Ο Εντγκάρ Μορέν, μία από τις πλέον εμβληματικές μορφές της γαλλικής και παγκόσμιας διανόησης, πέθανε χθες σε ηλικία 104 ετών, όπως γνωστοποίησε στο Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων η σύζυγός του.
Ο Γάλλος κοινωνιολόγος, φιλόσοφος και συγγραφέας άφησε πίσω του ένα έργο διεθνούς εμβέλειας, το οποίο αμφισβήτησε τα παραδοσιακά όρια της κοινωνιολογίας και επιχείρησε να προσεγγίσει την ανθρώπινη κατάσταση μέσα από τη σύνθεση επιστημονικής γνώσης, φιλοσοφικής σκέψης και πολιτισμικής ανάλυσης.
«Μέχρι το τέλος της ζωής του, ο Εντγκάρ Μορέν παρέμεινε βαθιά συνδεδεμένος με τον κόσμο, τους ανθρώπους και τα μεγάλα υπαρξιακά και κοινωνικά ερωτήματα που τροφοδοτούσαν διαρκώς τη σκέψη του», ανέφερε η σύζυγός του, Σαμπάχ Αμπουεσάλαμ Μορέν, σε δήλωσή της προς το AFP.
Η ιδιαιτερότητα του Μορέν, ενός κοσμικού Εβραίου διανοουμένου που αυτοχαρακτηριζόταν «λαθροθήρας της γνώσης», βρισκόταν στην επίμονη προσπάθειά του να υπερβεί τα στεγανά ανάμεσα στις επιστήμες και τα πεδία γνώσης. Υποστήριζε ένα διεπιστημονικό μοντέλο κατανόησης του κόσμου, θεωρώντας ότι μόνο έτσι μπορεί να αποτυπωθεί η πραγματική πολυπλοκότητα της ανθρώπινης εμπειρίας.
Για τον λόγο αυτό συχνά χαρακτηριζόταν «παγκόσμιος στοχαστής». Μέσα από τη θεωρία της «σύνθετης σκέψης», επιδίωξε να γεφυρώσει έννοιες, επιστήμες και πραγματικότητες που συνήθως αντιμετωπίζονται ως ασύνδετες, προκειμένου να προσφέρει μια πιο ολοκληρωμένη ερμηνεία του κόσμου.
Ο ίδιος αντιμετώπιζε τις κρίσεις ως ευκαιρίες μετασχηματισμού. Πίστευε ότι όσο μεγαλύτεροι είναι οι κίνδυνοι που αντιμετωπίζει η ανθρωπότητα, τόσο περισσότερες πιθανότητες υπάρχουν να αναδυθούν νέες λύσεις. Όταν το 2005 ρωτήθηκε αν είναι αισιόδοξος ή απαισιόδοξος, απάντησε με τον δικό του χαρακτηριστικό τρόπο: «Είμαι αισιο-απαισιόδοξος. Ελπίζω πάνω σε ένα υπόβαθρο απελπισίας».
Γεννημένος στο Παρίσι στις 8 Ιουλίου 1921 με το όνομα Έντγκαρ Ναχούμ, ήταν μοναχοπαίδι μιας εβραϊκής οικογένειας με ρίζες στη Θεσσαλονίκη. Κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής εντάχθηκε το 1941 στο Κομμουνιστικό Κόμμα και συμμετείχε ενεργά στη Γαλλική Αντίσταση, υιοθετώντας τότε το ψευδώνυμο «Μορέν», το οποίο κράτησε σε όλη τη μετέπειτα ζωή του.
Σημαντικό σταθμό στην πνευματική του πορεία αποτέλεσε η έκδοση του βιβλίου «Autocritique» το 1959. Στο έργο αυτό περιέγραψε τόσο τη διαγραφή του από το Γαλλικό Κομμουνιστικό Κόμμα, όπου είχε διαδραματίσει πρωταγωνιστικό ρόλο, όσο και τη δική του πολιτική τύφλωση απέναντι στα εγκλήματα του σταλινισμού.
Την ίδια περίοδο συγκαταλεγόταν στους ιδρυτές της Επιτροπής Διανοουμένων κατά του Πολέμου της Αλγερίας, αναδεικνύοντας την πολιτική και ηθική διάσταση της δημόσιας παρέμβασης των διανοουμένων.
Θεωρείται επίσης πρωτοπόρος της λεγόμενης «κοινωνιολογίας του παρόντος», καθώς επέλεξε να μελετήσει πεδία που μέχρι τότε βρίσκονταν στο περιθώριο της ακαδημαϊκής έρευνας, όπως ο κινηματογράφος, ο αθλητισμός, οι νέες τεχνολογίες, η μαζική κουλτούρα και οι κοινωνικές μεταβολές στην ύπαιθρο.
Στον πέμπτο τόμο του μνημειώδους έργου του «La Méthode» («Η Μέθοδος»), συμπύκνωσε ίσως καλύτερα από οπουδήποτε αλλού τη φιλοσοφία του για τη γνώση και την ανθρώπινη ύπαρξη: «Όσο περισσότερα γνωρίζουμε για την ανθρωπότητα, τόσο λιγότερο την κατανοούμε. Οι διαχωρισμοί μεταξύ των επιστημονικών κλάδων τη διαμελίζουν, την απογυμνώνουν από τη ζωή, την ουσία και την πολυπλοκότητά της, ενώ ακόμη και ορισμένες επιστήμες που χαρακτηρίζονται ανθρώπινες αποδυναμώνουν την ίδια την έννοια του ανθρώπου».
Διαβάστε ακόμη
Τι κρατά χαμηλά το ρεύμα παρά την κρίση στη Μέση Ανατολή
Έρχεται ο Φορέας Απόκτησης και Επαναμίσθωσης: Ποιοι σώζουν την πρώτη κατοικία και με τι ενοίκιο
Τα 8 πανεπιστήμια της Αμερικής που παράγουν την παγκόσμια ελίτ
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.