Η αισθητική του τσιγάρου επιστρέφει στη μόδα και το lifestyle. Από το εξώφυλλο της Κάιλι Τζένερ και τις φωτογραφήσεις της Χέιλι Μπίμπερ, μέχρι τα «κλικ» του ηθοποιού Χάντσον Γουίλιαμς, το κάπνισμα κερδίζει ξανά έδαφος στην ποπ κουλτούρα. Παράλληλα, τα social media ανακυκλώνουν την τάση, μετατρέποντας μια επικίνδυνη συνήθεια σε ένα ελκυστικό, καθημερινό αξεσουάρ.
«Τα τσιγάρα επέστρεψαν για τα καλά. Δόξα τω Θεώ. Κρυβόμουν τόσα χρόνια», δήλωσε χαρακτηριστικά η Κάιλι Τζένερ τον Μάιο, στο podcast Therapuss του Τζέικ Σέιν, διευκρινίζοντας ότι καπνίζει μόνο όταν βρίσκεται στην Ευρώπη ή σε βραδινές εξόδους όπου έχει καταναλώσει αλκοόλ. Πέρα όμως από τις εμφανίσεις των διασήμων, νέα στοιχεία που παρουσιάζει το Yahoo δείχνουν ότι η στάση των νεότερων ηλικιών απέναντι στο κάπνισμα αλλάζει. Παρότι η χρήση τσιγάρων μεταξύ των Αμερικανών εφήβων παραμένει σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα, η κοινωνική αποδοχή της συνήθειας φαίνεται να αυξάνεται, προκαλώντας προβληματισμό στους ειδικούς.
Τι δείχνουν τα νέα στοιχεία για τους νέους
Σύμφωνα με έρευνα της μη κερδοσκοπικής οργάνωσης δημόσιας υγείας Truth Initiative, το 25% των νέων ηλικίας 18 έως 24 ετών στις ΗΠΑ θεωρεί το 2026 ότι το κάπνισμα κάνει κάποιον να φαίνεται «cool», έναντι 17% το 2019. Παράλληλα, το 47% δηλώνει ότι δεν θεωρεί σημαντικό πρόβλημα το γεγονός ότι οι φίλοι του καπνίζουν, ποσοστό αυξημένο από 38% επτά χρόνια νωρίτερα. Επιπλέον, το 21% συνδέει το κάπνισμα με την κοινωνική ένταξη, έναντι 14% το 2017.
Η μεταβολή είναι ακόμη πιο έντονη στους εφήβους ηλικίας 15 έως 17 ετών. Το 21% πιστεύει πλέον ότι το κάπνισμα βοηθά κάποιον να ενταχθεί σε μια παρέα, από μόλις 4% το 2017. Την ίδια στιγμή, το ποσοστό όσων θεωρούν ότι οι διάσημοι που καπνίζουν δίνουν κακό παράδειγμα μειώθηκε από 60% το 2019 σε 53% το 2026. Τα ευρήματα δεν αποδεικνύουν ότι περισσότεροι νέοι αρχίζουν να καπνίζουν ούτε ότι οι διάσημοι ευθύνονται για την υιοθέτηση της συνήθειας. Αντίθετα, η χρήση τσιγάρων μεταξύ μαθητών γυμνασίου και λυκείου στις ΗΠΑ παρέμεινε το 2025 στο ιστορικά χαμηλό 1,4%.
Ωστόσο, όπως επισημαίνει η πρόεδρος και διευθύνουσα σύμβουλος της Truth Initiative, Κάθι Κρόσμπι, τα στοιχεία αποτελούν προειδοποιητικό σημάδι ότι οι νέοι ενδέχεται να συνδέουν ολοένα περισσότερο το τσιγάρο με την κοινωνική αποδοχή.
Η επιστροφή της αισθητικής των ’90s και ο ρόλος του TikTok
Για ορισμένους νέους, το τσιγάρο δεν έπαψε ποτέ να έχει μια ιδιαίτερη αισθητική. Ο 19χρονος Γουίλ, ο οποίος κάπνιζε από τα 12 έως τα 16 του χρόνια, αναρωτιέται αν το κάπνισμα σταμάτησε ποτέ να θεωρείται «cool». Παρότι έχει διακόψει τη συνήθεια εδώ και τρία χρόνια, παραδέχεται ότι εξακολουθεί να βρίσκει ελκυστική την εικόνα του. Η τάση συνδέεται και με την αναβίωση της μόδας της δεκαετίας του 1990. Οι ψηφιακές φωτογραφικές μηχανές παλαιότερης τεχνολογίας, τα vintage δερμάτινα μπουφάν και τα λεπτά φρύδια επιστρέφουν στις εμφανίσεις των νέων, με το τσιγάρο να αντιμετωπίζεται από ορισμένους ως ακόμη ένα στοιχείο αυτής της αισθητικής.
Στο TikTok, η 29χρονη δημιουργός περιεχομένου Αλίσα Άννα δημοσιεύει βίντεο με τα ρούχα της, κρατώντας συχνά ένα τσιγάρο. Οι αναρτήσεις της συγκεντρώνουν σχόλια που παραπέμπουν στη μόδα και στις ταινίες της Νέας Υόρκης των ’90s, ενώ αρκετοί χρήστες χαρακτηρίζουν ελκυστική την εικόνα της. Η ίδια θυμάται ότι παλαιότερα θεωρούσε το κάπνισμα αποκρουστικό. Η στάση της άλλαξε όταν μια γυναίκα σε επαγγελματική φωτογράφιση μακιγιάζ τής πρόσφερε ένα λεπτό τσιγάρο. Σταδιακά, το κάπνισμα μαζί με τον πρωινό καφέ έγινε μέρος της καθημερινότητάς της.
Αντίστοιχα, η 26χρονη δημιουργός περιεχομένου και κοινωνική λειτουργός Αντίρα Λεβίν περιέγραψε σε βίντεο στο TikTok πόσο την επηρεάζει η εικόνα του Χάντσον Γουίλιαμς, ενός από τους πρωταγωνιστές της σειράς Heated Rivalry, όταν καπνίζει. Παρότι δεν έχει υπάρξει ποτέ καπνίστρια και δεν επιθυμεί να ξεκινήσει, παραδέχεται ότι η εικόνα αυτή δοκιμάζει την αντίστασή της. Θυμάται μάλιστα πως, όταν κάποιος της πρόσφερε τσιγάρο έξω από ένα κλαμπ στο Παρίσι, ένιωσε για μια στιγμή ιδιαίτερα «cool», αν και τελικά αρνήθηκε να καπνίσει.
Όταν το κάπνισμα παύει να θεωρείται ταμπού
Η αλλαγή δεν περιορίζεται στις οθόνες. Αρκετοί νέοι που μίλησαν στο Yahoo περιγράφουν μια πιο χαλαρή στάση απέναντι στο κάπνισμα στις παρέες τους. Η 25χρονη Κέιλα παρατηρεί ότι στο σχολείο κυριαρχούσε το άτμισμα, ενώ στις ηλικίες των 20 ετών βλέπει περισσότερους συνομηλίκους της να στρέφονται στα συμβατικά τσιγάρα. Η ίδια δεν καπνίζει και δηλώνει αντίθετη στη συνήθεια.
Ο 22χρονος Ίθαν ξεκίνησε να καπνίζει στα 18 του, επηρεασμένος από μια κοπέλα που του άρεσε και από συναδέλφους του. Όπως εξηγεί, το τσιγάρο έγινε ένας τρόπος κοινωνικοποίησης. Σήμερα καπνίζει περίπου ένα πακέτο κάθε τρεις ημέρες και, πέρα από την απογοήτευση που έχει εκφράσει η μητέρα του, δεν αντιμετωπίζει ιδιαίτερη κριτική. Αντίστοιχα, ένας φοιτητής αναφέρει ότι στις παρέες του είναι συνηθισμένο να ζητά κάποιος ένα τσιγάρο σε ένα πάρτι. Το κάπνισμα σε κλειστούς ή πολυσύχναστους δημόσιους χώρους εξακολουθεί να αποδοκιμάζεται, αλλά η ίδια η συνήθεια δεν αντιμετωπίζεται με το ίδιο στίγμα.
Στα κοινωνικά δίκτυα, αυτή η αλλαγή ενισχύεται από φωτογραφίες διασήμων και influencers, όπου το τσιγάρο εμφανίζεται ως μια συνηθισμένη λεπτομέρεια μιας βραδινής εξόδου, ενός μουσικού φεστιβάλ ή ακόμη και ενός γάμου. Ιδιαίτερα δημοφιλής είναι η εικόνα του περιστασιακού τσιγάρου μετά την κατανάλωση αλκοόλ, το λεγόμενο drunk cig, το οποίο παρουσιάζεται ως μια μικρή απόλαυση της εξόδου.
Η Άννα θεωρεί ότι το κάπνισμα έχει μια πιο συγκεκριμένη διαδικασία από το άτμισμα, πρέπει να βγει έξω, να χρησιμοποιήσει αναπτήρα και να αφιερώσει χρόνο. Παράλληλα, όμως, αναγνωρίζει ότι έχει εξελιχθεί σε συστηματική καπνίστρια και δυσκολεύεται να φανταστεί πώς θα μπορούσε να το σταματήσει.
Η προειδοποίηση των ειδικών για τον εθισμό
Οι ειδικοί δημόσιας υγείας προειδοποιούν ότι ακόμη και το περιστασιακό κάπνισμα μπορεί να οδηγήσει σε εξάρτηση. Η Μελίσα Λιτλ, αναπληρώτρια καθηγήτρια Επιστημών Δημόσιας Υγείας στο Πανεπιστήμιο της Βιρτζίνια και διευθύντρια του Center for Nicotine & Tobacco Research, επισημαίνει ότι έρευνες σε εφήβους έχουν εντοπίσει ενδείξεις εθισμού ακόμη και μετά από λίγα τσιγάρα τον μήνα, πολύ πριν το κάπνισμα γίνει καθημερινή συνήθεια.
Οι κίνδυνοι για την υγεία είναι τεκμηριωμένοι. Το κάπνισμα αποτελεί σημαντικό παράγοντα κινδύνου για καρκίνο, καρδιαγγειακά νοσήματα, εγκεφαλικά επεισόδια και χρόνιες πνευμονοπάθειες. Στις ΗΠΑ, το κάπνισμα και η έκθεση στο παθητικό κάπνισμα συνδέονται με περίπου 480.000 θανάτους ετησίως. Δεν υπάρχει ασφαλές επίπεδο καπνίσματος. Η Truth Initiative προειδοποιεί ότι η αυξανόμενη κοινωνική αποδοχή του τσιγάρου θα μπορούσε να απειλήσει την πρόοδο που έχει επιτευχθεί στον περιορισμό του καπνίσματος στους νέους.
Σε ξεχωριστή έρευνα της οργάνωσης, άτομα ηλικίας 15 έως 24 ετών με τη μεγαλύτερη έκθεση σε εικόνες καπνίσματος μέσα από δημοφιλείς σειρές streaming εμφάνιζαν περίπου τριπλάσιες πιθανότητες να δηλώσουν πρόθεση να καπνίσουν ή να ατμίσουν μέσα στον επόμενο χρόνο, σε σύγκριση με όσους είχαν περιορισμένη έκθεση. Άλλη έρευνα διαπίστωσε ότι η έκθεση σε προωθητικό περιεχόμενο προϊόντων καπνού στο TikTok, στο Twitch και στο YouTube συνδεόταν με υπερδιπλάσιες πιθανότητες πρόθεσης για κάπνισμα.
Η Κρόσμπι υπενθυμίζει ότι οι καπνοβιομηχανίες επένδυσαν επί δεκαετίες στην προβολή του τσιγάρου ως συμβόλου ανεξαρτησίας, επανάστασης και γοητείας, εικόνες που εξακολουθούν να αναπαράγονται μέσα από τη μόδα, την ψυχαγωγία και τα κοινωνικά δίκτυα. Δεν συμμερίζονται, πάντως, όλοι οι νέοι αυτή την επιστροφή. Η 24χρονη Άσλεϊ Έβαλντ, μεταπτυχιακή φοιτήτρια δημόσιας πολιτικής στο Georgia Tech, θεωρεί ότι η προβολή του τσιγάρου ως στοιχείου μόδας αποτελεί οπισθοδρόμηση, ιδιαίτερα όταν οι νεότερες γενιές εκτίθενται διαρκώς στην κουλτούρα των διασήμων. Η ίδια συνδέει το θέμα με την απώλεια της γιαγιάς της από καρκίνο, έπειτα από χρόνια καπνίσματος, και επισημαίνει την αντίφαση με την κουλτούρα ευεξίας που έχει υιοθετήσει η Gen Z.
Η Άννα, από την πλευρά της, είχε αποφύγει για χρόνια το κάπνισμα εξαιτίας του οικογενειακού της ιστορικού. Και οι δύο παππούδες της από την πλευρά της μητέρας της πέθαναν από ασθένειες που συνδέονταν με το τσιγάρο. Ωστόσο, όταν εμφάνισε αυτοάνοσο νόσημα παρά την προσπάθειά της να ακολουθεί έναν υγιεινό τρόπο ζωής, άλλαξε στάση και άρχισε να δοκιμάζει πράγματα που προηγουμένως απέφευγε.
Έχει υποσχεθεί στον εαυτό της ότι θα σταματήσει να καπνίζει πριν κλείσει τα 30, αν και δυσκολεύεται να φανταστεί τη διακοπή. «Θέλω να μπορώ να αναπνέω όταν μεγαλώσω», λέει. Όπως εξηγεί η Λιτλ, αυτή η αντίφαση είναι συνηθισμένη μεταξύ των καπνιστών: ένας νέος μπορεί να γνωρίζει και να αποδέχεται πλήρως ότι το κάπνισμα σκοτώνει, αλλά ταυτόχρονα να πιστεύει ότι οι συνέπειες δεν θα αφορούν τον ίδιο.
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.