Πάνω από 800.000 ασφαλισμένοι υπολογίζεται ότι θα έχουν ανοίξει την πόρτα της συνταξιοδότησης από το 2023 έως το 2027, αποτυπώνοντας την αυξημένη ροή συνταξιοδότησης που καταγράφεται τα τελευταία χρόνια, με τη φετινή χρονιά, όπως δείχνουν τα στοιχεία, να καταρρίπτει όλα τα προηγούμενα ρεκόρ.
Μάλιστα, o αριθμός των νέων αιτήσεων για το εννεάμηνο Ιανουαρίου – Σεπτεμβρίου ανέρχεται πλέον στις 164.434, αριθμός που θεωρείται ο υψηλότερος σε σύγκριση με το αντίστοιχο διάστημα όλων των προηγούμενων ετών από τη Μεταπολίτευση και μετά.
Αυτό το στοιχείο του 9μήνου οδηγεί, όπως εκτιμά ο καθηγητής Αλέξης Μητρόπουλος της Eνωσης για την Υπεράσπιση της Εργασίας και του Κοινωνικού Κράτους (ΕΝΥΠΕΚΚ), στο μεγαλύτερο κύμα μαζικών συνταξιοδοτήσεων από ιδρύσεως του ΕΦΚΑ (2017). Ενδιαφέρον έχει επίσης ότι 7 στις 10 αιτήσεις υποβλήθηκαν από γυναίκες.
Υπενθυμίζουμε ότι το 2025 υποβλήθηκαν πάνω από 200.000 αιτήσεις, αριθμός που αναμένεται φέτος να ξεπεραστεί, καθώς παραδοσιακά το τελευταίο δίμηνο του έτους αυξάνεται σημαντικά ο ρυθμός υποβολής αιτήσεων. Το προηγούμενο ρεκόρ σημειώθηκε το 2021, όταν υποβλήθηκαν 212.151 αιτήσεις έναντι 211.135 το 2022 και 190.368, το 2023.
Οι ειδικοί τονίζουν ότι η αυξημένη ροή συνταξιοδοτήσεων θα συνεχιστεί έως το 2030 όταν υπολογίζεται ότι θα έχει αποχωρήσει από την αγορά εργασίας η γενιά των baby boomers, η πολυπληθέστερη γενιά μεταπολεμικά.
Σημειώνουμε ότι ο μεγαλύτερος όγκος των συνταξιοδοτήσεων θα γίνει από το 2025 μέχρι το 2030, καθώς την περίοδο 1960-1965 καταγράφηκαν στην Ελλάδα οι περισσότερες γεννήσεις που ξεπέρασαν τον μέσο όρο των 156.000 γεννήσεων. Για να συνειδητοποιήσουμε την έκρηξη των γεννήσεων εκείνης της εποχής, αναφέρουμε ότι το 2025 καταγράφηκαν μόλις 65.594 γεννήσεις, περίπου το 1/3, αριθμός που πιέζει το Δημογραφικό με δυσμενείς επιπτώσεις στην αγορά εργασίας και τη βιωσιμότητα του Ασφαλιστικού. Μάλιστα, όταν θα έχει συνταξιοδοτηθεί όλη η γενιά των baby boomers, η συνταξιοδοτική δαπάνη ως ποσοστό του ΑΕΠ θα αρχίσει να μειώνεται σταδιακά κάτω από το 14% και το 2050 θα είναι στο 13,6%, το 2060 στο 12% και το 2070 στο 11,9%.
Συνταξιούχοι εργαζόμενοι
Τη μαζική έξοδο των τελευταίων ετών πυροδότησε η δυνατότητα των συνταξιούχων να εργάζονται χωρίς περικοπή της σύνταξης. Σήμερα απασχολούνται πάνω από 300.000 συνταξιούχοι με μέση ηλικία 68-69 ετών που επανεντάχθηκαν στην αγορά εργασίας αξιοποιώντας τις ευνοϊκές συνθήκες απασχόλησης. Η πλειοψηφία αφορά νέους συνταξιούχους που διαπιστώνουν με απογοήτευση ότι ο νόμος Κατρούγκαλου οδηγεί σε χαμηλότερες συντάξεις σε σχέση με το παρελθόν και το επιπλέον εισόδημα από την εργασία αποτελεί μονόδρομο για να αντεπεξέλθουν στην ακρίβεια.
Ο συνδυασμός συνταξιοδότησης και συνέχισης της εργασίας είναι πιο συχνός στους ανεξάρτητα απασχολούμενους, τεχνικούς αλλά και επιστήμονες όπως γιατρούς, δικηγόρους, φαρμακοποιούς και συμβολαιογράφους. Οπως επισημαίνουν οι νομικοί που ασχολούνται με την έκδοση συντάξεων, δύο στους τρεις ελεύθερους επαγγελματίες συνταξιοδοτούνται στην ηλικία των 62 ετών χωρίς να διακόπτουν την απασχόλησή τους. Παράλληλα, 6 στους 10 (κυρίως γυναίκες) αποχωρούν με πρόωρη σύνταξη, παρότι υφίστανται το πέναλτι της μειωμένης σύνταξης ενώ η μία στις δύο αναγνωρίζει πλασματικά έτη ασφάλισης, προκειμένου να συμπληρώσει τον απαιτούμενο χρόνο.
Γιατί επιλέγουν τη συνταξιοδότηση
Σύμφωνα με επιστημονική έρευνα της ΕΝΥΠΕΚΚ, οι βασικές αιτίες -πλην της εργασίας των συνταξιούχων- που οδηγούν τους περισσότερους εργαζόμενους να επιλέξουν τη συνταξιοδότηση είναι οι εξής:
1) Ο φόβος για νέα αύξηση των ορίων ηλικίας με βάση την αύξηση του προσδόκιμου ζωής του γενικού πληθυσμού.
2) Ο υπολογισμός των νέων συντάξεων (μείωση τουλάχιστον κατά 30%) με βάση τη «ρήτρα Τσίπρα», δηλαδή τον υπολογισμό τής σύνταξης με βάση τους μισθούς ολόκληρου του εργασιακού βίου και όχι τους μισθούς της τελευταίας ή της καλύτερης πενταετίας, που ίσχυε πριν από τον νόμο Κατρούγκαλου (13-5-2016).
3) Ο φόβος για αλλαγή επί τα χείρω του θεσμικού πλαισίου για εξαγορά πλασματικού χρόνου (σπουδών, στρατού, τέκνων κ.ά.).
4) Ο φόβος για αλλαγή του τρόπου υπολογισμού των συνταξίμων αποδοχών επί τα χείρω από 1/1/2027.
Στην πράξη, όπως εξηγούν οι ειδικοί στην ασφάλιση, οι ασφαλισμένοι συνειδητοποιούν ότι η παραμονή στην εργασία για περισσότερα χρόνια δεν θα μεταφραστεί σε αντίστοιχα υψηλότερη σύνταξη. Ετσι, καθώς δεν υπάρχει κανένα κίνητρο για όσους επιθυμούν να μείνουν στην εργασία τους, αφού τα ποσοστά αναπλήρωσης παραμένουν χαμηλά (παρά τις παρεμβάσεις του νόμου Βρούτση), οι ειδικοί δεν βλέπουν πιθανότητες περιορισμού των αιτήσεων για συνταξιοδότηση. Το ύψος των αποδοχών που λαμβάνουν οι νέοι συνταξιούχοι, προερχόμενοι από τον ιδιωτικό τομέα, παραμένει εξαιρετικά χαμηλό κυρίως λόγω της κατάρρευσης των μισθών κατά την περίοδο των μνημονίων αλλά και τις περιόδους ανεργίας που διένυσαν την ίδια εποχή.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του συστήματος «Ηλιος», 8 στους 10 χαμηλοσυνταξιούχους προέρχονται από τον ιδιωτικό τομέα (εργάτες, υπάλληλοι, ελεύθεροι επαγγελματίες, αγρότες, κτηνοτρόφοι).