Για τρίτη χρονιά αναβάλλεται η εφαρμογή του δείκτη μεταβολής μισθών που θα αποτελούσε τη βάση για την αύξηση των εισφορών στους ελεύθερους επαγγελματίες και για την αύξηση των αποδοχών βάσει των οποίων υπολογίζονται οι ανταποδοτικές συντάξεις των νέων συνταξιούχων. Σύμφωνα με το Υπουργείο Εργασίας, η αναβολή που εμπεριέχεται ως διάταξη στο υπό διαβούλευση νομοσχέδιο το οποίο θέτει κανόνες στη χρήση τεχνητής νοημοσύνης στις πλατφόρμες, κρίθηκε απαραίτητη καθώς ο δείκτης μισθών πρέπει να επανασχεδιαστεί εφόσον θα αποτελεί μία από τις παραμέτρους για τον καθορισμό του νέου κατώτατου μισθού βάσει αλγορίθμου από το 2028.
Ας θυμηθούμε αρχικά τι σημαίνει αυτή η αλλαγή. Ο ψηφισμένος νόμος για την εφαρμογή του νέου κατώτατου μισθού από την 1/1/2028 βάσει αλγόριθμου (Νόμος 5163/2024, ο οποίος ενσωμάτωσε την ευρωπαϊκή Οδηγία για επαρκείς κατώτατους μισθούς) προβλέπει την εφαρμογή ενός μαθηματικού τύπου για τον καθορισμό του κατώτατου μισθού ο οποίος θα εμπεριέχει δύο νέους δείκτες που θα δημιουργηθούν από την ΕΛ.ΣΤΑΤ. (θα είναι έτοιμοι όταν πρέπει, διαμηνύει το Υπουργείο Εργασίας) και θα παίξουν σημαντικό ρόλο στο τελικό αποτέλεσμα μαζί με τα βασικά μεγέθη του πληθωρισμού και της παραγωγικότητας. Πρόκειται α) για τον δείκτη μεταβολής μισθών που θα χρησιμοποιείται στο μέλλον και για τον υπολογισμό των συντάξιμων αποδοχών και β) για το δείκτη τιμών καταναλωτή για το χαμηλότερο 20% της εισοδηματικής κατανομής των νοικοκυριών.
Όπως έχουν δείξει οι έρευνες, τα φτωχά νοικοκυριά καταναλώνουν το 55% του εισοδήματός τους για τρόφιμα, στέγη και ενέργεια. Επιπλέον, το χαμηλότερο 20% του εισοδημάτων επηρεάζεται από τον πληθωρισμό κατά 0,28 ποσοστιαίες μονάδες περισσότερο από το 20% των νοικοκυριών με το υψηλότερο εισόδημα και κατά 0,17 ποσοστιαίες μονάδες από το γενικό μέσο επίπεδο του πληθωρισμού.
«Αυτός ο δείκτης –όπως εξηγεί ο δόκτωρ του Παντείου Βασίλης Μπέτσης– υπολογίζεται τα τελευταία χρόνια κυρίως στις ΗΠΑ και την Μεγάλη Βρετανία αλλά και σε άλλες μεμονωμένες χώρες μετά από πρόταση του UNECE (United Nations Economic Commission for Europe) που παρουσίασε βάσει μελετών τον υπολογισμό του δείκτη τιμών καταναλωτή ανά 20% της κατανομής του εισοδήματος των νοικοκυριών».
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έγκριτων οικονομολόγων, ο νέος τρόπος υπολογισμού με βάση τα σημερινά οικονομικά μεγέθη δε θα έδινε και πολύ διαφορετικό αποτέλεσμα όσον αφορά το ύψος του κατώτατου μισθού, ο οποίος ανέρχεται φέτος στα 920 ευρώ και αναμένεται του χρόνου να φτάσει τα 950-960. Θα μπορούσαν να καταγραφούν μόνο μικρές αποκλίσεις της τάξης των 10-15 ευρώ.
Ωστόσο, η αναβολή της εφαρμογής του δείκτη μισθών ελαφραίνει την επιβάρυνση των 1,4 εκ. ελευθέρων επαγγελματιών, αυτοαπασχολουμένων και αγροτών οι οποίοι θα δουν τις εισφορές τους να αυξάνονται από την 1/1/2027 σε ποσοστό αντίστοιχο του πληθωρισμού (αναμένεται να κλειδώσει στο 3,8%) αντί για 4,5% που θα αυξάνονταν αν εφαρμοζόταν ο δείκτης μισθών.
Επομένως, η αύξηση των εισφορών θα κυμανθεί το επόμενο έτος από 10 έως 26 ευρώ το μήνα, ανάλογα με την ασφαλιστική κατηγορία.