Η προσπάθεια του Ντόναλντ Τραμπ να ξεμπλέξει από τον αντιδημοφιλή πόλεμο με το Ιράν έχει προσκρούσει σε ένα νέο εμπόδιο. Ο Τραμπ δήλωσε ότι η προσωρινή συμφωνία για τον τερματισμό της σύγκρουσης «έχει τελειώσει» και διέταξε νέες επιθέσεις, ενώ το Ιράν έπληξε αμερικανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις στο Μπαχρέιν και το Κουβέιτ.
Πάνω από τρεις εβδομάδες μετά την υπογραφή ενός «μνημονίου κατανόησης» για την έναρξη εκεχειρίας μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν, η έξαρση της έντασης ανέδειξε τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει ο Τραμπ στην επίτευξη μιας συνολικής ειρηνευτικής συμφωνίας και μιας εξόδου από τον πόλεμο που θα του επιτρέψει να διατηρήσει την αξιοπρέπειά του.
Οι επιλογές του είναι περιορισμένες και ως επί το πλείστον κακές, σύμφωνα με αναλυτές.
Οποιαδήποτε σοβαρή κλιμάκωση πέρα από τις επιθέσεις θα μπορούσε να οδηγήσει σε επιστροφή σε πλήρη πόλεμο, παρόλο που ο Τραμπ επέμεινε ότι τα τελευταία γεγονότα θα τελειώσουν «πολύ γρήγορα». Ήδη οι παγκόσμιες τιμές του πετρελαίου σημείωσαν άνοδο περίπου 7%.
Ωστόσο, η υποχώρηση απέναντι στην ιρανική αδιαλλαξία θα μπορούσε να ενισχύσει την αίσθηση της Τεχεράνης ότι μπορεί να ασκήσει πίεση πάνω στο σημαντικότερο κανάλι μεταφοράς πετρελαίου στον κόσμο, όποτε το κρίνει σκόπιμο.
Ο Τραμπ ίσως ελπίζει ότι μπορεί να αναγκάσει το Ιράν να επιστρέψει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων για το μέλλον του πυρηνικού του προγράμματος — το οποίο έχει ορίσει ως κύριο πολεμικό του στόχο —, αλλά οι περισσότεροι ειδικοί δεν έχουν ενδείξεις ότι η Τεχεράνη θα κάνει τις ουσιαστικές παραχωρήσεις που επιδιώκει.
«Ο Τραμπ έχει βάλει τον εαυτό του σε αδιέξοδο», δήλωσε ο Άαρον Ντέιβιντ Μίλερ, πρώην διαπραγματευτής για τη Μέση Ανατολή υπό δημοκρατικές και ρεπουμπλικανικές κυβερνήσεις. «Είτε με στρατιωτικά είτε με διπλωματικά μέσα, δεν φαίνεται πιθανό να κερδίσει πολλά από το Ιράν».
Η αναζήτηση ενός σχεδίου εξόδου από τον Τραμπ έρχεται την ώρα που αντιμετωπίζει πίεση να τερματίσει οριστικά έναν πόλεμο που έχει στοιχίσει τη ζωή σε χιλιάδες ανθρώπους, έχει προκαλέσει οικονομική δυσχέρεια στη χώρα του και έχει οδηγήσει σε πτώση τα ποσοστά αποδοχής του, λίγους μήνες πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές των ΗΠΑ τον Νοέμβριο.
Μια δημοσκόπηση της Reuters/Ipsos της 23ης Ιουνίου έδειξε ότι το ποσοστό του Τραμπ έπεσε στο 34%, επιστρέφοντας στο χαμηλότερο επίπεδο της δεύτερης θητείας του και μειώνοντας τις πιθανότητες του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος να διατηρήσει τον έλεγχο του Κογκρέσου.
Οι τελευταίες επιθέσεις, οι οποίες επισκίασαν τη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ στην οποία συμμετείχε ο Τραμπ αυτή την εβδομάδα στην Τουρκία, έπληξαν τις ελπίδες να μετατραπεί το μνημόνιο που υπογράφηκε στις 17 Ιουνίου σε τελική ειρηνευτική συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου, ο οποίος ξεκίνησε με αεροπορικές επιδρομές των ΗΠΑ και του Ισραήλ στις 28 Φεβρουαρίου.
Οι περισσότεροι αναλυτές εκφράζουν σκεπτικισμό ως προς το αν οι δύο πλευρές μπορούν να καταλήξουν σε μια συνολική συμφωνία εντός της προθεσμίας των 60 ημερών που ορίζεται στο έγγραφο. Τα πιο δύσκολα ζητήματα αναβλήθηκαν για διαπραγματεύσεις που ξεκινούν και διακόπτονται συνεχώς, χωρίς να έχει σημειωθεί ουσιαστική πρόοδος, ενώ ο επόμενος γύρος συνομιλιών παραμένει αβέβαιος.
Το Ιράν, το οποίο έχει υποστεί σοβαρές ζημίες στην οικονομία και τις στρατιωτικές του δυνατότητες, αντιμετωπίζει επίσης αυξανόμενη πίεση, αφού η Ουάσινγκτον ανακάλεσε την εξαίρεση που επέτρεπε στην Τεχεράνη να πωλεί πετρέλαιο διεθνώς, ακυρώνοντας ένα από τα μεγαλύτερα οφέλη της βάσει της προσωρινής συμφωνίας.
Παρ’ όλα αυτά, οι σκληροπυρηνικοί ηγέτες του φαίνονται πρόθυμοι να αντέξουν περαιτέρω πλήγματα, ενώ ορισμένοι αναλυτές υποθέτουν ότι οι επιθέσεις αυτής της εβδομάδας και από τις δύο πλευρές ενδέχεται να είχαν ως στόχο τη διαμόρφωση θέσεων εν όψει μελλοντικών διαπραγματεύσεων.
Ο Τζόναθαν Πανικόφ, πρώην αναπληρωτής αξιωματικός της Εθνικής Υπηρεσίας Πληροφοριών των ΗΠΑ για τη Μέση Ανατολή, δήλωσε ότι αυτό το μοτίβο είναι πιθανό να συνεχιστεί στο άμεσο μέλλον.
«Η κατάσταση δεν πρόκειται να επανέλθει σε πλήρη πόλεμο», είπε ο Πανικόφ, ο οποίος τώρα εργάζεται στο κέντρο μελετών Atlantic Council στην Ουάσινγκτον. «Όμως, η προεπιλεγμένη κατάσταση είναι πλέον η ελεγχόμενη αστάθεια — επαναλαμβανόμενη βία χωρίς μόνιμη διέξοδο».
Ο Τραμπ, ο οποίος διεξήγαγε την προεκλογική του εκστρατεία για δεύτερη θητεία με την υπόσχεση να αποφύγει τις ξένες παρεμβάσεις και να επικεντρωθεί στα οικονομικά προβλήματα των Αμερικανών, χαρακτήρισε την προσωρινή συμφωνία ως μια θριαμβευτική νίκη των ΗΠΑ — ακόμη και ενώ το Ιράν έχει διατυπώσει παρόμοιους ισχυρισμούς.
Ωστόσο, οι περισσότεροι αναλυτές συμφωνούν ότι ο Τραμπ, ο οποίος κάποτε απαίτησε την «άνευ όρων παράδοση» του Ιράν, έχει εμποδιστεί στην επίτευξη πολλών από τους συχνά μεταβαλλόμενους στόχους του για τον πόλεμο.
Στο επίκεντρο του τελευταίου γύρου εχθροπραξιών βρίσκονται οι διαφορετικές ερμηνείες για το τι σημαίνει η προκαταρκτική συμφωνία όσον αφορά τον έλεγχο των Στενών, όπου το Ιράν απέδειξε την ικανότητά του να διακόψει το ένα πέμπτο των παγκόσμιων μεταφορών πετρελαίου.
Το Ιράν θεωρεί ότι θα έχει μελλοντικό ρόλο στη διαχείριση της θαλάσσιας οδού, ενδεχομένως ακόμη και με την επιβολή τελών ή διοδίων, ενώ ο Τραμπ και οι σύμμαχοι των ΗΠΑ στον Κόλπο επιμένουν στην επιστροφή της ελεύθερης και ασφαλούς διέλευσης.
«Οι Ιρανοί έχουν κρίνει ότι ο Τραμπ δεν θέλει να παρασυρθεί σε έναν πόλεμο αόριστης διάρκειας, και ο Περσικός Κόλπος αναζητά απεγνωσμένα την ομαλότητα», δήλωσε ο Τζον Άλτερμαν από το κέντρο μελετών Center for Strategic and International Studies στην Ουάσινγκτον. «Ποντάρουν στο ότι ο Τραμπ θα πολεμήσει για λίγες ημέρες και τα αραβικά κράτη του Κόλπου θα τον πιέσουν να σταματήσει».
Οι επικείμενες ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ, καθώς και οι ανησυχίες ότι οι υψηλές τιμές της βενζίνης που οφείλονται στον πόλεμο θα μπορούσαν να στρέψουν τους ψηφοφόρους εναντίον του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος, θεωρούνται επίσης σημείο πίεσης για τον Τραμπ.
«Στοιχειωμένος από την αποτυχημένη οικονομική διαχείριση του πρώην προέδρου των ΗΠΑ Χέρμπερτ Χούβερ, ο Τραμπ γνωρίζει ότι πρέπει να επικεντρωθεί στην οικονομία», δήλωσε η Λόρα Μπλούμενφελντ, ειδική για τη Μέση Ανατολή στο Πανεπιστήμιο Τζονς Χόπκινς, αναφερόμενη στον ισχυρισμό του Τραμπ ότι, συνεχίζοντας τον πόλεμο, θα διακινδύνευε να καταλήξει όπως ο πρόεδρος που κυβερνούσε κατά την έναρξη της Μεγάλης Ύφεσης.
Διαβάστε ακόμη
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα