Βαριά εκλογική ήττα για τον Ντόναλντ Τραμπ και σαρωτική επικράτηση των Δημοκρατικών στις ενδιάμεσες εκλογές των ΗΠΑ, με το κόμμα της αντιπολίτευσης να ανακτά τον έλεγχο τόσο της Βουλής των Αντιπροσώπων όσο και της Γερουσίας, προκαλώντας μια θεαματική ανατροπή των πολιτικών ισορροπιών στην Ουάσιγκτον.
Το αποτέλεσμα συνιστά ηχηρή αποδοκιμασία του Αμερικανού Προέδρου, καθώς η αυξανόμενη δυσαρέσκεια των ψηφοφόρων για το κόστος ζωής, την κατάσταση της οικονομίας και τον πόλεμο στο Ιράν μετατράπηκε σε μαζική εκλογική τιμωρία των Ρεπουμπλικανών.
Οι Δημοκρατικοί κατέγραψαν νίκες ακόμη και σε παραδοσιακά προπύργια του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος, ανατρέποντας τους συσχετισμούς σε τουλάχιστον έξι έδρες της Γερουσίας και επικρατώντας σε εκλογικές περιφέρειες της Βουλής όπου οι Ρεπουμπλικανοί είχαν κερδίσει με άνεση το 2024.
Αρκετά αμερικανικά μέσα ενημέρωσης προέβλεψαν ότι οι Δημοκρατικοί εξασφαλίζουν την πλειοψηφία στη Βουλή των Αντιπροσώπων, ενώ το Decision Desk HQ εκτίμησε ότι το κόμμα κατακτά και τη Γερουσία.
Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί για πρώτη φορά από την επιστροφή του Τραμπ στον Λευκό Οίκο ένα ουσιαστικό θεσμικό αντίβαρο στην εξουσία του. Το νέο Κογκρέσο αναμένεται να βάλει εμπόδια στη νομοθετική του ατζέντα, αλλά και να ανοίξει σειρά ερευνών για τον ίδιο, την κυβέρνησή του και τις επιχειρηματικές δραστηριότητες που συνδέονται με την οικογένειά του.
Το κόστος ζωής και ο πόλεμος στο Ιράν «βύθισαν» τους Ρεπουμπλικανούς
Η εκλογική ήττα ήρθε έπειτα από μια προεκλογική περίοδο κατά την οποία οι Ρεπουμπλικανοί δυσκολεύτηκαν να αποστασιοποιηθούν από τον Τραμπ, παρά τη σημαντική επιδείνωση της δημοτικότητάς του.
Τα ποσοστά αποδοχής του Αμερικανού Προέδρου είχαν υποχωρήσει σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα τις εβδομάδες πριν από τις εκλογές, ενώ ο ίδιος καλούσε τους υποστηρικτές του να προσέλθουν στις κάλπες σαν να ήταν υποψήφιος.
Οι Δημοκρατικοί εκμεταλλεύτηκαν την απογοήτευση των ψηφοφόρων, επικεντρώνοντας την εκστρατεία τους στην ακρίβεια, στις οικονομικές πιέσεις που αντιμετωπίζουν τα νοικοκυριά και στις συνέπειες του πολέμου στο Ιράν.
Η στρατηγική αυτή απέδωσε ακόμη και σε πολιτείες όπου οι Ρεπουμπλικανοί διατηρούσαν επί δεκαετίες ισχυρή εκλογική παρουσία.
Σύμφωνα με τις προβλέψεις, οι Δημοκρατικοί ανατρέπουν το αποτέλεσμα σε έδρες της Γερουσίας στο Κάνσας, το Τέξας, τη Νότια Καρολίνα, τη Βόρεια Καρολίνα, την Αϊόβα και το Οχάιο.
Για την κατάκτηση της πλειοψηφίας στη Γερουσία χρειάζονταν καθαρή αύξηση τεσσάρων εδρών, ενώ κατά τον χρόνο των προβλέψεων παρέμεναν ανοιχτές οι αναμετρήσεις στο Μίσιγκαν και τη Μινεσότα, όπου οι Δημοκρατικοί υπερασπίζονταν τις έδρες τους.
Δημοκρατική επέλαση στη Βουλή – Έως 255 έδρες προβλέπει το NBC
Εξίσου εντυπωσιακή ήταν η εικόνα στη Βουλή των Αντιπροσώπων, όπου οι Δημοκρατικοί κατέγραψαν νίκες στην Ιντιάνα, την Αϊόβα, τη Βιρτζίνια, το Τέξας, το Νιου Τζέρσεϊ και την Πενσιλβάνια, μεταξύ άλλων πολιτειών.
Σύμφωνα με την εκτίμηση του NBC News, οι Δημοκρατικοί αναμένεται να καταλάβουν 255 έδρες, έναντι μόλις 180 των Ρεπουμπλικανών.
Το εύρος της ήττας αποτυπώνεται και στην πρόβλεψη για την απώλεια της έδρας του Ρίτσαρντ Χάντσον στη Βόρεια Καρολίνα, ο οποίος ήταν επικεφαλής του προεκλογικού μηχανισμού των Ρεπουμπλικανών για τη Βουλή.
Οι Δημοκρατικοί κατάφεραν να επικρατήσουν παρά το σημαντικό οικονομικό πλεονέκτημα των Ρεπουμπλικανών στην προεκλογική εκστρατεία.
Παράλληλα, ξεπέρασαν τα εμπόδια που δημιούργησε η ασυνήθιστη προσπάθεια αναχάραξης εκλογικών περιφερειών σε αρκετές πολιτείες υπό ρεπουμπλικανική διοίκηση, με στόχο την ενίσχυση των υποψηφίων του κόμματος.
Οι Δημοκρατικοί προχώρησαν σε αντίστοιχες κινήσεις, ωστόσο ο τελικός εκλογικός χάρτης εξακολουθούσε συνολικά να ευνοεί τους Ρεπουμπλικανούς.
Πολιτικός σεισμός στο Τέξας – Ο Ταλαρίκο έσπασε κυριαρχία τριών δεκαετιών
Μία από τις σημαντικότερες ανατροπές καταγράφηκε στο Τέξας, όπου ο Δημοκρατικός Τζέιμς Ταλαρίκο προβλέπεται να επικρατήσει του Ρεπουμπλικανού Κεν Πάξτον στη μάχη για τη Γερουσία.
Η νίκη του θα τον καταστήσει τον πρώτο Δημοκρατικό που κερδίζει εκλογική αναμέτρηση σε επίπεδο ολόκληρης της πολιτείας εδώ και περίπου τρεις δεκαετίες.
Το αποτέλεσμα αποτελεί ιδιαίτερα σοβαρό πλήγμα για τον Τραμπ, καθώς ο ίδιος είχε στηρίξει τον Πάξτον στην εσωκομματική αντιπαράθεση με τον επί χρόνια γερουσιαστή Τζον Κόρνιν.
Η σύγκρουση του Τραμπ με τον Κόρνιν συνέβαλε στην ήττα του τελευταίου στις προκριματικές εκλογές, ανοίγοντας τον δρόμο για την υποψηφιότητα του Πάξτον, τον οποίο πολλοί θεωρούσαν πιο ευάλωτο απέναντι στους Δημοκρατικούς.
Η σημασία της αναμέτρησης αποτυπώνεται και στο ύψος των προεκλογικών δαπανών. Σύμφωνα με την AdImpact, τα δύο κόμματα διέθεσαν συνολικά σχεδόν 600 εκατ. δολάρια για διαφημίσεις στο Τέξας.
Αλλά η ανατροπή δεν περιορίστηκε στο Τέξας.
Ιστορική νίκη στο Κάνσας και ανατροπές σε Οχάιο, Αϊόβα και Νότια Καρολίνα
Στο Κάνσας, το Associated Press προέβλεψε τη νίκη του Δημοκρατικού Άνταμ Χάμιλτον, σηματοδοτώντας την πρώτη επικράτηση υποψηφίου του κόμματος για τη Γερουσία στην πολιτεία από το 1932.
Ο απερχόμενος Ρεπουμπλικανός γερουσιαστής Ρότζερ Μάρσαλ βρέθηκε αντιμέτωπος τόσο με καταγγελίες για υπερβολικές χρεώσεις στο ιατρείο του όσο και με τη δυσαρέσκεια για την άνοδο των τιμών του ντίζελ και τις συνέπειες των δασμών Τραμπ, τους οποίους είχε υποστηρίξει.
Στο Οχάιο, ο πρώην γερουσιαστής Σέροντ Μπράουν επικράτησε του Ρεπουμπλικανού Τζον Χάστεντ, επιστρέφοντας στη Γερουσία.
Στην Αϊόβα, ο Δημοκρατικός Τζος Τούρεκ προβλέπεται να κερδίσει τη Ρεπουμπλικανή βουλευτή Άσλεϊ Χίνσον, καταλαμβάνοντας μια ακόμη έδρα που μέχρι σήμερα ανήκε στους Ρεπουμπλικανούς.
Ιδιαίτερα ηχηρή ήταν και η ανατροπή στη Νότια Καρολίνα, μια πολιτεία με βαθιά ρεπουμπλικανική παράδοση.
Η Δημοκρατική Άνι Άντριους επικράτησε της Ντάρλιν Γκράχαμ, αδελφής του εκλιπόντος γερουσιαστή Λίντσεϊ Γκράχαμ.
