Σημαντικές οικονομικές απώλειες για επιχειρήσεις και εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια σε ασφαλιστικές αποζημιώσεις ενδέχεται να προκαλέσει το παγκόσμιο μπλακ άουτ της Microsoft, το οποίο έχει διαταράξει τη λειτουργία τραπεζών, χρηματιστηρίων, επιχειρήσεων και δημόσιων υπηρεσιών σε πολλές χώρες.
Σύμφωνα με προκαταρκτική εκτίμηση της Morningstar DBRS, οι ασφαλισμένες ζημιές από το περιστατικό θα μπορούσαν να κυμανθούν μεταξύ 300 και 500 εκατ. δολαρίων, καθώς η παρατεταμένη διακοπή κρίσιμων ψηφιακών υπηρεσιών δημιουργεί προβλήματα στη λειτουργία των επιχειρήσεων, καθυστερήσεις στην εξυπηρέτηση πελατών και απώλειες εσόδων.
Ωστόσο, παρά την έκταση των προβλημάτων, δεν είναι βέβαιο ότι όλες οι επιχειρήσεις που υπέστησαν οικονομική ζημιά θα μπορέσουν να αποζημιωθούν. Καθοριστικό ρόλο θα διαδραματίσουν οι όροι των ασφαλιστηρίων συμβολαίων, καθώς και η αιτία που προκάλεσε τη διακοπή λειτουργίας των υπηρεσιών.
Η εκτίμηση διατυπώνεται από τον Μάριο ντε Τσίκο, αντιπρόεδρο Ευρωπαϊκών Χρηματοπιστωτικών Ιδρυμάτων της Morningstar DBRS, ο οποίος επισημαίνει ότι ο συνολικός αντίκτυπος στην πιστοληπτική εικόνα των ασφαλιστικών εταιρειών αναμένεται να παραμείνει περιορισμένος, παρά το ενδεχόμενο σημαντικού αριθμού απαιτήσεων αποζημίωσης.
Σύμφωνα με τις πιο πρόσφατες αναρτήσεις της Microsoft στην πλατφόρμα X, οι παρεμβάσεις έχουν ολοκληρωθεί σε τμήματα των επηρεαζόμενων υποδομών, με την κυκλοφορία δεδομένων να αποκαθίσταται σταδιακά και να παρατηρείται βελτίωση στην πρόσβαση στα ηλεκτρονικά γραμματοκιβώτια και στην επεξεργασία των μηνυμάτων που είχαν καθυστερήσει. Ωστόσο, η πλήρης ομαλοποίηση δεν έχει ακόμη επιτευχθεί, ενώ ενδέχεται να συνεχιστούν οι διαλείπουσες δυσλειτουργίες. Προκειμένου να προστατευθούν τα email που βρίσκονται σε εκκρεμότητα, η Microsoft επέκτεινε το χρονικό όριο παράδοσής τους στις 48 ώρες, όσο συνεχίζεται η διαχείριση των συσσωρευμένων μηνυμάτων. Η εταιρεία επικεντρώνεται πλέον στην επέκταση των παρεμβάσεων στις υπόλοιπες επηρεαζόμενες υποδομές και στην ενίσχυση της διαθέσιμης χωρητικότητας, χωρίς να έχει ανακοινώσει συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα πλήρους αποκατάστασης.
Από τις διεθνείς αγορές μέχρι τις κρατικές υπηρεσίες
Η νέα ανάλυση έρχεται ενώ συνεχίζονται οι επιπτώσεις της εκτεταμένης δυσλειτουργίας των υπηρεσιών της Microsoft, η οποία επηρέασε το Outlook, το Teams και το Copilot, προκαλώντας σοβαρά προβλήματα στην επικοινωνία και σε καθημερινές επιχειρησιακές διαδικασίες.
Όπως μετέδωσε το Bloomberg, οι δυσλειτουργίες ανάγκασαν επαγγελματίες των χρηματοπιστωτικών αγορών να επιστρέψουν σε παραδοσιακές μεθόδους επικοινωνίας, χρησιμοποιώντας τηλέφωνα και ακόμη και φαξ για τη διεκπεραίωση συναλλαγών.
Σε χρηματιστηριακές εταιρείες και τράπεζες καταγράφηκαν καθυστερήσεις στις επιβεβαιώσεις συναλλαγών, στην επικοινωνία με πελάτες και στη διεκπεραίωση χρηματοδοτικών συμφωνιών. Προβλήματα αναφέρθηκαν από την Αυστραλία και τη Σιγκαπούρη έως την Ιαπωνία και την Ινδία, ενώ δυσλειτουργίες σημειώθηκαν ακόμη και στις ηλεκτρονικές επικοινωνίες του ιαπωνικού υπουργείου Οικονομικών.
Η Euronext, η οποία διαχειρίζεται μεταξύ άλλων και το Χρηματιστήριο Αθηνών, συνέστησε στις εισηγμένες εταιρείες να επικοινωνούν τηλεφωνικά για επείγοντα ζητήματα, καθώς οι αρμόδιες υπηρεσίες της αδυνατούσαν να παραλάβουν ηλεκτρονικά μηνύματα.
Στην Ελλάδα, σύμφωνα με τις δηλώσεις του υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Δημήτρη Παπαστεργίου, τα βασικά πληροφοριακά συστήματα του Δημοσίου εξακολουθούσαν να λειτουργούν, με τα προβλήματα να επικεντρώνονται κυρίως στην ηλεκτρονική αλληλογραφία υπουργείων και στις υπηρεσίες της Microsoft.
Γιατί δεν καλύπτονται όλες οι ζημιές από τα ασφαλιστήρια
Το κρίσιμο ζήτημα για τις ασφαλιστικές εταιρείες είναι κατά πόσο οι οικονομικές απώλειες των πελατών τους εμπίπτουν στις καλύψεις των συμβολαίων κυβερνοασφάλισης.
Όπως εξηγεί η Morningstar DBRS, ορισμένα ασφαλιστήρια καλύπτουν αποκλειστικά περιστατικά που προκαλούνται από κακόβουλες κυβερνοεπιθέσεις και όχι γενικές τεχνικές δυσλειτουργίες ή αστοχίες πληροφοριακών συστημάτων.
Στην περίπτωση της Microsoft, οι έως τώρα ενδείξεις παραπέμπουν σε τεχνικό πρόβλημα και όχι σε σκόπιμη επίθεση. Η ίδια η εταιρεία έχει αναφέρει ότι δεν έχει εντοπίσει στοιχεία κακόβουλης δραστηριότητας, ενώ ανακοίνωσε βελτίωση της σταθερότητας των υπηρεσιών έπειτα από διορθωτικές παρεμβάσεις στις υποδομές της.
Αυτό σημαίνει ότι ένα σημαντικό μέρος των οικονομικών ζημιών ενδέχεται να μην καλύπτεται από τα υφιστάμενα ασφαλιστήρια συμβόλαια.
Επιπλέον, αρκετά συμβόλαια προβλέπουν συγκεκριμένη περίοδο αναμονής προτού ενεργοποιηθεί η κάλυψη για διακοπή επιχειρηματικής δραστηριότητας. Συνεπώς, μια επιχείρηση που αντιμετώπισε δυσλειτουργίες για περιορισμένο χρονικό διάστημα μπορεί να μην πληροί τις προϋποθέσεις αποζημίωσης.
Σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν επίσης οι απαλλαγές, τα ανώτατα όρια αποζημίωσης, τα ειδικά υπο-όρια κάλυψης και οι εξαιρέσεις που περιλαμβάνονται στα συμβόλαια.
Η Morningstar DBRS υπογραμμίζει ότι οι οικονομικές απώλειες που δεν καλύπτονται από τους ασφαλιστικούς όρους θα επιβαρύνουν τις ίδιες τις επιχειρήσεις, ανεξάρτητα από το ύψος της πραγματικής ζημιάς που υπέστησαν.
Το προηγούμενο της CrowdStrike και οι ζημιές έως 1,5 δισ. δολάρια
Ως σημείο αναφοράς για την αξιολόγηση των πιθανών επιπτώσεων χρησιμοποιείται το παγκόσμιο τεχνολογικό μπλακ άουτ της CrowdStrike το 2024, το οποίο προκλήθηκε από ελαττωματική ενημέρωση λογισμικού.
Το περιστατικό είχε επηρεάσει περίπου 8,5 εκατομμύρια συσκευές Windows παγκοσμίως, προκαλώντας εκτεταμένες δυσλειτουργίες σε αεροπορικές εταιρείες, νοσοκομεία, τράπεζες και επιχειρήσεις λιανικού εμπορίου.
Χιλιάδες επιχειρήσεις αντιμετώπισαν διακοπές λειτουργίας, καθυστερήσεις στην παροχή υπηρεσιών και οικονομικές απώλειες, ενώ στις αερομεταφορές καταγράφηκαν ακυρώσεις πτήσεων και σοβαρές αναταράξεις.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις της CyberCube, οι ασφαλιστικές ζημιές από το περιστατικό της CrowdStrike κυμάνθηκαν μεταξύ 400 εκατ. και 1,5 δισ. δολαρίων.
Η Morningstar DBRS θεωρεί ότι η σημερινή διακοπή της Microsoft εμφανίζεται, προς το παρόν, λιγότερο σοβαρή. Ωστόσο, προειδοποιεί ότι εάν τα προβλήματα παραταθούν για αρκετές ημέρες, οι επιπτώσεις θα μπορούσαν να φτάσουν ή ακόμη και να ξεπεράσουν εκείνες του περιστατικού της CrowdStrike.
Η διάρκεια της διακοπής αποτελεί, επομένως, καθοριστική παράμετρο για την τελική αποτίμηση των ζημιών.
Περιορισμένος ο πιστωτικός αντίκτυπος για τις ασφαλιστικές
Παρά το ενδεχόμενο μεγάλου αριθμού αιτημάτων αποζημίωσης, η Morningstar DBRS εκτιμά ότι ο συνολικός αντίκτυπος στην πιστοληπτική ικανότητα των ασφαλιστικών εταιρειών θα είναι πιθανότατα περιορισμένος.
Η εκτίμηση για ασφαλισμένες ζημιές 300–500 εκατ. δολαρίων βρίσκεται σημαντικά χαμηλότερα από το ανώτατο επίπεδο των ζημιών που είχε εκτιμηθεί για το περιστατικό της CrowdStrike.
Αυτό οφείλεται κυρίως στο γεγονός ότι αρκετά υφιστάμενα ασφαλιστήρια κυβερνοκινδύνων παρέχουν περιορισμένη προστασία έναντι τεχνικών βλαβών που δεν σχετίζονται με κακόβουλες ενέργειες.
Παράλληλα, τα συγκεκριμένα περιστατικά αναδεικνύουν έναν ευρύτερο κίνδυνο για τον ασφαλιστικό κλάδο: την αυξανόμενη εξάρτηση επιχειρήσεων και οργανισμών από περιορισμένο αριθμό μεγάλων παρόχων τεχνολογίας και κοινές ψηφιακές υποδομές.
Μια τεχνική αστοχία σε έναν από αυτούς τους παρόχους μπορεί να επηρεάσει ταυτόχρονα χιλιάδες επιχειρήσεις σε διαφορετικές χώρες και κλάδους, δημιουργώντας συσσωρευμένες ασφαλιστικές απαιτήσεις, των οποίων η έκταση είναι δύσκολο να προβλεφθεί.
Η Morningstar DBRS διευκρινίζει, πάντως, ότι η εκτίμησή της παραμένει προκαταρκτική, καθώς το περιστατικό βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη και δεν έχει αποσαφηνιστεί πλήρως ούτε η διάρκειά του ούτε το εύρος των τελικών οικονομικών επιπτώσεων.
Το κρίσιμο ερώτημα για τις ασφαλιστικές εταιρείες δεν είναι μόνο το πόσο μεγάλη θα αποδειχθεί η συνολική οικονομική ζημιά, αλλά και ποιο μέρος αυτής θα καλυφθεί από τα ασφαλιστήρια και ποιο θα παραμείνει στους ισολογισμούς των επιχειρήσεων.