Η κλιμάκωση του πολέμου στη Μέση Ανατολή και η αποσταθεροποίηση των ροών μέσω των Στενών του Ορμούζ έχουν προκαλέσει ένα νέο κύμα αναταράξεων στις διεθνείς αγορές ενέργειας. Οι τιμές πετρελαίου παραμένουν στα 100 δολάρια ανά βαρέλι, ενώ το φυσικό αέριο στην Ευρώπη σχεδόν διπλασιάστηκε σε σύντομο χρονικό διάστημα.
Το αποτέλεσμα είναι ένα γνώριμο μοτίβο: άνοδος του ενεργειακού κόστους, ενίσχυση του πληθωρισμού και ανατροπή των προσδοκιών για αποκλιμάκωση των επιτοκίων. Πολλοί οικονομολόγοι προειδοποιούν ότι η Ευρώπη εισέρχεται ξανά σε τροχιά «ενεργειακού πληθωρισμού», με αυξημένο κίνδυνο στασιμοπληθωρισμού.

Ηνωμένο Βασίλειο: Η κρίση περνά άμεσα στα νοικοκυριά

Τον όρο «Trumpflation» χρησιμοποιεί η βρετανική εφημερίδα Guardian για να εξηγήσει την άνοδο του κόστους των στεγαστικών δανείων στο Ηνωμένο Βασίλειο.
Σύμφωνα με τον ανεξάρτητο πάροχο χρηματοοικονομικής ανάλυσης Moneyfacts, «ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή έχει προσθέσει σχεδόν 800 λίρες σε έναν τυπικό ετήσιο λογαριασμό στεγαστικού δανείου μέσα σε μόλις δύο εβδομάδες».

Η αύξηση των τιμών ενέργειας μεταφέρεται γρήγορα στους λογαριασμούς των νοικοκυριών. Οι βρετανικές εταιρείες προειδοποίησαν ότι οι λογαριασμοί φυσικού αερίου και ηλεκτρικού ρεύματος θα μπορούσαν να αυξηθούν κατά 250 λίρες ετησίως και η μεγαλύτερη ένωση εμπορίου ενέργειας του Ηνωμένου Βασιλείου κάλεσε την κυβέρνηση να συγκροτήσει αμέσως «έκτακτη ομάδα εργασίας» για να αντιμετωπίσει τις επικείμενες αυξήσεις.

Ο μεγάλος πονοκέφαλος στο Ηνωμένο Βασίλειο είναι ότι η Τράπεζα της Αγγλίας, που αναμενόταν να μειώσει τα επιτόκια μέσα στο 2026, ενδέχεται να τα διατηρήσει στο ίδιο επίπεδο, συντηρώντας το υψηλό κόστος ζωής.

Γερμανία: Σοκ εμπιστοσύνης και βιομηχανικός κίνδυνος

Στη Γερμανία, ο δείκτης επενδυτικού κλίματος ZEW κατέρρευσε από 58 μονάδες σε αρνητικό έδαφος (-0,5), καταγράφοντας τη μεγαλύτερη πτώση από το 2022.
Οι αναλυτές αποδίδουν την εξέλιξη στις αυξανόμενες τιμές ενέργειας και στην αβεβαιότητα γύρω από την προμήθεια πετρελαίου και φυσικού αερίου. Το πλήγμα είναι ιδιαίτερα έντονο για ενεργοβόρους κλάδους όπως η αυτοκινητοβιομηχανία και η χημική βιομηχανία.

Όμως και οι απλοί καταναλωτές αισθάνονται την πίεση, καθώς η τιμή της βενζίνης στα γερμανικά πρατήρια ξεπερνά πλέον τα 2 ευρώ/ λίτρο, σύμφωνα με την πλατφόρμα Fuelo.
Η ταχύτητα αύξησης των τιμών των καυσίμων έχει προκαλέσει προβληματισμό στην κυβέρνηση, με την υπουργό Οικονομικών Κατερίνα Ράιχε να προαναγγέλλει έρευνα για φαινόμενα αισχροκέρδειας.

Το Ινστιτούτο Οικονομικών Ερευνών DIW εκτιμά ότι η πρόσφατη αύξηση των τιμών της ενέργειας μπορεί να προσθέσει 0,4 ποσοστιαίες μονάδες στον πληθωρισμό, οδηγώντας τον σε 2,4% για το 2026 και σε 2,3% για το επόμενο έτος.
«Παρατηρούμε ότι οι αποφάσεις των καταναλωτών λαμβάνονται με σημαντικά μεγαλύτερη αυτοσυγκράτηση σήμερα – μια τάση που δείχνει πόσο πιεσμένη έχει γίνει η εμπιστοσύνη στη οικονομική τους σταθερότητα» παρατηρεί ο Κριστιάν Πολένζ, διευθύνων της εταιρείας TeamBank, που διεξάγει έρευνα Οικονομικού Βαρόμετρου κάθε μήνα.

Γαλλία, Ιταλία, Ισπανία: Πολιτική πίεση και φόβος για νέα ακρίβεια

Στον ευρωπαϊκό Νότο, η κρίση λαμβάνει πολιτικά χαρακτηριστικά, με τις κυβερνήσεις να βρίσκονται αντιμέτωπες με την προοπτική νέου κύματος ακρίβειας.

Στη Γαλλία και την Ιταλία, η συζήτηση επικεντρώνεται σε πιθανές παρεμβάσεις στην αγορά ενέργειας, όπως η χρήση στρατηγικών αποθεμάτων και η επιβολή πλαφόν στις τιμές. Και στις δύο χώρες η τιμή της βενζίνης βρίσκεται μία ανάσα από τα 2 ευρώ/λίτρο.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Fitch, οι κίνδυνοι πληθωρισμού είναι πιο έντονοι στην Ιταλία, το Ηνωμένο Βασίλειο και τη Γαλλία, δεδομένης της σύνθεσης του ενεργειακού τους εφοδιασμού.

Στην Ιταλία, οι αυξήσεις στις τιμές των μη επεξεργασμένων τροφίμων αυξάνονται με ρυθμό σχεδόν 4%, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της ιταλικής στατιστικής αρχής Istat. O υπουργός Επιχειρηματικότητας Αντόλφο Ούρσο δήλωσε ότι θα συσταθεί ειδική επιτροπή που θα παρακολουθεί τις αυξήσεις τιμών σε κρίσιμα αγαθά για να αποφευχθούν φαινόμενα αισχροκέρδειας.

Στην Ισπανία, όπου η βενζίνη παραμένει πιο χαμηλά (κάτω από τα 1,8 ευρώ/ λίτρο) η κυβέρνηση έχει ήδη προειδοποιήσει ότι η σύγκρουση μπορεί να οδηγήσει σε αυξήσεις τιμών και ενεργειακή αστάθεια.

Ο υπουργός Οικονομίας της Ισπανίας, Κάρλος Κουέρπο παραδέχτηκε ότι οι αυξήσεις τιμών στη βενζίνη, η οποία έχει αυξηθεί κατά 16% μετά το ξέσπασμα του πολέμου στο Ιράν, στο ντίζελ, το οποίο έχει αυξηθεί κατά 28%, και στα λιπάσματα, τα οποία έχουν εκτοξευθεί μεταξύ 40% και 50%, επηρεάζουν ήδη την «καθημερινή ζωή των πολιτών και των επιχειρήσεων» και προανήγγειλε μέτρα στήριξης για τους τομείς των μεταφορών, της εφοδιαστικής αλυσίδας, της γεωργίας και της αλιείας, καθώς και για τις πιο ενεργοβόρες βιομηχανίες.