Η Γκράχαμ είχε αναλάβει προσωρινά την έδρα μετά τον θάνατο του αδελφού της και είχε δεχθεί την παρότρυνση του Τραμπ να διεκδικήσει πλήρη θητεία.
Στη Βόρεια Καρολίνα, ο πρώην κυβερνήτης Ρόι Κούπερ επικράτησε του Ρεπουμπλικανού Μάικλ Γουάτλι.
Παράλληλα, οι Δημοκρατικοί Τζον Όσοφ στην Τζόρτζια και Κρις Πάπας στο Νιου Χάμσαϊρ προβλέπεται επίσης να κερδίσουν τις αναμετρήσεις τους.
Νέο πλήγμα στον Τραμπ: Οι Δημοκρατικοί κερδίζουν και κυβερνήτες
Οι απώλειες των Ρεπουμπλικανών επεκτάθηκαν και στις εκλογές για τις πολιτειακές κυβερνήσεις.
Στην Τζόρτζια, η Κίσα Λανς Μπότομς προβλέπεται να γίνει η πρώτη Αφροαμερικανίδα που εκλέγεται κυβερνήτρια στην ιστορία των Ηνωμένων Πολιτειών.
Παράλληλα, θα είναι η πρώτη Δημοκρατική που καταλαμβάνει τη θέση του κυβερνήτη της Τζόρτζια από το 1998.
Στο Τέξας, ο Ρεπουμπλικανός κυβερνήτης Γκρεγκ Άμποτ, ο οποίος είχε εκλεγεί για τρεις θητείες, ηττήθηκε από τη Δημοκρατική Τζίνα Ινοχόσα.
Ο Τραμπ αντέδρασε μέσω κοινωνικών δικτύων, χαρακτηρίζοντας τον επί χρόνια πολιτικό του σύμμαχο Άμποτ «RINO», δηλαδή «Ρεπουμπλικανό μόνο κατ’ όνομα».
Η αντίδραση αυτή αναδεικνύει τις εντάσεις που προκαλεί στο εσωτερικό του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος η έκταση της εκλογικής ήττας.
Τραμπ: «Αν ήμουν υποψήφιος, θα κερδίζαμε σαρωτικά»
Ο Ντόναλντ Τραμπ παρακολούθησε τα εκλογικά αποτελέσματα από την Ανατολική Αίθουσα του Λευκού Οίκου, μαζί με υπουργούς και στενούς συνεργάτες του.
Μιλώντας στους New York Times, δήλωσε ότι είναι «απολύτως πρόθυμος» να αποδεχθεί το αποτέλεσμα.
Ωστόσο, η στάση του παρέμεινε προκλητική.
Πριν αρχίσουν να ανακοινώνονται τα αποτελέσματα, είχε δηλώσει στο CBS News ότι, εάν οι Δημοκρατικοί αποκτούσαν τον έλεγχο του Κογκρέσου, θα ήταν έτοιμος να μετατραπεί σε «κύριο Βέτο», μπλοκάροντας τις νομοθετικές τους πρωτοβουλίες.
Μετά τη διαφαινόμενη συντριβή των Ρεπουμπλικανών, επιχείρησε να αποσυνδέσει τον εαυτό του από την ήττα.
«Δεν ήμουν στο ψηφοδέλτιο και, αν ήμουν, θα είχαμε κερδίσει με σαρωτική διαφορά! Σας ευχαριστώ για την προσοχή σας σε αυτό το ζήτημα», έγραψε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Ανάλογη στάση υιοθέτησε και ο Λευκός Οίκος, με κυβερνητικό αξιωματούχο να υποστηρίζει, υπό τον όρο της ανωνυμίας, ότι ο Τραμπ έκανε καλύτερη δουλειά στην προώθηση των Ρεπουμπλικανών υποψηφίων από ό,τι οι ίδιοι για τον εαυτό τους.
Ωστόσο, ο Αμερικανός Πρόεδρος είχε προσωπικά επιλέξει και στηρίξει αρκετούς υποψηφίους σε κρίσιμες αναμετρήσεις, μεταξύ άλλων στη Νότια Καρολίνα και το Τέξας.
Επιπλέον, οι πολιτικές του παρεμβάσεις και οι συγκρούσεις του με στελέχη των Ρεπουμπλικανών είχαν συμβάλει στο να μείνουν ανοιχτές αρκετές έδρες της Γερουσίας.
Νέο Κογκρέσο: Τέλος στην ανεμπόδιστη νομοθετική κυριαρχία του Τραμπ
Η αλλαγή ελέγχου στη Βουλή των Αντιπροσώπων θα τεθεί σε ισχύ στις 3 Ιανουαρίου 2027, σηματοδοτώντας μια νέα περίοδο πολιτικής αντιπαράθεσης στην Ουάσιγκτον.
Με τους Δημοκρατικούς να διαθέτουν την πλειοψηφία και στα δύο σώματα, ο Τραμπ δεν θα μπορεί πλέον να προωθεί νομοθετήματα στηριζόμενος αποκλειστικά στις ψήφους των Ρεπουμπλικανών.
Ωστόσο, η νέα ισορροπία δεν σημαίνει απαραίτητα ότι οι Δημοκρατικοί θα μπορούν να εφαρμόσουν εύκολα το δικό τους πρόγραμμα.
Ο Αμερικανός Πρόεδρος διατηρεί το δικαίωμα άσκησης βέτο, ενώ εξακολουθεί να διαθέτει ευρείες εκτελεστικές αρμοδιότητες σε τομείς όπως το διεθνές εμπόριο, η εξωτερική πολιτική και η μετανάστευση.
Αυτό σημαίνει ότι, παρά τη μεγάλη πολιτική του ήττα, θα συνεχίσει να έχει τη δυνατότητα να λαμβάνει σημαντικές αποφάσεις χωρίς να απαιτείται κάθε φορά η έγκριση του Κογκρέσου.
Έρχονται έρευνες για τον Τραμπ και το επιχειρηματικό του περιβάλλον
Η σημαντικότερη αλλαγή αφορά τις εξουσίες κοινοβουλευτικού ελέγχου που αποκτούν οι Δημοκρατικοί.
Η νέα πλειοψηφία θα έχει τη δυνατότητα να εκδίδει υποχρεωτικές κλήσεις για κατάθεση και προσκόμιση εγγράφων, να διεξάγει εκτεταμένες έρευνες και να κινεί διαδικασίες παραπομπής.
Στο επίκεντρο αναμένεται να βρεθούν ο ίδιος ο Τραμπ, μέλη της κυβέρνησής του, αλλά και επιχειρήσεις που διατηρούν στενές σχέσεις με τον Λευκό Οίκο.
Ο επιχειρηματικός κόσμος προετοιμάζεται ήδη για ένα κύμα ερευνών, καθώς οι Δημοκρατικοί αναμένεται να εξετάσουν εάν εταιρείες που προσέγγισαν την κυβέρνηση Τραμπ έτυχαν προνομιακής μεταχείρισης.
Στο μικροσκόπιο θα μπορούσαν να βρεθούν κρατικές συμβάσεις, εγκρίσεις συγχωνεύσεων και εξαγορών, αλλά και επιχειρηματικές συμφωνίες με εταιρείες και μέλη της οικογένειας του Αμερικανού Προέδρου.
Αντικείμενο ελέγχου ενδέχεται επίσης να αποτελέσουν οι δωρεές επιχειρήσεων για προσωπικές πρωτοβουλίες του Τραμπ, μεταξύ των οποίων η κατασκευή της νέας αίθουσας χορού στον Λευκό Οίκο.
Πτώση στη Wall Street και στροφή στα ασφαλή καταφύγια
Η εκλογική ανατροπή προκάλεσε άμεσες αντιδράσεις και στις χρηματοπιστωτικές αγορές.
Η προοπτική μιας κυβέρνησης που θα πρέπει να συνυπάρξει με ένα Κογκρέσο ελεγχόμενο από την αντιπολίτευση ενίσχυσε την πολιτική αβεβαιότητα, οδηγώντας τους επενδυτές σε περιορισμό του ρίσκου.
Τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης των αμερικανικών μετοχών διεύρυναν τις απώλειές τους, ενώ το δολάριο υποχώρησε.
Αντίθετα, τα αμερικανικά κρατικά ομόλογα ενισχύθηκαν, καθώς οι επενδυτές στράφηκαν σε ασφαλέστερες τοποθετήσεις.
Η νέα πολιτική πραγματικότητα δημιουργεί ερωτήματα για τη δημοσιονομική πολιτική, τις εμπορικές σχέσεις των ΗΠΑ και τις δυνατότητες της κυβέρνησης να προχωρήσει σε νέες οικονομικές παρεμβάσεις.
Η σαρωτική νίκη των Δημοκρατικών σηματοδοτεί τη μεγαλύτερη πολιτική δοκιμασία για τον Ντόναλντ Τραμπ από την επιστροφή του στον Λευκό Οίκο. Με τους Ρεπουμπλικανούς να χάνουν τον έλεγχο του Κογκρέσου και τους Δημοκρατικούς να αποκτούν ισχυρά εργαλεία ελέγχου, ο Αμερικανός Πρόεδρος εισέρχεται στο δεύτερο μισό της θητείας του με σημαντικά περιορισμένη νομοθετική ισχύ και την προοπτική διαρκών πολιτικών συγκρούσεων.