Από πέντε έως οκτώ χρόνια κατά μέσο όρο παραμένουν στην αγορά εργασίας οι απασχολούμενοι συνταξιούχοι μετά τη συνταξιοδότησή τους κυρίως για να ενισχύσουν το εισόδημά τους, καθώς η μέση κύρια σύνταξη για το 2026 διαμορφώνεται στα 975 ευρώ μεικτά και οι 6 στους 10 συνταξιούχους έχουν εισόδημα από σύνταξη κάτω από 1.000 ευρώ.
Οι συνταξιούχοι που δήλωσαν την εργασία τους στην πλατφόρμα του ΕΦΚΑ, σύμφωνα με τα πρόσφατα στοιχεία, ανέρχονται σε 308.000, με μέση ηλικία 68-69 ετών. Η μαζική επιστροφή των συνταξιούχων στην αγορά εργασίας ενθαρρύνθηκε από το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο που δεν προβλέπει πλέον περικοπή των συντάξεων και πυροδότησε την αυξημένη ροή αιτήσεων συνταξιοδότησης των τελευταίων ετών, αφού μπορούν να πάρουν τη σύνταξή τους χωρίς να διακόπτουν την εργασία τους.
Η πλειονότητα εργαζόμενων αφορά νέους συνταξιούχους που διαπιστώνουν με απογοήτευση ότι ο νόμος Κατρούγκαλου οδηγεί σε χαμηλότερες συντάξεις σε σχέση με το παρελθόν και το επιπλέον εισόδημα από την εργασία αποτελεί μονόδρομο για να αντεπεξέλθουν στην ακρίβεια.
Ο συνδυασμός συνταξιοδότησης και συνέχισης της εργασίας είναι πιο συχνός στους ανεξάρτητα απασχολούμενους, τεχνικούς αλλά και επιστήμονες όπως γιατρούς, δικηγόρους, φαρμακοποιούς και συμβολαιογράφους. Οπως επισημαίνουν οι νομικοί που ασχολούνται με την έκδοση συντάξεων, δύο στους τρεις ελεύθερους επαγγελματίες συνταξιοδοτούνται στην ηλικία των 62 ετών χωρίς να διακόπτουν την απασχόλησή τους.
Το βασικό κίνητρο είναι περισσότερο η αύξηση του εισοδήματος λόγω της εργασίας και λιγότερο η προσαύξηση της σύνταξής τους από την προσμέτρηση των επιπλέον ενσήμων για το χρονικό διάστημα κατά το οποίο οι δικαιούχοι συνέχισαν να απασχολούνται μετά τη συνταξιοδότησή τους.
Σημειώνουμε ότι το λογισμικό για την καταβολή αναδρομικών από την προσμέτρηση των ενσήμων ενεργοποιήθηκε πρόσφατα μετά από χρόνια αναμονής. Τις προηγούμενες μέρες περίπου 2.000 εργαζόμενοι συνταξιούχοι έλαβαν αναδρομικά ποσά κατά μέσο όρο στα 2.500 με 2.600 ευρώ ανά δικαιούχο. Το προηγούμενο «πακέτο» αναδρομικών είχε δοθεί σε εργαζόμενους συνταξιούχους τον Απρίλιο, καθώς ο e-ΕΦΚΑ προχωρά σταδιακά σε εκκαθαρίσεις και καταβολές αυτών των ποσών στους δικαιούχους με βάση τον προγραμματισμό του φορέα.
Πώς υπολογίζονται οι αυξήσεις και τι κερδίζουν οι συνταξιούχοι
Η προσαύξηση της σύνταξης υπολογίζεται για κάθε έτος απασχόλησης μετά τη συνταξιοδότηση με συντελεστή αναπλήρωσης 0,77% επί του μισθού εργασίας.
Αυτό σημαίνει ότι αν κάποιος έχει μισθό 2.000 ευρώ και δουλέψει 7-8 έτη, που είναι και το συνηθέστερο, θα έχει προσαύξηση 120-130 ευρώ μηνιαίως.
Αν δουλέψει 5 έτη θα πάρει προσαύξηση 77 μηνιαίως.
Για όσους εργάζονται ως ελεύθεροι επαγγελματίες, στον υπολογισμό λαμβάνονται υπόψη οι ασφαλιστικές εισφορές σύνταξης, οι οποίες μετατρέπονται σε μισθολογική βάση μέσω ειδικού συντελεστή.
Με δεδομένο ότι η προσαύξηση δεν είναι βέβαια αμελητέα, αλλά δεν διαφοροποιεί ουσιαστικά το τελικό ποσό της σύνταξης, εκτός αν το μηνιαίο εισόδημα από την εργασία είναι υψηλό, οι ειδικοί στην ασφάλιση συμβουλεύουν τους εργαζόμενους να διανύσουν μεγαλύτερο χρόνο ασφάλισης παρά να συνταξιοδοτηθούν νωρίτερα, προσδοκώντας να αυξήσουν αργότερα τη σύνταξή τους. Αυτό που λένε δηλαδή είναι να καλύψουν αν έχουν εργασία 40 έτη ασφάλισης, αναγνωρίζοντας μάλιστα πλασματικά έτη, προκειμένου να αξιοποιήσουν τους υψηλότερους συντελεστές αναπλήρωσης που προβλέπει ο νόμος Βρούτση μετά τα 30 και κυρίως μετά τα 35 έτη ασφάλισης.
Σημειώνουμε ότι ο ειδικός πόρος είναι 10% επί του μισθού τους υπέρ του ΕΦΚΑ αν είναι μισθωτοί, ενώ ως επαγγελματίες καταβάλλουν ως ειδικό πόρο το 50% της μηνιαίας εισφοράς που έχουν επιλέξει να πληρώνουν. Πλήρη εξαίρεση από καταβολή πόρου και εισφορών έχουν οι συνταξιούχοι αγρότες που συνεχίζουν να απασχολούνται σε αγροτική δραστηριότητα (υπολογίζονται περίπου σε 110.000) και οι συνταξιούχοι άλλων ταμείων, οι οποίοι έχουν αγροτική ενασχόληση που τους αποφέρει ετήσιο εισόδημα έως 10.000 ευρώ. Επίσης εξαιρούνται συνταξιούχοι λόγω αναπηρίας, πολύτεκνοι και άλλες κατηγορίες ευάλωτων πολιτών.
Την ίδια ώρα, δημοσιονομικό όφελος από τις εισφορές των εργαζόμενων συνταξιούχων και τον ειδικό πόρο έχει και ο ΕΦΚΑ. Τα έσοδά του από τη «silver economy» το 2025 ήταν 323 εκατ. ευρώ.
Ποιες είναι οι κυρώσεις αν δεν δηλωθεί η εργασία
Ισχυρό κίνητρο συνέχισης της εργασίας αποτελεί η κατάργηση των ποινών που επιβάλλονταν σε κύρια και επικουρική σύνταξη, οι οποίες μειώνονταν κατά 30% όταν ένας συνταξιούχος δήλωνε ότι εργαζόταν. Η ποινή απώλειας του 30% της σύνταξης καταργήθηκε μεν, αλλά υπάρχουν αυστηρές κυρώσεις που επιφέρουν το ίδιο αποτέλεσμα, δηλαδή απώλεια σύνταξης, αν δεν δηλωθεί η απασχόληση ή αν δεν πληρωθούν οι εισφορές.
Κυρώσεις επιβάλλονται σε τρεις περιπτώσεις:
1/ Παράλειψη δήλωσης της απασχόλησης: Προβλέπει χρηματική κύρωση ίση με 12 μηνιαίες κύριες και επικουρικές συντάξεις. Το ποσό των 12 μηνιαίων συντάξεων μπορεί να εξοφληθεί με παρακράτηση έως του 25% από την κύρια σύνταξη και ολόκληρης της επικουρικής σύνταξης.
2/ Μη καταβολή εισφορών ή ειδικού πόρου: Σε περίπτωση που δεν καταβληθούν οι προβλεπόμενες ασφαλιστικές εισφορές ή ο ειδικός πόρος υπέρ ΕΦΚΑ για διάστημα μεγαλύτερο των δύο μηνών, οι οφειλές παρακρατούνται και συμψηφίζονται από το σύνολο των καταβαλλόμενων συντάξεων.
3/ Απασχόληση στο Δημόσιο κάτω των 62 ετών: Οι συνταξιούχοι κάτω των 62 ετών που αναλαμβάνουν εργασία σε φορείς του κράτους (φορείς Γενικής Κυβέρνησης) έχουν αναστολή σύνταξης έως ότου συμπληρώσουν το 62ο έτος. Η αναστολή της σύνταξης ισχύει και για τους αιρετούς συνταξιούχους, δηλαδή δημάρχους, βουλευτές, περιφερειάρχες.