Αλλαγές που επηρεάζουν την καθημερινότητα χιλιάδων οικογενειών, από την ασφαλιστική προστασία των παιδιών μετά την ενηλικίωση μέχρι τις άδειες των εργαζόμενων γονέων και τις παροχές μητρότητας, φέρνει το νέο νομοσχέδιο του υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης. Στο επίκεντρο βρίσκονται η διατήρηση της ασφαλιστικής ικανότητας των νέων, η άρση περιορισμών στη χορήγηση γονικών αδειών και η διεύρυνση των δικαιούχων της συμπληρωματικής παροχής κυοφορίας και λοχείας.
Οι παρεμβάσεις εντάσσονται στο νομοσχέδιο για τη θέσπιση κανόνων στη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στην αγορά εργασίας και επιχειρούν να αντιμετωπίσουν πρακτικά προβλήματα που προκύπτουν κατά τη μετάβαση των νέων στην επαγγελματική ζωή, αλλά και κατά την προσπάθεια των εργαζομένων να συνδυάσουν οικογενειακές και εργασιακές υποχρεώσεις.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην αποτροπή κενών στην ασφαλιστική κάλυψη, όταν ένας νέος συμπληρώνει τα 18 έτη, ξεκινά να εργάζεται ή χάνει την ασφαλιστική ικανότητα που είχε αποκτήσει από προηγούμενη απασχόληση.
Παράλληλα, καταργούνται χρονικοί περιορισμοί για τη λήψη γονικής άδειας και άδειας φροντιστή, ενώ στη συμπληρωματική παροχή μητρότητας της ΔΥΠΑ εντάσσονται, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, και εργαζόμενες ασφαλισμένες στον ΕΔΟΕΑΠ.
Ασφάλιση παιδιών: Τι αλλάζει μετά τα 18 έτη
Μία από τις βασικές ρυθμίσεις αφορά στη δυνατότητα συνέχισης της ασφαλιστικής κάλυψης των παιδιών μέσω των γονέων τους, ακόμη και όταν μεταβάλλεται η εκπαιδευτική ή επαγγελματική τους κατάσταση.
Με το υφιστάμενο πλαίσιο, τα παιδιά μπορούν να καλύπτονται ως προστατευόμενα μέλη μέχρι τη συμπλήρωση των 18 ετών.
Η δυνατότητα αυτή μπορεί να παραταθεί έως τα 24 έτη, εφόσον είναι άγαμα και πληρούν τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις ανεργίας ή φοίτησης.
Προβλέπεται επίσης ειδική παράταση μέχρι δύο χρόνια μετά την ολοκλήρωση των σπουδών, υπό προϋποθέσεις ανεργίας και πάντως όχι πέραν των 26 ετών.
Το νέο νομοσχέδιο δεν καταργεί αυτά τα ηλικιακά όρια. Αντίθετα, προσθέτει τρεις ρυθμίσεις που αποσκοπούν στη διατήρηση της ασφαλιστικής προστασίας σε μεταβατικές περιόδους.
Η πρώτη παρέμβαση αφορά στους νέους που μόλις ενηλικιώθηκαν, χωρίς να έχουν ακόμη αρχίσει σπουδές ή να πληρούν τις προϋποθέσεις συνέχισης της κάλυψης ως άνεργοι ή φοιτητές.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, η ασφάλιση μέσω των γονέων θα παρατείνεται μέχρι το τέλος Φεβρουαρίου του επόμενου ημερολογιακού έτους.
Για παράδειγμα, ένας νέος που συμπληρώνει τα 18 τον Σεπτέμβριο του 2026 θα μπορεί να παραμείνει ασφαλισμένος μέσω των γονέων του μέχρι τις 28 Φεβρουαρίου 2027, χωρίς να δημιουργείται κενό στην κάλυψή του.
Η συγκεκριμένη πρόβλεψη αφορά κυρίως στην περίοδο που μεσολαβεί ανάμεσα στην ενηλικίωση και στην έναρξη σπουδών, εργασίας ή άλλης δραστηριότητας.
Επιστροφή στην ασφάλιση των γονέων μετά την απώλεια εργασίας
Η δεύτερη αλλαγή καλύπτει τους νέους που έχουν ήδη εργαστεί και απέκτησαν δικό τους ασφαλιστικό δικαίωμα, αλλά στη συνέχεια έπαψαν να διαθέτουν ενεργή ασφαλιστική κάλυψη.
Με τη νέα διάταξη, θα μπορούν να επανεντάσσονται στην ασφάλιση των γονέων τους, ακόμη και αν δεν έχουν την ιδιότητα του ανέργου ή του φοιτητή, εφόσον πληρούνται οι υπόλοιπες προϋποθέσεις.
Ειδικότερα, απαιτείται να είναι άγαμοι, να μη διαθέτουν ενεργό δικό τους δικαίωμα παροχών ασθένειας και να καλύπτονται από τις λοιπές εφαρμοστέες διατάξεις.
Ενδεικτικά, ένας εργαζόμενος 22 ετών που απασχολήθηκε για έναν χρόνο και στη συνέχεια έχασε την ασφαλιστική του κάλυψη θα μπορεί να επιστρέψει στην οικογενειακή ασφάλιση, εφόσον πληροί τα σχετικά κριτήρια.
Η τρίτη παρέμβαση αφορά στους νέους που εισέρχονται για πρώτη φορά στην αγορά εργασίας, χωρίς να έχουν συγκεντρώσει ακόμη τις απαιτούμενες ημέρες ασφάλισης για να αποκτήσουν δική τους ασφαλιστική ικανότητα.
Σε αυτή την περίπτωση, θα διατηρούν την κάλυψη μέσω των γονέων τους μέχρι να συμπληρώσουν τον απαραίτητο χρόνο εργασίας.
Έτσι, ένας νέος 23 ετών που αναλαμβάνει για πρώτη φορά εποχική εργασία διάρκειας ενός μήνα δεν θα χάνει αυτομάτως την ασφαλιστική προστασία των γονέων του, εφόσον δεν έχει αποκτήσει ακόμη δικό του ασφαλιστικό δικαίωμα και πληροί τις υπόλοιπες προϋποθέσεις.
Η διατήρηση της ασφαλιστικής ικανότητας έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς προσφέρει ευρύτερες δυνατότητες πρόσβασης στις υπηρεσίες υγείας μέσω του ΕΟΠΥΥ, σε σχέση με τη γενική υγειονομική κάλυψη των ανασφάλιστων.
Στα σχετικά δικαιώματα περιλαμβάνονται, υπό τις ισχύουσες προϋποθέσεις, η εξυπηρέτηση από συμβεβλημένους ιδιώτες γιατρούς, η ηλεκτρονική συνταγογράφηση φαρμάκων και διαγνωστικών εξετάσεων και η πρόσβαση στο συμβεβλημένο δίκτυο παρόχων υγείας.
Γονική άδεια: Τέλος στην αναμονή ενός έτους για διαφορετικά παιδιά
Σημαντικές αλλαγές προβλέπονται και για τους εργαζόμενους γονείς, με στόχο τη διευκόλυνση της χρήσης των αδειών τους και τον περιορισμό των γραφειοκρατικών υποχρεώσεων.
Καταργείται η υποχρεωτική μεσολάβηση ενός έτους για τη λήψη γονικής άδειας και του αντίστοιχου επιδόματος για διαφορετικό παιδί, όταν πρόκειται για εργαζόμενο στον ίδιο εργοδότη.
Η ρύθμιση επιτρέπει μεγαλύτερη ευελιξία στις οικογένειες με περισσότερα παιδιά, καθώς δεν θα απαιτείται πλέον η συγκεκριμένη χρονική αναμονή μεταξύ των δύο αδειών.
Αλλαγές επέρχονται και στις περιπτώσεις όπου και οι δύο γονείς εργάζονται στην ίδια επιχείρηση.
Με το νέο πλαίσιο, θα μπορούν να κάνουν ταυτόχρονα χρήση της γονικής άδειας, χωρίς την υποχρέωση να δηλώσουν από κοινού ποιος θα λάβει πρώτος την άδεια.
Με αυτόν τον τρόπο καταργείται μία επιπλέον διοικητική διαδικασία, ενώ οι οικογένειες αποκτούν περισσότερες επιλογές για την οργάνωση της φροντίδας των παιδιών τους.
Η υπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, Νίκη Κεραμέως, έχει επισημάνει ότι οι συγκεκριμένες παρεμβάσεις αποσκοπούν στην καλύτερη ισορροπία μεταξύ οικογενειακής και επαγγελματικής ζωής.
Οι νέες ρυθμίσεις έρχονται να προστεθούν σε προηγούμενες αλλαγές, όπως η επέκταση της άδειας μητρότητας από τους έξι στους εννέα μήνες και η καθιέρωση της άδειας πατρότητας.
Άδεια φροντιστή χωρίς προϋπηρεσία έξι μηνών
Ξεχωριστή πρόβλεψη αφορά στους εργαζομένους που χρειάζεται να απουσιάσουν από την εργασία τους για να φροντίσουν συγγενικό πρόσωπο ή άλλο μέλος του ίδιου νοικοκυριού που αντιμετωπίζει σοβαρό πρόβλημα υγείας.
Καταργείται η προϋπόθεση συμπλήρωσης έξι μηνών εργασίας στον ίδιο εργοδότη για τη χορήγηση άδειας φροντιστή.
Συνεπώς, η ανάγκη παροχής φροντίδας δεν θα συνδέεται πλέον με την προηγούμενη συμπλήρωση συγκεκριμένου εξαμήνου απασχόλησης.
Η παρέμβαση διευκολύνει ιδιαίτερα εργαζομένους που έχουν αλλάξει πρόσφατα εργοδότη και ενδέχεται να αντιμετωπίσουν έκτακτη οικογενειακή ανάγκη.
ΔΥΠΑ: Συμπληρωματική παροχή μητρότητας και για ασφαλισμένες στον ΕΔΟΕΑΠ
Το τρίτο μεγάλο πεδίο αλλαγών αφορά στην οικονομική προστασία των εργαζόμενων μητέρων κατά την περίοδο της εγκυμοσύνης και μετά τον τοκετό.
Το νέο νομοσχέδιο προβλέπει την επέκταση της συμπληρωματικής παροχής κυοφορίας και λοχείας της ΔΥΠΑ στις εργαζόμενες που ασφαλίζονται στον ΕΔΟΕΑΠ και απασχολούνται με σχέση εξαρτημένης εργασίας ιδιωτικού δικαίου.
Η χορήγηση θα πραγματοποιείται με τους ίδιους όρους και τις προϋποθέσεις που ισχύουν για τις υπόλοιπες δικαιούχους του πρώην ΙΚΑ, βάσει του προβλεπόμενου θεσμικού πλαισίου.
Απαραίτητη προϋπόθεση είναι η εργαζόμενη να δικαιούται τις αντίστοιχες παροχές μητρότητας από τον ΕΔΟΕΑΠ.
Η συγκεκριμένη ενίσχυση αφορά συνολικά 119 ημέρες κυοφορίας και λοχείας, οι οποίες κατανέμονται σε:
-
56 ημέρες πριν από τον τοκετό.
-
63 ημέρες μετά τον τοκετό.
Πρόκειται συνολικά για 17 εβδομάδες, δηλαδή περίπου τέσσερις μήνες.
Η συμπληρωματική παροχή καταβάλλεται εφάπαξ, αφού ολοκληρωθεί η πληρωμή των αντίστοιχων επιδομάτων από τον ασφαλιστικό φορέα.
Σκοπός της είναι να καλύψει τη διαφορά μεταξύ των τακτικών αποδοχών της εργαζόμενης και των επιδομάτων κυοφορίας και λοχείας που λαμβάνει, εξαιρουμένου του χρονικού διαστήματος κατά το οποίο ο εργοδότης υποχρεούται να καταβάλλει αποδοχές.
Ειδικότερα, από τις 17 εβδομάδες της περιόδου μητρότητας, οι πρώτες τέσσερις καλύπτονται από τον εργοδότη.
Για τις υπόλοιπες 13 εβδομάδες, η εργαζόμενη λαμβάνει το προβλεπόμενο επίδομα από τον ΕΔΟΕΑΠ και στη συνέχεια τη συμπληρωματική παροχή της ΔΥΠΑ, προκειμένου να καλυφθεί η διαφορά έως το ύψος των τακτικών αποδοχών της.
Το ποσό δεν είναι ενιαίο για όλες τις δικαιούχους, αλλά διαφοροποιείται ανάλογα με τις αποδοχές κάθε εργαζόμενης.
Διευκρινίζεται, τέλος, ότι η συγκεκριμένη οικονομική ενίσχυση δεν ταυτίζεται με την εννεάμηνη ειδική παροχή προστασίας της μητρότητας. Αποτελεί διαφορετική παροχή, η οποία συνδέεται αποκλειστικά με την περίοδο κυοφορίας και λοχείας πριν και μετά τον τοκετό.
