Η Γαλλία βρίσκεται αντιμέτωπη με μία από τις σοβαρότερες κοινωνικές και πολιτικές κρίσεις των τελευταίων ετών, μετά το κύμα βίαιων επεισοδίων που σάρωσε το Σαββατοκύριακο μεγάλες πόλεις της χώρας, αφήνοντας πίσω κατεστραμμένα δημόσια κτίρια, λεηλατημένα καταστήματα και μια κυβέρνηση που καλείται να αποδείξει ότι εξακολουθεί να ελέγχει την κατάσταση.
Με τις προεδρικές εκλογές του Απριλίου 2027 να πλησιάζουν, η κοινωνική οργή για την ακρίβεια, το κόστος της ενέργειας και την υποβάθμιση των δημόσιων υπηρεσιών μετατρέπεται σε μείζονα πολιτική δοκιμασία για τον Εμανουέλ Μακρόν και την κυβέρνησή του.
Η έκταση των καταστροφών, οι συγκρούσεις με τις αστυνομικές δυνάμεις και η αδυναμία αποκλιμάκωσης της έντασης έχουν ανοίξει νέο κύκλο αντιπαράθεσης μεταξύ κυβέρνησης, ακροδεξιάς και ριζοσπαστικής Αριστεράς, την ώρα που αντίστοιχες κινητοποιήσεις καταγράφονται στην Ιταλία, στο Βέλγιο και στην Πορτογαλία.
Το διάγγελμα Μακρόν: «Η χώρα χρειάζεται τάξη και ειρήνη»
Σε τηλεοπτικό διάγγελμα το βράδυ της Κυριακής, ο Γάλλος πρόεδρος επιχείρησε να στείλει μήνυμα αποφασιστικότητας, αναγνωρίζοντας παράλληλα ότι τα πρωτοφανή επεισόδια προκάλεσαν αισθήματα οργής και ντροπής στη γαλλική κοινωνία.
«Η χώρα χρειάζεται τάξη, ειρήνη και όχι κλιμάκωση», δήλωσε ο Εμανουέλ Μακρόν, υπογραμμίζοντας την ανάγκη να αποκατασταθεί η ομαλότητα και να προστατευτούν οι πολίτες, οι δημόσιες υποδομές και οι επιχειρήσεις.
Ο πρόεδρος ανακοίνωσε ότι οι νομάρχες, σε συνεργασία με τις δημοτικές αρχές, θα αποφασίζουν για τα αναγκαία μέτρα προστασίας δημόσιων κτιρίων και εμπορικών εγκαταστάσεων, ακόμη και για την απαγόρευση διαδηλώσεων όπου αυτό κρίνεται απαραίτητο.
Παράλληλα, αναγνώρισε ότι πίσω από την κοινωνική αναταραχή βρίσκονται πραγματικές οικονομικές πιέσεις, με κυριότερη την αύξηση του κόστους ζωής και ιδιαίτερα των τιμών των καυσίμων.
Ο Μακρόν συνέδεσε τις γαλλικές κινητοποιήσεις με την ευρύτερη δυσαρέσκεια που εκδηλώνεται σε ευρωπαϊκές πόλεις και ανακοίνωσε ότι η περιοδεία του στις χώρες του Κόλπου, η οποία ξεκινά τη Δευτέρα, θα έχει μεταξύ των βασικών προτεραιοτήτων της τη διασφάλιση του ενεργειακού εφοδιασμού της Γαλλίας.
Η παρέμβασή του αποτυπώνει το διπλό πρόβλημα που αντιμετωπίζει το Ελιζέ: αφενός την ανάγκη αποκατάστασης της δημόσιας τάξης και αφετέρου τη δυσκολία αντιμετώπισης των οικονομικών αιτίων που τροφοδοτούν τις διαμαρτυρίες.
Πάνω από μισό εκατομμύριο διαδηλωτές – 2.397 συλλήψεις
Οι διαδηλώσεις του Σαββάτου συγκέντρωσαν περισσότερους από 500.000 πολίτες σε ολόκληρη τη Γαλλία. Οι κινητοποιήσεις ξεκίνησαν ως ειρηνικές διαμαρτυρίες για τις συνθήκες στα σχολεία και τα νοσοκομεία, τους χαμηλούς μισθούς και το αυξανόμενο κόστος διαβίωσης.
Ωστόσο, σε αρκετές πόλεις η κατάσταση εκτροχιάστηκε, με συγκρούσεις μεταξύ διαδηλωτών και αστυνομίας, εμπρησμούς, βανδαλισμούς και εκτεταμένες λεηλασίες.
Σύμφωνα με τα αναθεωρημένα στοιχεία του γαλλικού υπουργείου Εσωτερικών, που ανακοινώθηκαν αργά την Κυριακή, 2.397 άνθρωποι συνελήφθησαν μόνο το Σάββατο, ενώ περίπου 1.000 αστυνομικοί και πυροσβέστες τραυματίστηκαν κατά τη διάρκεια των επεισοδίων.
Ιδιαίτερα σοβαρές ήταν οι καταστροφές στη Λιμόζ, στην κεντρική Γαλλία, όπου πυρκαγιά κατέστρεψε το ιστορικό δημαρχείο της πόλης, ένα κτίριο ηλικίας 143 ετών. Στη Λυών πυρπολήθηκε τουριστικό γραφείο, ενώ στο Παρίσι εκτυλίχθηκαν σκηνές βίας γύρω από την πλατεία Δημοκρατίας.
Στη γαλλική πρωτεύουσα οι συγκρούσεις συνεχίστηκαν και το βράδυ της Κυριακής, κυρίως κοντά στην Place de la République, όπου μία ημέρα νωρίτερα είχαν γραφτεί συνθήματα στο βάθρο του αγάλματος της Μαριάν, συμβόλου της Γαλλικής Δημοκρατίας.
Στην ίδια περιοχή καταστήματα και εστιατόρια δέχθηκαν επιθέσεις. Ιδιοκτήτης καπνοπωλείου περιέγραψε στο BFM TV πώς ομάδες εισέβαλαν στο κατάστημά του με πλαστικές σακούλες, τις οποίες γέμισαν με τσιγάρα.
Ζημιές εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ στην αγορά
Το οικονομικό κόστος της κοινωνικής έκρηξης αναμένεται ιδιαίτερα βαρύ, σε μια περίοδο κατά την οποία η γαλλική οικονομία αντιμετωπίζει ήδη πιέσεις από το υψηλό δημόσιο χρέος και τις δημοσιονομικές ανισορροπίες.
Ο διευθύνων σύμβουλος της Carrefour και επικεφαλής της γαλλικής ομοσπονδίας εμπορίου και διανομής, Αλεξάντρ Μπομπάρ, εκτίμησε ότι οι ζημιές θα απαιτήσουν «εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ» για να αποκατασταθούν.
Όπως ανέφερε σε συνέντευξή του στο τηλεοπτικό δίκτυο LCI, περίπου 1.500 καταστηματάρχες επλήγησαν από τα επεισόδια, ενώ μόνο από το δίκτυο της Carrefour λεηλατήθηκαν περίπου 20 σούπερ μάρκετ.
Οι καταστροφές επιβαρύνουν ένα ήδη δύσκολο οικονομικό περιβάλλον. Η Γαλλία καλείται να περιορίσει το αυξανόμενο κόστος εξυπηρέτησης του χρέους, την ώρα που οι κοινωνικές κινητοποιήσεις ενισχύουν την πίεση για περισσότερες δημόσιες δαπάνες σε εκπαίδευση, υγεία και μέτρα στήριξης των νοικοκυριών.
