Η συμμαχία του ΝΑΤΟ έχει επιβιώσει τα τελευταία χρόνια μετά από πολλές υπαρξιακές προκλήσεις. Ωστόσο, σύμφωνα με αναλυτές και διπλωμάτες, είναι ο πόλεμος των ΗΠΑ και του Ισραήλ με το Ιράν που έχει σχεδόν διαλύσει τον 76χρονο συνασπισμό.
Ο Τραμπ, εξοργισμένος από το γεγονός ότι οι ευρωπαϊκές χώρες αρνήθηκαν να στείλουν τα πολεμικά τους ναυτικά για να ανοίξουν τα Στενά του Ορμούζ μετά την έναρξη του πολέμου στις 28 Φεβρουαρίου, δήλωσε ότι εξετάζει το ενδεχόμενο αποχώρησης από τη συμμαχία.
Σε πρόσφατη ομιλία του, ο Τραμπ επέκρινε τους συμμάχους των ΗΠΑ, αλλά δεν προχώρησε στο να καταδικάσει το ΝΑΤΟ, όπως πολλοί ειδικοί πίστευαν ότι θα έκανε.
Ωστόσο, σε συνδυασμό με άλλες αιχμηρές δηλώσεις που απευθύνθηκαν στους Ευρωπαίους τις τελευταίε εβδομάδες, τα σχόλια του Τραμπ έχουν προκαλέσει άνευ προηγουμένου ανησυχία ότι οι ΗΠΑ δε θα συνδράμουν τους Ευρωπαίους συμμάχους σε περίπτωση επίθεσης, ανεξάρτητα από το αν η Ουάσινγκτον αποχωρήσει επίσημα ή όχι.
Το αποτέλεσμα, σύμφωνα με αναλυτές και διπλωμάτες, είναι ότι η συμμαχία που δημιουργήθηκε κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου και που για πολύ καιρό αποτέλεσε το θεμέλιο της ευρωπαϊκής ασφάλειας, διαλύεται, ενώ η συμφωνία αμοιβαίας άμυνας που αποτελεί τον πυρήνα της δε θεωρείται πλέον δεδομένη.
Αυτή η πραγματικότητα αρχίζει να γίνεται αντιληπτή από τους Ευρωπαίους, οι οποίοι βασίζονταν στο ΝΑΤΟ ως προπύργιο ενάντια σε μια ολοένα και πιο επιθετική Ρωσία.
Τον Φεβρουάριο, ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε είχε απορρίψει την ιδέα της αυτοάμυνας της Ευρώπης χωρίς τις ΗΠΑ ως «ανόητη σκέψη». Τώρα, πολλοί αξιωματούχοι και διπλωμάτες την θεωρούν ως την προεπιλεγμένη προσδοκία.
Η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου Άννα Κέλι δήλωσε: «Ο Πρόεδρος Τραμπ έχει εκφράσει σαφώς την απογοήτευσή του για το ΝΑΤΟ και άλλους συμμάχους και, όπως τόνισε ο Πρόεδρος, “οι Ηνωμένες Πολιτείες θα το θυμούνται”».
Το ΝΑΤΟ έχει αντιμετωπίσει προκλήσεις και στο παρελθόν, κυρίως κατά τη διάρκεια της πρώτης θητείας του Τραμπ από το 2017 έως το 2021, όταν εξέτασε επίσης το ενδεχόμενο αποχώρησης από τη Συμμαχία.
Ωστόσο, ενώ πολλοί Ευρωπαίοι αξιωματούχοι μέχρι πρόσφατα πίστευαν ότι ο Τραμπ θα μπορούσε να παραμείνει στη Συμμαχία μετά από κολακεία, λιγότεροι τώρα διατηρούν αυτή την πεποίθηση, σύμφωνα με πηγές του Reuters.
Ο Τραμπ και οι αξιωματούχοι του έχουν εκφράσει την απογοήτευσή τους για αυτό που θεωρούν ως απροθυμία του ΝΑΤΟ να βοηθήσει τις Ηνωμένες Πολιτείες σε μια στιγμή ανάγκης. Αξιωματούχοι των ΗΠΑ έχουν δηλώσει ότι το ΝΑΤΟ δεν μπορεί να είναι «μονόδρομος».
Ευρωπαίοι αξιωματούχοι αντιτείνουν ότι δεν έχουν λάβει αιτήματα από τις ΗΠΑ για μια αποστολή αποκλεισμού των Στενών και παραπονούνται ότι η Ουάσινγκτον έχει δείξει ασυνέπεια ως προς το αν μια τέτοια αποστολή θα διεξαχθεί κατά τη διάρκεια ή μετά τον πόλεμο.
«Είναι μια τρομερή κατάσταση για το ΝΑΤΟ», δήλωσε ο Τζέιμι Σέι, πρώην ανώτερος αξιωματούχος του ΝΑΤΟ και νυν ανώτερος ερευνητής στο think tank Friends of Europe.
Τα τελευταία σχόλια του Τραμπ ακολουθούν άλλα σημάδια μιας ολοένα και πιο ασταθούς συμμαχίας. Αυτά περιλαμβάνουν τις εντατικές απειλές του τον Ιανουάριο να αποσπάσει τη Γροιλανδία από τη Δανία και τις πρόσφατες κινήσεις των ΗΠΑ που οι Ευρωπαίοι θεωρούν ιδιαίτερα συμβιβαστικές απέναντι στη Ρωσία, την οποία το ΝΑΤΟ ορίζει ως την κύρια απειλή για την ασφάλειά του.
Η κυβέρνηση παρέμεινε ουσιαστικά σιωπηλή εν μέσω αναφορών ότι η Μόσχα έχει παράσχει στοιχεία στόχευσης στο Ιράν για να επιτεθεί σε αμερικανικά περιουσιακά στοιχεία στη Μέση Ανατολή και έχει άρει τις κυρώσεις για το ρωσικό πετρέλαιο σε μια προσπάθεια να μετριάσει τις παγκόσμιες τιμές ενέργειας που έχουν εκτοξευθεί κατά τη διάρκεια του πολέμου.
Σε πρόσφατη συνάντηση των υπουργών Εξωτερικών των χωρών των G7, ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο και η Κάγια Κάλας, επικεφαλής της εξωτερικής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, είχαν μια τεταμένη ανταλλαγή απόψεων, υπογραμμίζοντας τις ολοένα και πιο τεταμένες διατλαντικές σχέσεις.
Η Κάλας ρώτησε πότε θα εξαντληθεί η υπομονή των ΗΠΑ με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν σχετικά με τις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις για την Ουκρανία, προκαλώντας τον Ρούμπιο να απαντήσει με εκνευρισμό ότι οι ΗΠΑ προσπαθούσαν να τερματίσουν τον πόλεμο, παρέχοντας παράλληλα υποστήριξη στην Ουκρανία, αλλά η ΕΕ ήταν ευπρόσδεκτη να μεσολαβήσει αν το επιθυμούσε.
Νομικά, ο Τραμπ ενδέχεται να μην έχει την εξουσία να αποχωρήσει από το ΝΑΤΟ. Σύμφωνα με νόμο που ψηφίστηκε το 2023, ένας πρόεδρος των ΗΠΑ δεν μπορεί να αποχωρήσει από τη συμμαχία χωρίς τη συγκατάθεση των δύο τρίτων της αμερικανικής Γερουσίας, ένα σχεδόν αδύνατο όριο.
Ωστόσο, αναλυτές υποστηρίζουν ότι, ως αρχιστράτηγος, ο Τραμπ μπορεί να αποφασίσει αν ο αμερικανικός στρατός θα υπερασπιστεί τα μέλη του ΝΑΤΟ. Η άρνηση να το πράξει θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο τη Συμμαχία χωρίς να απαιτηθεί επίσημη αποχώρηση.
Βεβαίως, δε θεωρούν όλοι την τρέχουσα κρίση ως υπαρξιακή. Ένας Γάλλος διπλωμάτης χαρακτήρισε τη ρητορική του προέδρου ως μια παροδική κρίση θυμού.
Σύντομα, ο Ρούτε, ο οποίος έχει στενές σχέσεις με τον Τραμπ, πρόκειται να επισκεφθεί την Ουάσινγκτον σε μια προσπάθεια να αλλάξει για άλλη μια φορά την άποψη του Αμερικανού Προέδρου.
Αναλυτές υποστηρίζουν ότι οι ευρωπαϊκές χώρες έχουν βάσιμους λόγους να διατηρήσουν τη συμμετοχή των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ, παρά τις αμφιβολίες για το αν ο Τραμπ θα τις υπερασπιστεί. Μεταξύ άλλων λόγων, ο αμερικανικός στρατός παρέχει μια σειρά δυνατοτήτων που το ΝΑΤΟ δεν μπορεί εύκολα να αντικαταστήσει, όπως η δορυφορική πληροφόρηση.
Ακόμη και αν ο Τραμπ και οι Ευρωπαίοι βρουν έναν τρόπο να παραμείνουν μαζί στο ΝΑΤΟ, όμως, η διατλαντική συμμαχία που υπήρξε κεντρική για την παγκόσμια τάξη από τον Β’ Π.Π. μπορεί να μην είναι ποτέ ξανά η ίδια.
Διαβάστε ακόμη
Εκατομμύρια ακίνητα αγοράζονται για επένδυση και μένουν κενά
Κωστής Φραγκούλης: Σε επικίνδυνα νερά η παγκόσμια ναυτιλία λόγω γεωπολιτικών εξελίξεων
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.