Η Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ) έχει εισβάλει ορμητικά στην καθημερινότητά μας, προσφέροντας φαινομενικά δωρεάν υπηρεσίες. Στην πραγματικότητα, ωστόσο, δεν πρόκειται για κάποιου είδους εταιρική ευεργεσία.
Όλοι οι χρήστες του Διαδικτύου εργάζονται συστηματικά —και αφιλοκερδώς— για τον εμπλουτισμό των αλγορίθμων, καθώς κάθε αναζήτηση, αποδοχή cookies, ανάρτηση ή κλικ τροφοδοτεί τα τεχνολογικά μοντέλα με πολύτιμα δεδομένα και γνώση.
Από τα CAPTCHA στο Pokemon Go: Η κρυφή «εργασία» των χρηστών
Πέρα από τα προφανή ψηφιακά ίχνη στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, οι εταιρείες τεχνολογίας επιστρατεύουν εξαιρετικά ευφάνταστες μεθόδους για την άντληση ανθρώπινης εμπειρίας:
- Η εξέλιξη του CAPTCHA: Τα τεστ επιβεβαίωσης που ζητούν την αναγνώριση παραμορφωμένου κειμένου χρησιμοποιήθηκαν αρχικά για την ψηφιοποίηση βιβλίων (Google Books). Στη συνέχεια, οι εικόνες με διαβάσεις, φανάρια και ποδήλατα εκπαίδευσαν αλγόριθμους αυτόνομης οδήγησης (Waymo). Σήμερα, το απλό κλικ στο «Δεν είμαι ρομπότ» αναλύει την κίνηση του ποντικιού για την αντιμετώπιση της διαφημιστικής απάτης, ενός τομέα με ζημίες που αγγίζουν τα 100 δισ. δολάρια ετησίως.
- Η στρατιωτική αξιοποίηση του Pokemon Go: Το δημοφιλές παιχνίδι επαυξημένης πραγματικότητας της Niantic συνέλεξε πάνω από 30 δισεκατομμύρια εικόνες υψηλής ανάλυσης από διαφορετικές οπτικές γωνίες. Τα δεδομένα αυτά χρησιμοποιούνται πλέον για τη δημιουργία 3D ψηφιακών χαρτών που επιτρέπουν σε στρατιωτικά drones να εντοπίζουν στόχους.
- Δημόσια δεδομένα και Reddit: Κάθε άποψη, συνταγή ή συζήτηση σε δημόσια φόρουμ αποτελεί πρώτη ύλη για τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα (LLMs) όπως το ChatGPT, το Claude και το Gemini.
Η αναλογία με την τηλεόραση και το ενδεχόμενο αποζημίωσης
Ο καθηγητής του Τμήματος Ψηφιακών Συστημάτων του Πανεπιστημίου Πειραιώς (ΠΑΠΕΙ), Χρήστος Ξενάκης, παρομοιάζει το σημερινό τοπίο με το μοντέλο της ελεύθερης τηλεόρασης: ο χρήστης λαμβάνει δωρεάν περιεχόμενο, προσφέροντας ως αντάλλαγμα την προσοχή και τα δεδομένα του.
«Για χρόνια χρησιμοποιούσαμε τις πλατφόρμες δωρεάν, παρέχοντας τη συναίνεσή μας για τη χρήση των δεδομένων μας. Αυτή η διαδικασία έχει σε μεγάλο βαθμό ολοκληρωθεί, τα μοντέλα έχουν εκπαιδευτεί πλήρως», σημειώνει ο κ. Ξενάκης, εκτιμώντας ότι η εποχή των εντελώς δωρεάν παροχών φτάνει σταδιακά στο τέλος της, καθώς εισάγονται συνδρομητικά μοντέλα.
Όσον αφορά το αίτημα για πιθανή οικονομική αποζημίωση των χρηστών από τα τρισεκατομμύρια δολάρια των τεχνολογικών κολοσσών, ο καθηγητής εμφανίζεται επιφυλακτικός. Επισημαίνει ότι η ανταλλαγή δεδομένων έναντι δωρεάν υπηρεσιών θεωρείται ήδη συντελεσμένη, ενώ η αμοιβή δημιουργών περιεχομένου (π.χ. στο YouTube) καλύπτεται ήδη βάσει απήχησης. Η μόνη ρεαλιστική διέξοδος για ένα «κοινωνικό μέρισμα» παραμένει η διεθνής φορολόγηση των τεχνολογικών γιγάντων —ένα εγχείρημα, ωστόσο, που προσκρούει σε τεράστιες νομικές και γραφειοκρατικές δυσκολίες.
Διαβάστε ακόμη
Αναλυτές: Πότε οι αγορές προβλέψεων αποδεικνύονται χρήσιμες
LNG: Το Κατάρ έχασε 24 δισ. δολάρια σε έξι μήνες – Κατάρρευση 96% στις εξαγωγές
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