Το αδιέξοδο είναι εμφανές: η κοινωνία ζητεί περισσότερες κρατικές παρεμβάσεις, ενώ τα δημοσιονομικά περιθώρια της κυβέρνησης παραμένουν περιορισμένα.
Η πολιτική αβεβαιότητα ενόψει των προεδρικών εκλογών εντείνει παράλληλα τον προβληματισμό των επενδυτών για την οικονομική κατεύθυνση της χώρας.
Η Λεπέν διεκδικεί τον ρόλο της εγγυήτριας της τάξης
Η Μαρίν Λεπέν επιχείρησε να αξιοποιήσει πολιτικά την κρίση, εμφανίζοντας τον Εμανουέλ Μακρόν και την κυβέρνησή του ως υπευθύνους για την αδυναμία του κράτους να προστατεύσει τη δημόσια ασφάλεια.
Η ηγέτιδα της γαλλικής ακροδεξιάς, η οποία προηγείται στις δημοσκοπήσεις ενόψει της προεδρικής αναμέτρησης, επέλεξε να απευθυνθεί στους πολίτες πριν από το διάγγελμα του Μακρόν, με μια μαγνητοσκοπημένη παρέμβαση από το γραφείο της στην Εθνοσυνέλευση.
Κάλεσε σε «ηρεμία, αξιοπρέπεια και δημοκρατική αυτοσυγκράτηση», υιοθετώντας έναν θεσμικό τόνο που παρέπεμπε περισσότερο σε αρχηγό κράτους παρά σε ηγέτιδα της αντιπολίτευσης.
«Η χώρα μας βρίσκεται σε μια μέγγενη, κρατείται ακόμη και όμηρος, ανάμεσα στη βία και την αδυναμία», ανέφερε, κατηγορώντας πολιτικές δυνάμεις που, όπως υποστήριξε, υποβαθμίζουν τη σημασία της βίας και στρέφονται εναντίον της αστυνομίας και των θεσμών.
Παράλληλα, υποσχέθηκε ότι μια δική της εκλογική νίκη θα σηματοδοτούσε «την επιστροφή ενός κράτους που ακούει, κατανοεί και αποφασίζει», καθώς και μιας εξουσίας που σέβεται τους Γάλλους αντί να τους περιφρονεί.
Η στρατηγική της είναι σαφής: το κόμμα Εθνικός Συναγερμός (RN) επιχειρεί να εδραιωθεί ως η κατεξοχήν πολιτική δύναμη της τάξης και της ασφάλειας, μετατρέποντας την κοινωνική κρίση σε επιχείρημα υπέρ της πολιτικής αλλαγής.
Η Λεπέν θεωρεί ότι η κυβέρνηση δημιούργησε η ίδια τις συνθήκες της σημερινής έντασης, αγνοώντας επί χρόνια την κοινωνική δυσαρέσκεια.
Στο στόχαστρο ο Μακρονισμός και ο υπουργός Εσωτερικών
Η επίθεση της γαλλικής ακροδεξιάς δεν περιορίζεται στον πρόεδρο. Στο επίκεντρο βρίσκεται και ο υπουργός Εσωτερικών Λοράν Νουνιές, τον οποίο στελέχη του RN κατηγορούν για ανεπαρκή προετοιμασία και λανθασμένη στρατηγική διαχείρισης των διαδηλώσεων.
Ο βουλευτής Σεμπαστιάν Σενύ χαρακτήρισε τον υπουργό «ανίκανο», υποστηρίζοντας ότι η αποτυχία διατήρησης της τάξης δεν είναι τυχαία, αλλά αποτέλεσμα της πολιτικής φιλοσοφίας του Μακρονισμού.
«Αυτό το μακρονικό κράτος έχει ξεπεραστεί ιδεολογικά», υποστήριξε, ζητώντας ριζική αλλαγή προσέγγισης και μεγαλύτερη στήριξη στις δυνάμεις ασφαλείας.
Το RN δημοσίευσε επίσης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης υλικό που παρουσίαζε τον Μακρόν, τον πρωθυπουργό Σεμπαστιάν Λεκορνί, τον Νουνιές, αλλά και κεντροδεξιούς υποψηφίους όπως ο Εντουάρ Φιλίπ και ο Γκαμπριέλ Ατάλ, ως μέρος ενός ενιαίου πολιτικού συστήματος που χαρακτηρίστηκε «το κόμμα του χάους».
Με αυτόν τον τρόπο, η ακροδεξιά επιχειρεί να αποδώσει συλλογική ευθύνη στο απερχόμενο κυβερνητικό στρατόπεδο και να αποδυναμώσει εκ των προτέρων πιθανούς αντιπάλους της στις κάλπες.
Η σύγκρουση με τον Μελανσόν και το εκλογικό διακύβευμα
Η πολιτική αντιπαράθεση επεκτείνεται και στη ριζοσπαστική Αριστερά, με τον Ζαν-Λικ Μελανσόν και την Ανυπότακτη Γαλλία (LFI) να βρίσκονται στο επίκεντρο των κατηγοριών για υποκίνηση της έντασης.
Η Μαρίν Λεπέν κατηγόρησε ευθέως το κόμμα του Μελανσόν ότι συμβάλλει στην αποσταθεροποίηση της χώρας, συνδέοντάς το με ομάδες της αντιφασιστικής Αριστεράς.
Από την πλευρά του, ο Μελανσόν απέδωσε μέρος των επεισοδίων σε προκλητική συμπεριφορά της αστυνομίας, διευκρινίζοντας ωστόσο ότι «όσοι μοιράζονται τον αγώνα μας δεν πρέπει να συμμετέχουν σε λεηλασίες ή βανδαλισμούς».
Η διαμάχη έλαβε νέα διάσταση μέσω ανταλλαγής αναρτήσεων στην πλατφόρμα X μεταξύ του Μελανσόν και του πρωθυπουργού Λεκορνί.
Την ίδια στιγμή, ο πρώην πρωθυπουργός και υποψήφιος για την προεδρία Εντουάρ Φιλίπ υπογράμμισε ότι οι πολίτες πρέπει να μπορούν να βασίζονται στο κράτος για την προστασία της περιουσίας τους.
«Αυτό που διακυβεύεται είναι η ίδια η δημοκρατία», δήλωσε στο BFM TV.
Στο πολιτικό παρασκήνιο, στελέχη του Εθνικού Συναγερμού εκτιμούν ότι μια ενδεχόμενη προεδρική αναμέτρηση με τον Μελανσόν θα ήταν πιο ευνοϊκή για τη Λεπέν από μια σύγκρουση με τον Φιλίπ.
Η κρίση προσφέρει, επομένως, στην ακροδεξιά την ευκαιρία να πλήξει συνολικά το κυβερνητικό στρατόπεδο, περιορίζοντας την απήχηση όσων φιλοδοξούν να εκπροσωπήσουν την πολιτική συνέχεια του Μακρόν.
Σκληρότερα μέτρα και προειδοποιήσεις για κοινωνικό διχασμό
Στελέχη της ακροδεξιάς ζητούν πλέον ενίσχυση της εξουσίας των αστυνομικών δυνάμεων και αυστηρότερη αντιμετώπιση των βίαιων επεισοδίων.
Ο βουλευτής του RN Ματιάς Ρενό υποστήριξε ότι η Γαλλία βρίσκεται ήδη σε κατάσταση ακραίας κοινωνικής σύγκρουσης, παρότι κυβερνάται από μια μετριοπαθή, κεντρώα εξουσία.
«Η αποκατάσταση της τάξης απαιτεί σκληρά μέτρα και εξουσία, και αυτή η κυβέρνηση προφανώς δεν διαθέτει τίποτε από τα δύο», ανέφερε.
Ακόμη πιο αμφιλεγόμενη ήταν η τοποθέτηση της Μαριόν Μαρεσάλ, συμμάχου της Λεπέν, η οποία εκτίμησε ότι οι πολίτες ενδέχεται να καταφύγουν στην αυτοάμυνα, χαρακτηρίζοντας μια τέτοια εξέλιξη δικαιολογημένη.
Οι δηλώσεις αυτές αναδεικνύουν και μια εσωτερική αντίφαση στη στρατηγική του RN: ενώ η Λεπέν επιδιώκει να προβάλει εικόνα θεσμικής μετριοπάθειας και εθνικής συμφιλίωσης, άλλα στελέχη του ευρύτερου ακροδεξιού χώρου χρησιμοποιούν ιδιαίτερα επιθετική ρητορική.
Οι δήμαρχοι ζητούν εξηγήσεις από την κυβέρνηση
Η έκταση της βίας έχει προκαλέσει έντονη αντίδραση και στις τοπικές αρχές.
Οι δήμαρχοι των Παρισίων, της Μασσαλίας και της Λυών ζήτησαν συνάντηση με τον πρωθυπουργό Σεμπαστιάν Λεκορνί, προκειμένου να συζητήσουν την αντιμετώπιση των επεισοδίων και τις ελλείψεις στον κρατικό σχεδιασμό.
Ο δήμαρχος της Μασσαλίας Μπενουά Παγιάν άσκησε κριτική στην αποτελεσματικότητα του σχεδίου διατήρησης της δημόσιας τάξης το Σάββατο, εκφράζοντας ανησυχία για την ασφάλεια των πόλεων.
Η παρέμβαση των δημάρχων προσθέτει ένα ακόμη επίπεδο πίεσης προς την κυβέρνηση, καθώς οι τοπικές κοινωνίες καλούνται να αντιμετωπίσουν άμεσα τις οικονομικές και κοινωνικές συνέπειες των καταστροφών.
Ιταλία: Σφοδρά επεισόδια στο Μιλάνο – Έκτακτη σύσκεψη Μελόνι
Το κύμα διαμαρτυρίας δεν περιορίζεται στη Γαλλία. Στην Ιταλία, χιλιάδες πολίτες βγήκαν στους δρόμους του Μιλάνου, του Τορίνο και της Μπολόνιας, ενώ στη Ρώμη πραγματοποιήθηκε ξεχωριστή συνδικαλιστική κινητοποίηση για τους μισθούς και το κόστος ζωής.
Στο Μιλάνο, όπου διαδήλωσαν περίπου 5.000 άνθρωποι, ομάδες νεαρών με καλυμμένα πρόσωπα συγκρούστηκαν με αστυνομικούς γύρω από την Piazza del Duomo, στο ιστορικό και οικονομικό κέντρο της πόλης.
Οι ταραχές περιλάμβαναν επιθέσεις με πέτρες και κροτίδες, λεηλασίες καταστημάτων και εκτεταμένες υλικές ζημιές.
Τα επεισόδια συνεχίστηκαν και την Κυριακή, με νέες συγκρούσεις στο κέντρο της πόλης.
Η πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι συγκάλεσε, σύμφωνα με ιταλικά μέσα ενημέρωσης, έκτακτη σύσκεψη για τη Δευτέρα.
«Η διαδήλωση είναι δικαίωμα. Το να βάζεις φωτιά στις πόλεις μας δεν είναι», δήλωσε, καταδικάζοντας τη βία.
Στη νότια Ιταλία, παράλληλα, οδηγοί φορτηγών και αγρότες προχώρησαν σε κινητοποιήσεις για το υψηλό κόστος των καυσίμων και των παραγωγικών δαπανών.
Βέλγιο και Πορτογαλία: Απεργίες, συλλήψεις και κατασκηνώσεις διαμαρτυρίας
Στο Βέλγιο, οι κινητοποιήσεις του Σαββάτου οδήγησαν σε περίπου 150 συλλήψεις, σύμφωνα με την εφημερίδα Le Soir.
Τα συνδικάτα αντιδρούν σε μέτρα που εξετάζει η κυβέρνηση, η οποία προσπαθεί να εξασφαλίσει συμφωνία για τον προϋπολογισμό μεταξύ των πέντε κομμάτων του κυβερνητικού συνασπισμού.
Παράλληλα, φοιτητές διαδηλώνουν στις Βρυξέλλες και στη Λιέγη κατά των περικοπών στην εκπαίδευση.
Στην Πορτογαλία, εκατοντάδες σκηνές στήθηκαν στην πλατεία Ρόσιο της Λισαβόνας και στην Praça de D. João I του Πόρτο, με τους διαδηλωτές να δηλώνουν αποφασισμένοι να συνεχίσουν επ’ αόριστον τις κινητοποιήσεις.
Οι διαμαρτυρίες πυροδοτήθηκαν από αστυνομική επιχείρηση εκκένωσης καταυλισμού διαμαρτυρίας για τη στεγαστική κρίση στο Πόρτο, κατά την οποία, σύμφωνα με τους διοργανωτές, τραυματίστηκαν περίπου 40 άνθρωποι.
Πλέον έχουν εξελιχθεί σε ευρύτερο κίνημα κατά των υψηλών ενοικίων, των χαμηλών μισθών και της ακρίβειας σε τρόφιμα και καύσιμα.
Ο διοικητής της Τράπεζας της Πορτογαλίας, Άλβαρο Σάντος Περέιρα, είχε ήδη επισημάνει στις 7 Οκτωβρίου ότι η χώρα δεν αντιμετωπίζει με την απαιτούμενη ταχύτητα τη στεγαστική κρίση.
Το ευρωπαϊκό μήνυμα της κοινωνικής οργής
Οι ταυτόχρονες κινητοποιήσεις σε τέσσερις ευρωπαϊκές χώρες αποκαλύπτουν ένα κοινό υπόβαθρο οικονομικής και κοινωνικής δυσαρέσκειας.
Η αύξηση των τιμών της ενέργειας, η πίεση στους οικογενειακούς προϋπολογισμούς, η στεγαστική κρίση και οι απαιτήσεις για καλύτερες δημόσιες υπηρεσίες δημιουργούν ένα εκρηκτικό μείγμα, το οποίο δοκιμάζει την αντοχή των κυβερνήσεων.
Η νευρικότητα αποτυπώθηκε και στις αγορές συναλλάγματος, με το ευρώ να υποχωρεί κατά 0,5%, στα 1,1186 δολάρια, στις πρώτες συναλλαγές της Δευτέρας στην Ασία.
Στη Γαλλία, ωστόσο, το διακύβευμα αποκτά πολύ μεγαλύτερη πολιτική βαρύτητα λόγω των επερχόμενων εκλογών και της ολοκλήρωσης της προεδρικής θητείας του Μακρόν.
Η κυβέρνηση βρίσκεται πλέον ενώπιον ενός ιδιαίτερα δύσκολου διλήμματος: να ενισχύσει την ασφάλεια χωρίς να επιδεινώσει την κοινωνική ένταση και να ανταποκριθεί στις οικονομικές διεκδικήσεις χωρίς να επιβαρύνει περαιτέρω τα δημόσια οικονομικά.
Για τη Μαρίν Λεπέν, η κρίση αποτελεί ευκαιρία πολιτικής αντεπίθεσης. Για τον Εμανουέλ Μακρόν, μια από τις πιο κρίσιμες δοκιμασίες της τελευταίας περιόδου της προεδρίας του. Και για τη Γαλλία, η πρόκληση είναι να μη μετατραπεί η κοινωνική οργή σε παρατεταμένη κρίση των δημοκρατικών θεσμών.
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.