Σοβαρούς τριγμούς στο ρωσικό λιανεμπόριο και την εφοδιαστική αλυσίδα προκαλούν οι διαδοχικές ουκρανικές επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη σε εγκαταστάσεις της Wildberries, της μεγαλύτερης πλατφόρμας ηλεκτρονικού εμπορίου της Ρωσίας, αντίστοιχης της Amazon.
Η εταιρεία δέχθηκε δύο κύματα επιθέσεων μέσα σε τέσσερις ημέρες, με συνολικά τέσσερα μεγάλα κέντρα logistics να πλήττονται σε διαφορετικές περιοχές της Ρωσίας. Η κλιμάκωση αναγκάζει μεγάλες επιχειρήσεις να επανεξετάσουν τον τρόπο με τον οποίο οργανώνουν τις αποθήκες και τα αποθέματά τους, ενώ ενισχύει τους φόβους για υψηλότερο κόστος, νέες πληθωριστικές πιέσεις και μεγαλύτερη επιβάρυνση της ρωσικής οικονομίας.
Σήμερα Τετάρτη, ουκρανικά drones έπληξαν αποθήκες της Wildberries στο Κρασνοντάρ και στο Νεβιννομίσκ, στη νότια Ρωσία, όπως ανακοίνωσε μέσω Telegram η ιδρύτρια της εταιρείας, η δισεκατομμυριούχος Τατιάνα Κιμ.
Σύμφωνα με τον κυβερνήτη της περιφέρειας, δέκα άνθρωποι τραυματίστηκαν από το πλήγμα στο Κρασνοντάρ.
Ήταν η δεύτερη επίθεση κατά εγκαταστάσεων της εταιρείας μέσα σε μόλις τέσσερις ημέρες. Το Σάββατο είχαν προηγηθεί πλήγματα στις αποθήκες της Ελεκτροστάλ, στην περιφέρεια της Μόσχας, και του Κοτόβσκ, στην περιφέρεια Ταμπόφ, περίπου 480 χιλιόμετρα νοτιοανατολικά της ρωσικής πρωτεύουσας.
Από τις επιθέσεις του Σαββάτου σκοτώθηκαν συνολικά οκτώ άνθρωποι, ενώ περισσότεροι από 70 τραυματίστηκαν. Η πυρκαγιά στις εγκαταστάσεις κοντά στη Μόσχα ήταν τόσο εκτεταμένη, ώστε οι καπνοί της ήταν ορατοί ακόμη και από το Διάστημα. Οι δυνάμεις έκτακτης ανάγκης κατάφεραν να τη θέσουν υπό έλεγχο την Τρίτη.
Η Wildberries αποτελεί κομβικό μέρος της ρωσικής καταναλωτικής οικονομίας. Το 2025 διαχειρίστηκε εμπορεύματα αξίας που αντιστοιχούσε σχεδόν στο 3% του ΑΕΠ της Ρωσίας, γεγονός που εξηγεί γιατί τα πλήγματα στις εγκαταστάσεις της προκάλεσαν αναστάτωση πολύ πέρα από τα όρια της ίδιας της εταιρείας.
Γιατί η Ουκρανία επέλεξε τη Wildberries
Η ουκρανική πλευρά προβάλλει τρεις βασικούς λόγους για τη στοχοποίηση των αποθηκών.
Ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι παρουσίασε αρχικά τα πλήγματα ως αντίποινα για τις ρωσικές επιθέσεις σε υποδομές της χώρας του και ειδικότερα στις εγκαταστάσεις της ουκρανικής εταιρείας ταχυμεταφορών και logistics Nova Poshta.
Η Nova Poshta αποτελεί κρίσιμο πυλώνα της ουκρανικής εφοδιαστικής αλυσίδας κατά τη διάρκεια του πολέμου, καθώς διακινεί εμπορεύματα, στηρίζει το ηλεκτρονικό εμπόριο και παραδίδει ανθρωπιστική βοήθεια και προμήθειες ακόμη και σε περιοχές κοντά στη γραμμή του μετώπου. Οι εγκαταστάσεις της έχουν πληγεί επανειλημμένα από τη Ρωσία.
Ο Ζελένσκι ισχυρίστηκε επίσης ότι οι αποθήκες της Wildberries που επλήγησαν χρησιμοποιούνταν για την προμήθεια εξαρτημάτων που προορίζονταν για την κατασκευή ρωσικών drones και συστημάτων πλοήγησης.
Η Ρωσία και η Wildberries απορρίπτουν τους ισχυρισμούς αυτούς, ενώ δεν υπάρχουν μέχρι στιγμής δημόσια επιβεβαιωμένα στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι η εταιρεία συνεργάζεται άμεσα με το ρωσικό υπουργείο Άμυνας.
Ωστόσο, στην ηλεκτρονική πλατφόρμα της Wildberries διατίθενται προϊόντα διπλής χρήσης, όπως αλεξίσφαιρα γιλέκα, στρατιωτικά κράνη, στολές παραλλαγής και καλώδια οπτικών ινών, τα οποία μπορούν να χρησιμοποιηθούν και στην κατασκευή ή τον χειρισμό μη επανδρωμένων αεροσκαφών.
Μία τρίτη διάσταση των επιθέσεων αφορά τον ψυχολογικό τους αντίκτυπο στη ρωσική κοινωνία. Ο διοικητής των ουκρανικών δυνάμεων drones, Ρόμπερτ Μπρόβντι, ανέφερε ότι τα χτυπήματα αποσκοπούν στην κατάρρευση της «ψευδαίσθησης μιας άνετης ειρηνικής ζωής» στο εσωτερικό της Ρωσίας.
Με τη στοχοποίηση ενός δικτύου που συνδέεται άμεσα με την καθημερινότητα εκατομμυρίων καταναλωτών, το Κίεβο επιχειρεί να μεταφέρει τις επιπτώσεις του πολέμου βαθύτερα στη ρωσική επικράτεια και να πλήξει την αίσθηση ασφάλειας που διατηρεί μεγάλο μέρος του πληθυσμού μακριά από το μέτωπο.
Οι ρωσικές επιχειρήσεις αλλάζουν τα logistics
Οι επιθέσεις προκάλεσαν έντονη ανησυχία στις μεγαλύτερες αλυσίδες λιανεμπορίου τροφίμων της Ρωσίας, μεταξύ των οποίων οι X5 Retail Group, Lenta και Magnit.
Οι εταιρείες εξετάζουν πλέον τρόπους διασποράς των αποθηκών και των αποθεμάτων τους σε περισσότερα σημεία, ώστε η απώλεια μίας μεγάλης εγκατάστασης να μην προκαλεί γενικευμένη διακοπή της λειτουργίας τους.
Μία από τις μεγαλύτερες ρωσικές αλυσίδες τροφίμων σχεδιάζει να στραφεί σε ένα περισσότερο αποκεντρωμένο δίκτυο logistics. Αντί να κατασκευάζει τεράστια κέντρα διανομής επιφάνειας 100.000 έως 200.000 τετραγωνικών μέτρων, εξετάζει τη δημιουργία περισσότερων περιφερειακών εγκαταστάσεων έκτασης 10.000 έως 30.000 τετραγωνικών μέτρων.
Στόχος είναι να περιορίζεται η ζημιά σε περίπτωση που μία αποθήκη τεθεί εκτός λειτουργίας, χωρίς να παραλύει ολόκληρη η εφοδιαστική αλυσίδα.
Στα σχέδια περιλαμβάνεται επίσης η κατασκευή κέντρων διανομής χωρισμένων σε ανεξάρτητες, πυράντοχες και ανθεκτικές σε εκρήξεις μονάδες, η αξιοποίηση των καταστημάτων ως τοπικών κόμβων διανομής και η διατήρηση μεγαλύτερου μέρους των αποθεμάτων στις εγκαταστάσεις των προμηθευτών μέχρι λίγο πριν χρειαστούν.
Οι αλλαγές αυτές αναμένεται να αυξήσουν σημαντικά το λειτουργικό κόστος των επιχειρήσεων, καθώς η ανθεκτικότητα θα επιτευχθεί εις βάρος της αποδοτικότητας που προσφέρουν τα μεγάλα, συγκεντρωτικά κέντρα logistics.
Πτώση της Ozon και ανησυχία στις αγορές
Η κλιμάκωση επηρέασε και το Χρηματιστήριο της Μόσχας.
Η μετοχή της Ozon, βασικού εισηγμένου ανταγωνιστή της Wildberries, υποχώρησε σχεδόν 12% τη Δευτέρα, πριν περιορίσει μέρος των απωλειών της, καθώς οι επενδυτές εκτίμησαν ότι θα μπορούσε και η ίδια να βρεθεί αντιμέτωπη με αντίστοιχα πλήγματα.
Η Ουκρανία έχει εντείνει τους τελευταίους μήνες τις επιθέσεις μεγάλης εμβέλειας στο ρωσικό έδαφος, επιδιώκοντας να περιορίσει την ικανότητα του Κρεμλίνου να χρηματοδοτεί και να υποστηρίζει τον πόλεμο.
Αρχικά, οι ουκρανικές επιθέσεις επικεντρώθηκαν κυρίως στις πετρελαϊκές εγκαταστάσεις και τα διυλιστήρια, προκαλώντας ελλείψεις καυσίμων και άνοδο των τιμών της βενζίνης σε πολλές περιοχές της Ρωσίας.
Η μετατόπιση των πληγμάτων σε μεγάλα εμπορικά και εφοδιαστικά κέντρα μπορεί να δημιουργήσει ένα νέο επίπεδο πίεσης, επηρεάζοντας πλέον άμεσα το λιανεμπόριο, τις μικρές επιχειρήσεις και την καθημερινή κατανάλωση.
Η εξέλιξη έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η Κεντρική Τράπεζα της Ρωσίας καλείται να αποφασίσει αν θα μειώσει τα επιτόκια, την ώρα που επιχειρήσεις και νοικοκυριά επιβαρύνονται από το υψηλό κόστος δανεισμού και η καταναλωτική ζήτηση εμφανίζει σημάδια επιβράδυνσης.
Το Κρεμλίνο παραδέχεται ότι η κατάσταση είναι δύσκολη
Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, χαρακτήρισε την κατάσταση «δύσκολη», σημειώνοντας ότι η κυβέρνηση βρίσκεται σε επαφή με τη Wildberries λόγω των απωλειών που υπέστησαν τόσο η ίδια η εταιρεία όσο και οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις που αποθήκευαν τα προϊόντα τους στις εγκαταστάσεις της.
Ρώσοι επιχειρηματίες έχουν ήδη απευθυνθεί στις αρχές ζητώντας στήριξη, καθώς οι ασφαλιστικές εταιρείες δεν είναι πρόθυμες να καλύψουν πλήρως κινδύνους που συνδέονται με επιθέσεις drones και πολεμικές επιχειρήσεις.
Σύμφωνα με Ρώσο αξιωματούχο, ενδεχόμενη συστηματική εκστρατεία εναντίον αποθηκών και κέντρων διανομής θα μπορούσε να προκαλέσει σημαντική ζημιά στην οικονομία. Ο ίδιος παραδέχθηκε ότι η αδυναμία πλήρους ασφαλιστικής κάλυψης αποτελεί μέρος του οικονομικού κόστους του πολέμου.
Ζημιές δισεκατομμυρίων και κίνδυνος λουκέτων
Οι εκτιμήσεις για το ύψος των ζημιών διαφέρουν σημαντικά.
Οι καταστροφές στις εγκαταστάσεις που επλήγησαν το Σαββατοκύριακο υπολογίζονται από ορισμένους ειδικούς σε περίπου 30 δισ. ρούβλια, ποσό που αντιστοιχεί σε περίπου 381 εκατ. δολάρια.
Άλλες αναλύσεις ανεβάζουν το συνολικό οικονομικό κόστος των επιθέσεων έως τα 100 δισ. ρούβλια, ενώ οι απώλειες των εμπόρων των οποίων τα προϊόντα βρίσκονταν στις αποθήκες ενδέχεται να φθάσουν ακόμη και τα 170 δισ. ρούβλια.
Οι πληγέντες είναι κυρίως εκατοντάδες μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, οι οποίες είδαν αποθέματα πολλών μηνών και σημαντικό μέρος του κεφαλαίου τους να καταστρέφονται μέσα σε λίγες ώρες.
Ορισμένοι έμποροι αναφέρουν ότι η απώλεια των εμπορευμάτων τους μπορεί να τους αναγκάσει να κλείσουν τις επιχειρήσεις τους, καθώς εξακολουθούν να έχουν υποχρεώσεις απέναντι σε εργαζομένους, προμηθευτές, τράπεζες και φορολογικές αρχές.
Απώλειες υπέστησαν και μεγαλύτερες επιχειρήσεις, μεταξύ των οποίων η τουρκική εταιρεία ένδυσης Koton, η οποία είχε σημαντικά αποθέματα στις εγκαταστάσεις που καταστράφηκαν.
Οι ρωσικές τράπεζες Sberbank και T-Bank προσφέρουν αναδιαρθρώσεις δανείων σε πληγέντες πωλητές. Ωστόσο, πολλοί επιχειρηματίες εκφράζουν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης τον φόβο ότι οι εταιρείες τους δεν θα καταφέρουν να επιβιώσουν.
Περιορισμένη προστασία για τους πωλητές
Η οικονομική ζημιά για τους εμπόρους επιβαρύνεται και από τους όρους συνεργασίας που εφαρμόζουν οι μεγάλες πλατφόρμες ηλεκτρονικού εμπορίου.
Λίγες εβδομάδες πριν από τις επιθέσεις, τόσο η Wildberries όσο και η Ozon είχαν τροποποιήσει τις συμφωνίες τους με τους πωλητές, μεταφέροντας σε αυτούς την ευθύνη για απώλειες που οφείλονται σε γεγονότα ανωτέρας βίας, όπως πυραυλικά πλήγματα, επιθέσεις drones και κοινωνικές αναταραχές.
Η Wildberries ανακοίνωσε ότι εξετάζει το ύψος των ζημιών και τα μέτρα οικονομικής στήριξης που μπορεί να προσφέρει, επισημαίνοντας πάντως ότι δεν έχει νομική υποχρέωση να αποζημιώσει πλήρως τους πωλητές για τα κατεστραμμένα προϊόντα.
Η εταιρεία προσέφερε εκπτώσεις στα τέλη αποθήκευσης για 45 ημέρες και μηδενικές χρεώσεις για τη μεταφορά προϊόντων προς περιφερειακές αποθήκες. Ανακοίνωσε επίσης αποζημίωση 2 εκατ. ρουβλίων στις οικογένειες των θυμάτων και 1 εκατ. ρουβλίων στους εργαζομένους που τραυματίστηκαν σοβαρά.
Καταγγελίες για προβλήματα στην εκκένωση
Μετά τις επιθέσεις διατυπώθηκαν και καταγγελίες για τον τρόπο με τον οποίο πραγματοποιήθηκε η εκκένωση ορισμένων εγκαταστάσεων.
Εργαζόμενοι υποστήριξαν ότι κάποιοι προϊστάμενοι τούς κράτησαν μέσα στα κτίρια μετά τα πρώτα πλήγματα και ότι χρειάστηκε να ανοίξουν χειροκίνητα αυτόματες πύλες για να διαφύγουν από στενές εξόδους.
Άλλες μαρτυρίες ανέφεραν ότι, αντί να οργανώσουν άμεσα την εκκένωση, στελέχη της εταιρείας ζήτησαν από τους εργαζομένους να επιστρέψουν τους σαρωτές γραμμωτού κώδικα, ενώ υπήρξαν καθυστερήσεις λόγω φόβων ότι κάποιοι θα μπορούσαν να αφαιρέσουν εμπορεύματα.
Καταγγέλθηκε επίσης ότι ο συναγερμός πυρκαγιάς ενεργοποιήθηκε με καθυστέρηση, όταν οι καπνοί είχαν ήδη πυκνώσει και η φωτιά είχε εξαπλωθεί.
Η Wildberries απέρριψε τις καταγγελίες, υποστηρίζοντας ότι τα συστήματα έκτακτης ανάγκης λειτούργησαν εγκαίρως και ότι όλες οι έξοδοι εκκένωσης άνοιξαν αμέσως μετά το περιστατικό.
Απειλή για την ανάπτυξη και τον πληθωρισμό
Το κρίσιμο ερώτημα για τη ρωσική οικονομία είναι αν τα πλήγματα στη Wildberries αποτελούν μεμονωμένες επιθέσεις ή την έναρξη μιας ευρύτερης και συστηματικής ουκρανικής εκστρατείας εναντίον των εφοδιαστικών υποδομών.
Σε περίπτωση συνέχισης των επιθέσεων, οι ρωσικές επιχειρήσεις θα αναγκαστούν να διασπείρουν τα αποθέματά τους, να δημιουργήσουν εφεδρικές εγκαταστάσεις, να διπλασιάσουν κρίσιμες υποδομές και να αυξήσουν τις δαπάνες ασφαλείας.
Η επιλογή αυτή θα ενισχύσει την ανθεκτικότητα των εταιρειών, αλλά θα περιορίσει την παραγωγικότητά τους, η οποία αποτελεί ήδη μία από τις σημαντικότερες αδυναμίες των μακροπρόθεσμων προοπτικών της ρωσικής οικονομίας.
Το αυξημένο κόστος αποθήκευσης, μεταφορών, ασφάλειας και λειτουργίας αναμένεται τελικά να μετακυλιστεί στις τιμές των προϊόντων, ενισχύοντας τον πληθωρισμό και δυσκολεύοντας ακόμη περισσότερο τις αποφάσεις της ρωσικής κεντρικής τράπεζας.
Η Wildberries ιδρύθηκε πριν από περισσότερα από 20 χρόνια από την Τατιάνα Κιμ, η οποία ξεκίνησε την επιχείρηση κατά τη διάρκεια της άδειας μητρότητας. Σήμερα θεωρείται η πλουσιότερη γυναίκα της Ρωσίας, με περιουσία που εκτιμάται σε 8,4 δισ. δολάρια.
Το 2024 βρέθηκε στο επίκεντρο πολιτικής και επιχειρηματικής αντιπαράθεσης εξαιτίας της συγχώνευσης της Wildberries με τη Russ Group, τη μεγαλύτερη εταιρεία υπαίθριας διαφήμισης της Ρωσίας. Η συμφωνία είχε την υποστήριξη του προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν, ενώ η Κιμ διατηρεί ποσοστό 65% στον ενιαίο όμιλο.
Διαβάστε ακόμη
Handelsblatt: Γιατί η τουριστική άνθηση στην Ελλάδα φτάνει στα όριά της
Κρίσιμες πρώτες ύλες: Γιατί γάλλιο, γερμάνιο και βολφράμιο γίνονται στρατηγικά όπλα της οικονομίας
ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ: Το διεθνές χαρτοφυλάκιο που χτίζει ο όμιλος από τη Ρουμανία έως τις ΗΠΑ
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα