσότερο από όσο ανέμενε ο Τραμπ, ενώ παραμένει ιδιαίτερα αντιδημοφιλής στο εσωτερικό των ΗΠΑ. Για το Ιράν, η επανέναρξη των συγκρούσεων θα ήταν καταστροφική, με πιθανή κλιμάκωση επιθέσεων και νέο σοκ στις τιμές πετρελαίου.

Αν οι διαπραγματεύσεις αποτύχουν, το πιθανότερο σενάριο είναι η επιστροφή σε μια εύθραυστη ισορροπία. Το Ιράν θα παραμείνει υπό κυρώσεις και υπό την απειλή νέων επιθέσεων, συνεχίζοντας να πιέζει τους γείτονές του στον Κόλπο. Παράλληλα, θα διατηρεί αποθέματα ουρανίου κοντά σε επίπεδα οπλικής χρήσης και κίνητρο για την ανάπτυξη πυρηνικών όπλων — ένα σενάριο επικίνδυνο για όλους, με σοβαρές επιπτώσεις για την παγκόσμια οικονομία.

Νίκη βλέπουν και οι δύο πλευρές

Όπως ήταν αναμενόμενο, και οι δύο πλευρές έσπευσαν να παρουσιάσουν τη συμφωνία ως νίκη. Στην αμερικανική εκδοχή, η επιθετική στρατηγική του Τραμπ απέδωσε, αναγκάζοντας το Ιράν να ανοίξει τα Στενά χωρίς να εξασφαλιστεί πλήρης κατάπαυση του πυρός. Στο Ιράν, αντίθετα, θεωρείται ότι ο Τραμπ υποχώρησε, καθώς οι απειλές για πλήγματα σε ενεργειακές και υδροδοτικές υποδομές στον Κόλπο τον απέτρεψαν από την υλοποίηση του τελεσιγράφου.

Σε κάθε περίπτωση, η εκεχειρία προσφέρει μια πολυαναμενόμενη ανάσα στην περιοχή — ίσως με εξαίρεση τον πρωθυπουργό του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου, ο οποίος φέρεται να μην είχε άλλη επιλογή από το να την αποδεχθεί.

Διαβάστε ακόμη

Προειδοποίηση ΔΝΤ: Η αύξηση των αμυντικών δαπανών απειλεί να διευρύνει τα παγκόσμια ελλείμματα

Ποιο επάγγελμα πληρώνει έως 12.000 ευρώ τον μήνα αλλά δεν το επιλέγει κανείς

Ασκήσεις ισορροπίας για τις διεθνείς αγορές – Πού ήταν… προπολεμικά και πού βρίσκονται μετά την εύθραυστη εκεχειρία

Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα