Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε ένα νέο πακέτο προστατευτικών μέτρων, το οποίο επεκτείνεται από τα εισαγόμενα γενόσημα φάρμακα έως τις εμπορικές σχέσεις με τον Καναδά, τη Βραζιλία και δεκάδες ακόμη χώρες, σηματοδοτώντας νέα κλιμάκωση του παγκόσμιου εμπορικού πολέμου.
Σύμφωνα με το Bloomberg, οι κατασκευαστές γενοσήμων θα έχουν περιθώριο δύο ετών για να μεταφέρουν την παραγωγή τους στις Ηνωμένες Πολιτείες. Διαφορετικά, από τον Αύγουστο του 2028 θα επιβληθεί δασμός 100% στις εισαγωγές τους, ενώ έναν χρόνο αργότερα, τον Αύγουστο του 2029, ο συντελεστής θα διπλασιαστεί στο 200% για όσες εταιρείες δεν διαθέτουν παραγωγικές μονάδες επί αμερικανικού εδάφους.
Ο Τραμπ υποστήριξε ότι στόχος είναι η επιστροφή της φαρμακευτικής παραγωγής στις ΗΠΑ, τονίζοντας πως οι επιχειρήσεις που δεν επενδύσουν σε αμερικανικά εργοστάσια θα βρεθούν αντιμέτωπες με πολύ υψηλές επιβαρύνσεις.
Κίνδυνος για τις τιμές και την επάρκεια φαρμάκων
Η απόφαση απειλεί να ανατρέψει την παγκόσμια αλυσίδα παραγωγής γενοσήμων, πάνω στην οποία βασίζεται η χαμηλή τιμή εκατοντάδων φαρμάκων στις Ηνωμένες Πολιτείες, από απλά παυσίπονα και αντιβιοτικά έως θεραπείες για τη χοληστερόλη και τον καρκίνο.
Σήμερα μεγάλο μέρος τόσο των τελικών φαρμάκων όσο και των δραστικών ουσιών τους παράγεται σε Ινδία, Κίνα και Ευρώπη.
Οι εταιρείες γενοσήμων λειτουργούν με εξαιρετικά χαμηλά περιθώρια κέρδους, γεγονός που σημαίνει ότι οι νέοι δασμοί ενδέχεται να οδηγήσουν είτε σε αυξήσεις τιμών είτε σε ελλείψεις φαρμάκων, σε μια αγορά όπου τα γενόσημα καλύπτουν περισσότερο από το 90% όλων των συνταγών στις ΗΠΑ.
Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει αναδείξει το κόστος των φαρμάκων σε βασικό θέμα ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του 2026, υποστηρίζοντας ότι οι Αμερικανοί πληρώνουν σημαντικά ακριβότερα φάρμακα σε σχέση με άλλες χώρες. Στο πλαίσιο αυτό, η κυβέρνησή του δημιούργησε πρόσφατα και την πλατφόρμα απευθείας πώλησης φαρμάκων με εκπτώσεις TrumpRX.
Ωστόσο, παραμένει ασαφές πώς η μεταφορά της παραγωγής στις ΗΠΑ θα μειώσει τις τιμές, καθώς το κόστος εργασίας και παραγωγής σε χώρες όπως η Ινδία είναι σημαντικά χαμηλότερο. Σε αντίθεση με τα πρωτότυπα φάρμακα που προστατεύονται από πατέντες, οι παραγωγοί γενοσήμων ανταγωνίζονται κυρίως με βάση τη χαμηλή τιμή, γεγονός που περιορίζει σημαντικά τη δυνατότητα απορρόφησης των νέων επιβαρύνσεων.
Προειδοποιήσεις από τη φαρμακοβιομηχανία
Ο διευθύνων σύμβουλος της Sandoz, Ρίτσαρντ Σέινορ, είχε ήδη προειδοποιήσει από πέρυσι ότι η στροφή των ΗΠΑ σε υψηλούς δασμούς θα έκανε τα φάρμακα ακριβότερα και θα περιόριζε την πρόσβαση των ασθενών στις θεραπείες.
Η ελβετική Sandoz, όπως και οι Teva Pharmaceutical Industries και Viatris, παράγει γενόσημα μετά τη λήξη της προστασίας των πατεντών των πρωτότυπων φαρμάκων και διαθέτει σημαντική παραγωγική δραστηριότητα εκτός ΗΠΑ, μεταξύ άλλων στον Καναδά και την Αυσρία.
Η Ινδία στο επίκεντρο
Μεγαλύτερο πλήγμα αναμένεται να δεχθεί η Ινδία, η οποία αποτελεί τον μεγαλύτερο εξαγωγέα γενοσήμων προς τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Σύμφωνα με το υπουργείο Εμπορίου της χώρας, οι εξαγωγές φαρμάκων προς τις ΗΠΑ ανήλθαν σε 10,5 δισ. δολάρια το οικονομικό έτος 2024-2025 και συγκαταλέγονται στις τρεις σημαντικότερες εξαγωγικές κατηγορίες.
Η επιβολή δασμών στα φάρμακα σημαίνει ότι περισσότερο από 40% των ινδικών εξαγωγών προς τις ΗΠΑ θα επηρεαστεί αρνητικά, προστιθέμενο στους ήδη υπάρχοντες δασμούς σε χάλυβα, αλουμίνιο και αυτοκίνητα.
Παρόλα αυτά, δεν είναι ακόμη σαφές ποιο ποσοστό των νέων δασμών θα εφαρμοστεί τελικά στις ινδικές φαρμακευτικές εταιρείες, καθώς η εμπορική συμφωνία που υπέγραψαν οι δύο χώρες τον περασμένο Φεβρουάριο προβλέπει ειδική διαπραγμάτευση για τα γενόσημα και τις δραστικές φαρμακευτικές ουσίες.
Προηγούμενη ανάλυση του Bloomberg, βασισμένη σε στοιχεία της Symphony Health, είχε δείξει ότι οι προηγούμενες απειλές Τραμπ για δασμούς θα επηρέαζαν ιδιαίτερα τα αντισυλληπτικά χάπια, τα φάρμακα για την υπέρταση και την κατάθλιψη.
Ειδικά στα αντισυλληπτικά, περίπου το 65% όλων των συνταγών στις ΗΠΑ το 2024 προερχόταν από μόλις δύο ινδικές εταιρείες, τις Glenmark Pharmaceuticals και Lupin.
Παρότι η Κίνα εξάγει σχετικά μικρό ποσοστό γενοσήμων στις ΗΠΑ, κατέχει σημαντική θέση στην προμήθεια συγκεκριμένων κατηγοριών φαρμάκων, όπως αντιβιοτικά, αντιπηκτικά και φάρμακα κατά της απόρριψης μεταμοσχευμένων οργάνων.
Στο στόχαστρο και τα πρωτότυπα φάρμακα
Η κυβέρνηση Τραμπ σχεδιάζει επίσης την επιβολή δασμών που μπορεί να φθάσουν το 100% και σε ορισμένα εισαγόμενα φάρμακα που εξακολουθούν να προστατεύονται από πατέντες, με ορισμένες σημαντικές εξαιρέσεις.
Ήδη από τον Απρίλιο του 2025 η Ουάσιγκτον είχε ξεκινήσει έρευνα για τον φαρμακευτικό κλάδο με επίκληση λόγων εθνικής ασφάλειας.
Οι μεγαλύτερες πολυεθνικές του κλάδου, μεταξύ των οποίων οι Merck και Eli Lilly, απέφυγαν μέχρι στιγμής τις κυρώσεις συνάπτοντας συμφωνίες με την αμερικανική κυβέρνηση. (Πηγή: Bloomberg)
Νέα δασμολογική επίθεση μετά την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου
Παράλληλα, ο Λευκός Οίκος προετοιμάζει νέο γύρο εμπορικών μέτρων μετά την απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου των ΗΠΑ, το οποίο έκρινε ότι οι εκτεταμένοι δασμοί που είχαν επιβληθεί με βάση τον νόμο περί έκτακτων οικονομικών εξουσιών (IEEPA) ήταν παράνομοι.
Μετά την απόφαση, η κυβέρνηση χρησιμοποίησε το άρθρο 122 του Trade Act του 1974 για να επιβάλει προσωρινό οριζόντιο δασμό 10% σε όλες τις εισαγωγές. Το συγκεκριμένο μέτρο λήγει τα ξημερώματα της Παρασκευής, καθώς ο νόμος δεν επιτρέπει μεγαλύτερη διάρκεια χωρίς νέα νομοθετική παρέμβαση από το Κογκρέσο.
Σύμφωνα με το Foreign Policy, η κυβέρνηση αναμένεται πριν από το τέλος της εβδομάδας να ανακοινώσει νέο καθεστώς δασμών, πιθανότατα έως 12,5%, σε προϊόντα από περίπου 60 οικονομίες, επικαλούμενη ανεπαρκή μέτρα για την καταπολέμηση της καταναγκαστικής εργασίας. Ο εμπορικός αντιπρόσωπος των ΗΠΑ, Τζέιμισον Γκριρ, δήλωσε ότι οι ανακοινώσεις θα γίνουν «πολύ σύντομα».
Αναλυτές εκτιμούν ότι και αυτά τα μέτρα θα αποτελέσουν αντικείμενο νέων δικαστικών προσφυγών.
Καναδάς, Μεξικό και Βραζιλία
Η εμπορική πίεση επεκτείνεται και στη Βόρεια Αμερική.
Ο Λευκός Οίκος ανακοίνωσε την επιβολή δασμών 50% σε καναδικά προϊόντα συνολικής αξίας σχεδόν 20 δισ. δολαρίων, με ισχύ από τις 19 Αυγούστου, ως απάντηση στους καναδικούς δασμούς σε αμερικανικό χάλυβα, αλουμίνιο, γαλακτοκομικά, αλκοολούχα ποτά και αυτοκίνητα.
Τα νέα μέτρα βασίζονται στο άρθρο 338 του Tariff Act του 1930 και επηρεάζουν ακόμη και προϊόντα που μέχρι σήμερα προστατεύονταν από τη συμφωνία USMCA μεταξύ ΗΠΑ, Καναδά και Μεξικού.
Την ίδια στιγμή, συνεχίζονται οι διαπραγματεύσεις ΗΠΑ-Μεξικού για νέα εμπορική συμφωνία, με το Μεξικό να εμφανίζεται αισιόδοξο ότι μπορεί να επιτευχθεί συμφωνία έως το τέλος του έτους, ενώ ο Καναδός πρωθυπουργός Μαρκ Κάρνεϊ δήλωσε ότι συμφώνησε με τον Τραμπ να εντατικοποιηθούν οι διμερείς συνομιλίες τις επόμενες εβδομάδες. (Πηγή: Foreign Policy)
Από σήμερα Τετάρτη τίθενται επίσης σε ισχύ δασμοί 25% σε χιλιάδες προϊόντα από τη Βραζιλία, μεταξύ των οποίων και η αιθανόλη, επηρεάζοντας εμπόριο αξίας περίπου 10 δισ. δολαρίων.
Γιατί επιμένει ο Τραμπ στους δασμούς
Σύμφωνα με ανάλυση του BBC, ο Τραμπ θεωρεί τους δασμούς βασικό εργαλείο οικονομικής πολιτικής, υποστηρίζοντας ότι αυξάνουν τα δημόσια έσοδα, ενισχύουν την αμερικανική βιομηχανία, δημιουργούν θέσεις εργασίας και μειώνουν το εμπορικό έλλειμμα των ΗΠΑ.
Ωστόσο, οι επικριτές του επισημαίνουν ότι το κόστος μετακυλίεται στους καταναλωτές. Μελέτη της Goldman Sachs είχε εκτιμήσει ότι περίπου 55% του κόστους των δασμών του 2025 μεταφέρθηκε στις τελικές τιμές, ενώ έρευνα της Federal Reserve συνέδεσε τους εκτεταμένους δασμούς με την άνοδο του πληθωρισμού το 2026.
Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο έχει επίσης προειδοποιήσει ότι οι εμπορικές εντάσεις επιβραδύνουν την παγκόσμια οικονομική δραστηριότητα, ενώ ο πόλεμος με το Ιράν έχει επιβαρύνει περαιτέρω τις διεθνείς αγορές, περιορίζοντας την προσφορά πετρελαίου και λιπασμάτων και αυξάνοντας το κόστος παγκοσμίως.
Διαβάστε ακόμη
Η χρυσή χρονιά της Wall Street: Το trading εκτοξεύει τα κέρδη των τραπεζικών κολοσσών (γράφημα)
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα