Αλλαγές στον υπολογισμό της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ), που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε μικρότερες μηνιαίες κρατήσεις και υψηλότερα καθαρά ποσά για περίπου 450.000 συνταξιούχους, ενδέχεται να δρομολογήσει η πολυαναμενόμενη απόφαση του Ελεγκτικού Συνεδρίου. Η δικαστική κρίση τοποθετείται χρονικά στους πρώτους μήνες του 2027 και αναμένεται να καθορίσει τόσο το μέλλον της εισφοράς όσο και τις δυνατότητες διεκδίκησης αναδρομικών.
Η υπόθεση βρίσκεται πλέον σε καθοριστικό στάδιο, έπειτα από τη συζήτηση που πραγματοποιήθηκε στις 4 Νοεμβρίου στη μείζονα Ολομέλεια του Ελεγκτικού Συνεδρίου. Κατά τη διαδικασία, ο Γενικός Επίτροπος Επικρατείας εισηγήθηκε την τροποποίηση του υφιστάμενου τρόπου παρακράτησης, θέτοντας στο επίκεντρο την ανάγκη δικαιότερης κατανομής των επιβαρύνσεων.
Η βασική πρόταση προβλέπει ότι η ΕΑΣ θα πρέπει να επιβάλλεται αποκλειστικά στο ποσό της σύνταξης που υπερβαίνει το όριο απαλλαγής, αντί να υπολογίζεται επί του συνόλου της, όπως ισχύει σήμερα.
Εάν η προσέγγιση αυτή γίνει δεκτή και ακολουθήσουν οι αναγκαίες νομοθετικές αλλαγές, σημαντικός αριθμός συνταξιούχων θα μπορούσε να δει τις κρατήσεις του να περιορίζονται. Παράλληλα, ενδέχεται να ανοίξει νέος κύκλος διεκδικήσεων για ποσά που παρακρατήθηκαν κατά το παρελθόν.
Πώς υπολογίζεται σήμερα η εισφορά
Με βάση το ισχύον σύστημα, η Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων επιβάλλεται στις κύριες συντάξεις που ξεπερνούν τα 1.468,01 ευρώ το 2026, με ποσοστά παρακράτησης που κυμαίνονται από 3% έως 14%, ανάλογα με το ύψος των συντάξιμων αποδοχών.
Το στοιχείο που προκαλεί τις μεγαλύτερες αντιδράσεις είναι ότι, μόλις η σύνταξη υπερβεί το προβλεπόμενο όριο, ο αντίστοιχος συντελεστής εφαρμόζεται στο συνολικό ποσό και όχι μόνο στο τμήμα που βρίσκεται πάνω από το όριο απαλλαγής.
Ακριβώς αυτή η μέθοδος αποτελεί αντικείμενο της δικαστικής εξέτασης, καθώς τίθεται ζήτημα εάν η επιβάρυνση που προκύπτει είναι συμβατή με τις συνταγματικές αρχές της ισότητας και της αναλογικότητας.
Η εισήγηση του Γενικού Επιτρόπου κινείται προς μια διαφορετική κατεύθυνση: το ποσό μέχρι το κατώφλι επιβολής της εισφοράς να εξαιρείται πλήρως και οι κρατήσεις να υπολογίζονται προοδευτικά μόνο στα επόμενα εισοδηματικά κλιμάκια.
Με αυτόν τον τρόπο επιδιώκεται να αντιμετωπιστούν οι στρεβλώσεις που δημιουργούνται όταν μια σχετικά μικρή αύξηση της σύνταξης οδηγεί σε δυσανάλογη αύξηση των παρακρατήσεων.
Πόσα μπορούν να κερδίσουν οι συνταξιούχοι
Η οικονομική σημασία μιας ενδεχόμενης αλλαγής αποτυπώνεται χαρακτηριστικά στο παράδειγμα συνταξιούχου με κύρια σύνταξη 2.200 ευρώ. Σήμερα, με συντελεστή ΕΑΣ 7%, η μηνιαία κράτηση ανέρχεται σε 154 ευρώ. Πρόκειται για ποσό που αφαιρείται από τη σύνταξη προτού υπολογιστούν οι υπόλοιπες προβλεπόμενες κρατήσεις.
Εφόσον εφαρμοστεί ένα σύστημα στο οποίο τα πρώτα 1.468 ευρώ εξαιρούνται από την εισφορά και οι συντελεστές επιβάλλονται κλιμακωτά μόνο στο υπερβάλλον ποσό, η επιβάρυνση θα μπορούσε να μειωθεί αισθητά.
Το ακριβές ύψος της ελάφρυνσης δεν μπορεί ακόμη να προσδιοριστεί, καθώς θα εξαρτηθεί από το περιεχόμενο της δικαστικής απόφασης και τον τρόπο με τον οποίο θα αποτυπωθούν οι αλλαγές στο νομοθετικό πλαίσιο.
Ανάλογα οφέλη ενδέχεται να προκύψουν και για συνταξιούχους που λαμβάνουν μεγαλύτερα ποσά και υπόκεινται σήμερα σε υψηλότερους συντελεστές.
Συνολικά, η πιθανή αναμόρφωση αφορά περίπου 450.000 συνταξιούχους του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα, οι οποίοι επιβαρύνονται με την Εισφορά Αλληλεγγύης.
Παρά την εισήγηση υπέρ της αλλαγής, η έκβαση της υπόθεσης παραμένει ανοιχτή.
Κατά τη διαδικασία ενώπιον του Ελεγκτικού Συνεδρίου, οι εκπρόσωποι του Δημοσίου υπερασπίστηκαν τη συνταγματικότητα της υφιστάμενης εισφοράς, υποστηρίζοντας ότι εξυπηρετεί σκοπούς δημοσίου συμφέροντος και εντάσσεται στο πλαίσιο χρηματοδότησης του ασφαλιστικού συστήματος.
Η τελική απόφαση ανήκει αποκλειστικά στη μείζονα Ολομέλεια του Ανώτατου Δημοσιονομικού Δικαστηρίου.
Η σχετική κρίση αναμένεται να δημοσιευθεί κατά τους πρώτους μήνες του 2027, χωρίς μέχρι στιγμής να υπάρχει συγκεκριμένη ημερομηνία.
Αναδρομικά: Ποιοι μπορεί να έχουν δικαίωμα επιστροφής
Ξεχωριστή διάσταση αποκτά το ζήτημα των αναδρομικών, καθώς ενδεχόμενη απόφαση που θα αμφισβητεί τον σημερινό τρόπο υπολογισμού θα μπορούσε να δημιουργήσει προϋποθέσεις για την επιστροφή παρακρατηθέντων ποσών προηγούμενων ετών.
Στο σημείο αυτό, η εισήγηση του Γενικού Επιτρόπου προβλέπει έναν σημαντικό περιορισμό: η αναδρομική ισχύς να αφορά μόνο τους συνταξιούχους που έχουν ήδη προσφύγει στη Δικαιοσύνη.
Η συγκεκριμένη πρόταση αποσκοπεί στον περιορισμό της δημοσιονομικής επιβάρυνσης που θα μπορούσε να προκύψει εάν αναγνωριζόταν δικαίωμα επιστροφών στο σύνολο των συνταξιούχων που κατέβαλαν την εισφορά.
Πάντως, πρόκειται για εισήγηση και όχι για δεσμευτική δικαστική απόφαση. Επομένως, δεν έχει ακόμη ξεκαθαρίσει εάν θα αναγνωριστούν αναδρομικά, ποια χρονική περίοδο θα καλύπτουν και ποιες κατηγορίες δικαιούχων θα μπορούν να τα διεκδικήσουν.
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται και στο ζήτημα της παραγραφής, καθώς η δυνατότητα δικαστικής διεκδίκησης επηρεάζεται από το ασφαλιστικό καθεστώς, τον χρόνο κατάθεσης της προσφυγής και τις ειδικές διατάξεις που ισχύουν ανά περίπτωση.
Η απόφαση του Ελεγκτικού Συνεδρίου αναμένεται να αποτελέσει καθοριστικό σταθμό για την εξέλιξη της ΕΑΣ.
Το βασικό ερώτημα είναι εάν θα διατηρηθεί το υφιστάμενο πλαίσιο με επιμέρους διορθωτικές παρεμβάσεις ή εάν θα χρειαστεί μια συνολικότερη αναμόρφωση της μεθόδου υπολογισμού.
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.