Προειδοποιητικά σημάδια που παραπέμπουν στην περίοδο της Μεγάλης Ύφεσης εμφανίζει η οικονομική κατάσταση των αμερικανικών νοικοκυριών, καθώς οι καθυστερήσεις στην αποπληρωμή δανείων έχουν εκτιναχθεί στα υψηλότερα επίπεδα από το 2010, την ώρα που οι περιουσιακές ανισότητες παραμένουν τεράστιες και η ακρίβεια συνεχίζει να ασκεί πιέσεις στους οικογενειακούς προϋπολογισμούς.
Η εικόνα αυτή προκύπτει από τη νέα έκθεση Survey of Consumer Finances της Federal Reserve, που δημοσιεύθηκε και αποτυπώνει τις μεταβολές στα εισοδήματα, τον πλούτο, τον δανεισμό και την οικονομική ασφάλεια των αμερικανικών οικογενειών κατά την τριετία 2022-2025.
Τα ευρήματα αναδεικνύουν μια χαρακτηριστική αντίφαση της αμερικανικής οικονομίας: παρά τη συνεχιζόμενη ανάπτυξη και τα ιστορικά υψηλά της Wall Street, ολοένα περισσότερες οικογένειες δυσκολεύονται να ανταποκριθούν στις οικονομικές τους υποχρεώσεις, ενώ η αύξηση της συνολικής περιουσίας δεν μεταφράζεται σε αντίστοιχη βελτίωση της οικονομικής κατάστασης για το σύνολο του πληθυσμού.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Fed, το ποσοστό των οικογενειών που είχαν καθυστερήσει την εξυπηρέτηση δανείων στο τέλος του 2025 εκτινάχθηκε σχεδόν στο 20%, από περίπου 12% το 2022, καταγράφοντας αύξηση της τάξης του 67%.
Πρόκειται για τη χειρότερη επίδοση από το 2010, όταν οι ΗΠΑ προσπαθούσαν ακόμη να ανακάμψουν από την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση του 2007-2009, η οποία είχε ξεκινήσει από την κατάρρευση της αγοράς στεγαστικών δανείων υψηλού κινδύνου και είχε οδηγήσει την ανεργία έως το 10%.
Ακόμη πιο ανησυχητική είναι η αύξηση των σοβαρών καθυστερήσεων. Το ποσοστό των νοικοκυριών που βρίσκονταν τουλάχιστον δύο μήνες πίσω στις πληρωμές τους ξεπέρασε το 8%, έναντι 5% το 2022, υποδηλώνοντας ότι οι δυσκολίες εξυπηρέτησης των χρεών έχουν ενταθεί σημαντικά.
Αυξάνεται το βάρος των δανείων στα οικογενειακά εισοδήματα
Παρότι το ποσοστό των αμερικανικών οικογενειών που διαθέτουν κάποια μορφή χρέους παρέμεινε σταθερό στο 77%, η επιβάρυνση από την εξυπηρέτηση των οικονομικών υποχρεώσεων αυξήθηκε αισθητά.
Ειδικότερα, το 8,6% των οικογενειών διαθέτει περισσότερο από το 40% του εισοδήματός του για την αποπληρωμή χρεών, έναντι 6,5% στην προηγούμενη έρευνα. Πρόκειται για έναν από τους υψηλότερους δείκτες της τελευταίας δεκαπενταετίας, τον οποίο η Fed χαρακτηρίζει σημαντική ένδειξη πιθανής οικονομικής δυσχέρειας.
Η επιδείνωση αυτή καταγράφεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι Αμερικανοί έχουν εξαντλήσει μεγάλο μέρος των αποταμιεύσεων που είχαν συγκεντρώσει στη διάρκεια της πανδημίας και στρέφονται ολοένα περισσότερο στον δανεισμό και σε άλλες μορφές χρηματοδότησης για να διατηρήσουν τις καταναλωτικές τους δαπάνες.
Παρά την ανθεκτικότητα της κατανάλωσης, οι πληθωριστικές πιέσεις των τελευταίων ετών έχουν περιορίσει την αγοραστική δύναμη, με αποτέλεσμα πολλά νοικοκυριά να δυσκολεύονται να καλύψουν ταυτόχρονα τις καθημερινές τους ανάγκες και τις δανειακές τους υποχρεώσεις.
Μειώθηκε η εισοδηματική ανισότητα, αλλά το χάσμα πλούτου παραμένει
Η ίδια έκθεση της Fed καταγράφει μια διαφορετική εικόνα στην εξέλιξη των εισοδημάτων, καθώς η εισοδηματική ανισότητα περιορίστηκε ελαφρώς κατά την τριετία 2022-2025.
Οι οικογένειες στα χαμηλότερα εισοδηματικά κλιμάκια εμφάνισαν συγκρατημένες αυξήσεις, ενώ στα υψηλότερα καταγράφηκαν μειώσεις, κυρίως λόγω της υποχώρησης πιο ευμετάβλητων πηγών εισοδήματος, όπως τα κεφαλαιακά κέρδη και τα επιχειρηματικά έσοδα.
Συνολικά, το πραγματικό διάμεσο οικογενειακό εισόδημα αυξήθηκε κατά 7%, ενώ το μέσο εισόδημα υποχώρησε κατά 6%.
Ωστόσο, αυτή η περιορισμένη σύγκλιση των εισοδημάτων δεν συνοδεύτηκε από ουσιαστική μείωση των περιουσιακών ανισοτήτων. Η διάμεση καθαρή περιουσία των αμερικανικών οικογενειών αυξήθηκε μόλις κατά 2%, στα 215.900 δολάρια, ενώ η μέση καθαρή περιουσία ενισχύθηκε κατά 7%, φτάνοντας τα 1.241.500 δολάρια.
Η μεγάλη απόσταση μεταξύ των δύο μεγεθών αποκαλύπτει την έντονη συγκέντρωση του πλούτου στα υψηλότερα περιουσιακά στρώματα. Είναι χαρακτηριστικό ότι το πλουσιότερο 10% των αμερικανικών οικογενειών διαθέτει κατά μέσο όρο 56 φορές μεγαλύτερη περιουσία από το φτωχότερο 20%.
Μάλιστα, οι οικογένειες στην υψηλότερη εισοδηματική κατηγορία είδαν τη διάμεση καθαρή περιουσία τους να αυξάνεται κατά 31%, την ώρα που το οικονομικά ασθενέστερο 25% κατέγραψε μείωση της διάμεσης περιουσίας του κατά 6%.
Σημαντικές αποκλίσεις παρατηρούνται και ανάλογα με το μορφωτικό επίπεδο. Οι οικογένειες με πανεπιστημιακό πτυχίο εμφανίζουν διάμεσο εισόδημα σχεδόν 1,9 φορές υψηλότερο από εκείνες που έχουν παρακολουθήσει πανεπιστημιακές σπουδές χωρίς να αποκτήσουν πτυχίο, ενώ η διάμεση καθαρή περιουσία τους είναι σχεδόν τριπλάσια.
Η Wall Street καταγράφει ρεκόρ, αλλά λιγότεροι Αμερικανοί επενδύουν
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η απόκλιση ανάμεσα στην ισχυρή πορεία των χρηματιστηριακών αγορών και στην οικονομική κατάσταση μεγάλου μέρους των αμερικανικών νοικοκυριών.
Παρά την εντυπωσιακή άνοδο του S&P 500 κατά την εξεταζόμενη περίοδο, το ποσοστό των οικογενειών που κατέχουν μετοχές υποχώρησε στο 56% το 2025, από 58% το 2022.
Σύμφωνα με τη Fed, σχεδόν το σύνολο αυτής της μείωσης προήλθε από το χαμηλότερο 50% της εισοδηματικής κατανομής. Αυτό σημαίνει ότι οι οικονομικά ασθενέστεροι Αμερικανοί συμμετείχαν σε μικρότερο βαθμό στα οφέλη από την άνοδο των χρηματιστηριακών αγορών.
Η εξέλιξη αυτή συμβάλλει στην ερμηνεία της μεγάλης απόκλισης ανάμεσα στα ιστορικά υψηλά της Wall Street και στους δείκτες καταναλωτικής εμπιστοσύνης, ορισμένοι από τους οποίους κινούνται κοντά στα χαμηλότερα επίπεδα που έχουν καταγραφεί.
Οι διαφοροποιήσεις είναι έντονες και μεταξύ ηλικιακών ομάδων. Οι οικογένειες ηλικίας 75 ετών και άνω εμφάνισαν σημαντική αύξηση εισοδημάτων, ενώ στην κατηγορία 35 έως 44 ετών καταγράφηκε πτώση 25%, την οποία η Fed αποδίδει κυρίως στη μείωση των εισοδημάτων από κεφαλαιακά κέρδη.
Οι δασμοί Τραμπ προσθέτουν νέες πιέσεις στις τιμές
Στο ήδη επιβαρυμένο οικονομικό περιβάλλον έρχεται να προστεθεί και η επίδραση της εμπορικής πολιτικής του Ντόναλντ Τραμπ.
Υπολογίζεται ότι οι δασμοί είχαν προσθέσει 2,9 ποσοστιαίες μονάδες στον ετήσιο πληθωρισμό 67 κατηγοριών καταναλωτικών αγαθών έως τον Φεβρουάριο του 2026. Χωρίς την επιβολή τους, οι τιμές των συγκεκριμένων προϊόντων εκτιμάται ότι θα είχαν υποχωρήσει ελαφρώς.
Πρακτικά, σχεδόν το 90% της επιβάρυνσης από τους δασμούς του 2025 μεταφέρθηκε στις τιμές εισαγωγής, ενώ οι συνέπειες επεκτάθηκαν και στα προϊόντα αμερικανικής παραγωγής.
Αυτό συμβαίνει επειδή οι αμερικανικές επιχειρήσεις χρησιμοποιούν εισαγόμενες πρώτες ύλες και εξαρτήματα, αλλά και επειδή η αύξηση του κόστους των ξένων προϊόντων επιτρέπει σε εγχώριους παραγωγούς να αυξάνουν τις τιμές τους.
Περίπου τα δύο τρίτα της συνολικής επίδρασης στις τιμές καταναλωτή προέρχονται από τα εισαγόμενα προϊόντα, ενώ το υπόλοιπο ένα τρίτο συνδέεται με τις έμμεσες ανατιμήσεις στα αγαθά που παράγονται στις ΗΠΑ.
Οι οικονομολόγοι εκτιμούν ότι μια αύξηση των δασμών κατά 10% οδηγεί, έπειτα από έναν χρόνο, σε άνοδο των τιμών καταναλωτικών αγαθών κατά περίπου 2,6%. Η επίδραση, εξάλλου, δεν εκδηλώνεται αμέσως, καθώς απαιτείται χρόνος για να μεταφερθεί το αυξημένο κόστος από τους εισαγωγείς και τους παραγωγούς στα ράφια των καταστημάτων.
Διαβάστε ακόμη
Ευρωπαϊκό «πράσινο φως» αποκλειστικά για την Ελλάδα στη ρήτρα διαφυγής για την ενέργεια
The Mart: Επενδύσεις 25 εκατ. ευρώ και νέο κέντρο διανομής – Το σχέδιο Σκλαβενίτη για τη χονδρική
Γαλλικά ομόλογα: Η μαζική φυγή των hedge funds εκτίναξε το spread στα υψηλότερα επίπεδα από το 2011
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