Ολλανδία, Δανία: Οι «σιωπηλές» επιπτώσεις μέσω εμπορίου και ναυτιλίας

Σε χώρες όπως η Ολλανδία και η Δανία, η διαταραχή στις θαλάσσιες μεταφορές και η αύξηση του κόστους ασφάλισης και logistics επηρεάζουν βασικούς κόμβους εμπορίου, όπως τα λιμάνια της Βόρειας Ευρώπης
Αυτό μεταφράζεται σε έμμεση αύξηση τιμών σε ολόκληρη την αλυσίδα εφοδιασμού — από τη βιομηχανία έως τα καταναλωτικά αγαθά.
Ήδη, στα πρατήρια καυσίμων της Δανίας η τιμή της βενζίνης είναι κατά 20% υψηλότερη σε σχέση με τρεις εβδομάδες πριν, πάνω από τα 2,1 ευρώ/ λίτρο.

Στην Ολλανδία, η KLM ανακοίνωσε ότι αυξάνει άμεσα τις τιμές των εισιτηρίων μετ’ επιστροφής στις πτήσεις μεγάλων αποστάσεων κατά 50 ευρώ. Σύμφωνα με την αεροπορική εταιρεία, η αύξηση είναι απαραίτητη λόγω των αυξανόμενων τιμών της κηροζίνης και ισχύει για την KLM και την οικονομική θέση της Air France.

Ευρωζώνη – Ελλάδα: Επιστροφή του «ενεργειακού πληθωρισμού»

Σε επίπεδο ευρωζώνης, το βασικό ερώτημα είναι αν η νέα κρίση θα ανατρέψει την αποκλιμάκωση του πληθωρισμού. Οι οικονομολόγοι εκτιμούν ότι η άνοδος των τιμών ενέργειας μπορεί να οδηγήσει σε σημαντική αύξηση του πληθωρισμού και να αναγκάσει την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα να καθυστερήσει ή και να αναστείλει τις μειώσεις επιτοκίων. Σε αυτή την περίπτωση, η Ευρώπη κινδυνεύει να βρεθεί αντιμέτωπη με ένα σενάριο χαμηλής ανάπτυξης και υψηλού πληθωρισμού, δηλαδή μια «στασιμοπληθωριστική» φάση που θα δοκιμάσει επιχειρήσεις και νοικοκυριά.

Σε ένα τέτοιο σενάριο, η πορεία των τιμών της ενέργειας, των επιτοκίων και της κατανάλωσης θα επηρεάσει τον ρυθμό ανάπτυξης της ευρωπαϊκής οικονομίας, αλλά και την ανθεκτικότητα χωρών, όπως ακόμα και η Ελλάδα, που, αν και από τις ανθεκτικές οικονομίες της Ευρωζώνης, παραμένει εκτεθειμένη στις διεθνείς ενεργειακές αναταράξεις. Βεβαίως, η εργαλειοθήκη μέτρων στήριξης των οικονομιών είναι «παρά πόδα», όπως δήλωσαν μετά το πρόσφατο Eurogroup ο Ελληνας πρόεδρός του Κυριάκος Πιερρακάκης και ο επίτροπος Οικονομίας Βάλντις Ντομπρόβσκις. Ο τελευταίος πάντως προειδοποίησε ξεκάθαρα για το ότι «μια περαιτέρω κλιμάκωση της έντασης στη Μέση Ανατολή θα μπορούσε να οδηγήσει σε σοκ στασιμότητας την ευρωπαϊκή οικονομία».

Διαβάστε ακόμη 

ΒofA: Αυτό είναι το άγνωστο και δυσμενέστερο οικονομικό σενάριο του πολέμου στο Ιράν

Παρέμβαση Τραμπ: Δίμηνη αναστολή του Jones Act για να συγκρατήσει την ενεργειακή κρίση

Τα ρολόγια που ξεχώρισαν στο κόκκινο χαλί των Όσκαρ

Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα