Χαράλαμπος, Νίκος και Κωνσταντίνος Κωνσταντάκης (Ευβοϊκή Ζύμη): Aπό την Εύβοια σε 43 χώρες ανά τον κόσμο

Στη ζωή πολλές φορές οι τυχαίες επιλογές είναι αυτές που καθορίζουν τελικά τη διαδρομή. Ο Χαράλαμπος Κωνσταντάκης ονειρευόταν να ασχοληθεί με την αεροπορία και σπούδασε στη φημισμένη σχολή Air Service Training της Σκωτίας, έχοντας μπροστά του μια καριέρα ως μηχανικός αεροσκαφών. Η ζωή, όμως, είχε άλλα σχέδια.

Ενα ταξίδι στο Καμερούν, η εμπλοκή στις οικογενειακές επιχειρήσεις αρτοποιίας και αργότερα η γνωριμία με μια μικρή μονάδα παραγωγής ζυμαρικών στα Ψαχνά Ευβοίας τον οδήγησαν σε μια εντελώς διαφορετική πορεία.

Σαράντα πέντε χρόνια μετά, ο ίδιος βρίσκεται πίσω από μία από τις πιο ενδιαφέρουσες ιστορίες ανάπτυξης στον δυναμικά αναπτυσσόμενο και εξωστρεφή κλάδο των προϊόντων ζύμης. Η Ευβοϊκή Ζύμη, η εταιρεία που ανέπτυξε μαζί με τον εκλιπόντα συνεταίρο του Κώστα Καραχάλιο και γνωστή κυρίως με το σήμα «Ζύμη Ψαχνών», έχει εξελιχθεί σε έναν εξαγωγικό παίκτη με παρουσία σε 43 χώρες, με σχεδόν το μισό του τζίρου της να προέρχεται από το εξωτερικό και με νέο εργοστάσιο 8.000 τ.μ. στο Σχηματάρι.

Πλέον, μαζί με τους δύο γιους του, τον Νίκο και τον Κωνσταντίνο, ετοιμάζεται να κάνει το επόμενο μεγάλο βήμα: να μετατρέψει μια οικογενειακή επιχείρηση με τζίρο περίπου 15 εκατ. ευρώ σε έναν όμιλο με στόχο τα 50 εκατ. ευρώ μέσα στην επόμενη τετραετία: «Θέλουμε να μεγαλώσουμε και να περάσουμε την εταιρεία σε άλλο επίπεδο. Αυτό το εργοστάσιο έγινε για το μέλλον της εταιρείας. Να αναπτυχθούμε, να πάμε σε νέες αγορές και να συνεχίσουμε να μεγαλώνουμε».

Η κουβέντα με τον Χαράλαμπο Κωνσταντάκη και τους δύο γιους του, τον Νίκο και τον Κωνσταντίνο, πραγματοποιείται στο νέο βιομηχανικό συγκρότημα της Ευβοϊκής Ζύμης στο Σχηματάρι. Μια επένδυση ύψους 11 εκατ. ευρώ με υπερτριπλάσια δυναμικότητα σε σχέση με το παρελθόν, η οποία σχεδιάστηκε για να αποτελέσει το κέντρο βάρους της επόμενης μέρας της εταιρείας και τη βάση πάνω στην οποία θα στηριχθεί το σχέδιο για τζίρο 50 εκατ. ευρώ μέσα στα επόμενα τέσσερα χρόνια.

Το Καμερούν

Για να καταλάβει κανείς πώς έφτασε σήμερα μια μικρή εταιρεία από τα Ψαχνά Ευβοίας να πραγματοποιεί σχεδόν τις μισές πωλήσεις της στο εξωτερικό και να διεκδικεί θέση στις διεθνείς αγορές, πρέπει πρώτα να ακολουθήσει τη διαδρομή του ίδιου του Χαράλαμπου Κωνσταντάκη. Στο γραφείο του, ανάμεσα σε αναμνηστικά και μικρά μοντέλα αεροπλάνων, παραμένει εμφανής η αγάπη του για την αεροπορία. Σπούδασε μηχανικός αεροσκαφών στη Σκωτία και σχεδίαζε να μεταναστεύσει στην Αυστραλία. Τα σχέδια όμως άλλαξαν όταν χρειάστηκε να βοηθήσει προσωρινά τον θείο του στο Καμερούν.

«Πήγα για έναν μήνα και τελικά έμεινα οκτώ χρόνια», λέει. Στο Καμερούν βρέθηκε γρήγορα σε θέσεις ευθύνης, αποκτώντας εμπειρίες διοίκησης που λίγοι νέοι της ηλικίας του θα μπορούσαν να φανταστούν. Οταν όμως άρχισε να βλέπει ότι η κατάσταση στη χώρα γινόταν ολοένα και πιο ασταθής, αποφάσισε να επιστρέψει στην Ελλάδα με σκοπό να εκπληρώσει τις στρατιωτικές του υποχρεώσεις και στη συνέχεια να ξαναφύγει. Τα σχέδια άλλαξαν για δεύτερη φορά όταν γνώρισε τη γυναίκα που αργότερα έγινε σύζυγός του. Αναζητώντας πλέον το επόμενο επαγγελματικό του βήμα στην Ελλάδα, επένδυσε τις οικονομίες που είχε συγκεντρώσει από τα χρόνια στο Καμερούν στην Ευβοϊκή Ζύμη, η οποία τότε λειτουργούσε ουσιαστικά ως ένα μικρό εργαστήριο παραγωγής ζυμαρικών στα Ψαχνά.

Το 1990 απέκτησε συμμετοχή στην εταιρεία δίπλα στον Κώστα Καραχάλιο και οι δύο άνδρες ξεκίνησαν να χτίζουν μαζί την επόμενη μέρα της επιχείρησης. Η πρώτη μεγάλη στρατηγική επιλογή ήταν η στροφή στα προϊόντα ζύμης. Η αγορά βρισκόταν ακόμη στα πρώτα στάδια ανάπτυξης, όμως ο Κωνσταντάκης πίστευε ότι εκεί βρισκόταν το μέλλον.

Τα πρώτα χρόνια δεν ήταν εύκολα. «Πηγαίναμε μόνοι μας με το αυτοκίνητο μέχρι τον Εβρο για να πουλήσουμε τα προϊόντα», θυμάται. Σταδιακά, όμως, η επιλογή άρχισε να δικαιώνεται. Η εταιρεία μεγάλωνε, διεύρυνε το πελατολόγιό της και αποκτούσε όλο και ισχυρότερη παρουσία στην ελληνική αγορά.

Η κρίση

Το 2010 η διοίκηση είχε ήδη αγοράσει οικόπεδο περίπου 20 στρεμμάτων στην περιοχή και σχεδίαζε τη δημιουργία μιας νέας παραγωγικής μονάδας. Λίγο αργότερα, όμως, τα σχέδια πάγωσαν. Το 2011 ο Κώστας Καραχάλιος έφυγε ξαφνικά από τη ζωή, ενώ η ελληνική οικονομία βυθιζόταν στην πιο βαθιά κρίση της μεταπολεμικής περιόδου. Ο Χαράλαμπος Κωνσταντάκης βρέθηκε αντιμέτωπος με τη δυσκολότερη ίσως καμπή στην πορεία της εταιρείας.

«Θεώρησα σκόπιμο, γιατί μπαίναμε και στην κρίση, να μην προχωρήσω την επένδυση. Δεν ήθελα σε περίοδο κρίσης να χρωστάω», θυμάται σήμερα. Την ίδια στιγμή έπρεπε να διαχειριστεί και την απώλεια του ανθρώπου με τον οποίο είχε χτίσει την εταιρεία επί δύο δεκαετίες. Θυμάται ότι κάλεσε τότε τους εργαζόμενους και τους μίλησε ανοιχτά:

«Τους είπα ή πάμε όλοι μαζί ή το διαλύουμε», λέει. Η επιλογή ήταν να παλέψουν όλοι μαζί. Η εταιρεία προχώρησε σε μειώσεις αποδοχών και περιορισμό δαπανών προκειμένου να διατηρήσει τη λειτουργία της και τις θέσεις εργασίας. «Από τα 60 άτομα τότε μόνο μία δεν ακολούθησε», θυμάται. Η στάση εκείνης της περιόδου αποδείχθηκε καθοριστική. Η Ευβοϊκή Ζύμη πέρασε την κρίση χωρίς να χάσει τον παραγωγικό της πυρήνα και χωρίς να επιβαρυνθεί με υπερβολικό δανεισμό.

Η ευκαιρία

Παράλληλα, ο Κωνσταντάκης συνέχιζε να επενδύει σε ένα στοίχημα που για χρόνια έμοιαζε να μην αποδίδει: τις εξαγωγές. Ηδη από το 2004 ταξίδευε στην Gulf Food του Ντουμπάι, ενώ από το 2006 συμμετείχε ως εκθέτης στην Anuga της Γερμανίας. «Πήγαινα από το 2004 στην Gulf Food και την πρώτη δουλειά την έκανα το 2016», λέει. Η ευκαιρία ήρθε όταν ένας Ιρακινός επιχειρηματίας τον πλησίασε ζητώντας φύλλο για σαμπούσα, ένα προϊόν που η εταιρεία δεν παρήγαγε τότε. Ο Κωνσταντάκης αποφάσισε να σχεδιάσει και να κατασκευάσει τη δική του γραμμή παραγωγής.

Το ρίσκο απέδωσε. Τον πρώτο χρόνο η συνεργασία απέφερε πωλήσεις περίπου 400.000 ευρώ και τον δεύτερο περισσότερο από 1 εκατ. ευρώ, ανοίγοντας τον δρόμο για τη Μέση Ανατολή. Ακολούθησαν το Κουβέιτ, το Κατάρ, το Μπαχρέιν και η Σαουδική Αραβία, ενώ σταδιακά η εταιρεία διεύρυνε την παρουσία της και σε αγορές της Ασίας.

Για τον ίδιο, όμως, το μεγαλύτερο όφελος από τις εξαγωγές δεν ήταν μόνο οι πωλήσεις, αλλά εξωστρέφεια. «Αυτή η εξωστρέφεια σε βελτιώνει», σημειώνει. Φέρνει ως παράδειγμα τη συνεργασία με τους Ιάπωνες της Nippon και τις απαιτήσεις που έθεσαν σε θέματα ποιότητας και διαδικασιών.

Σήμερα η Ευβοϊκή Ζύμη διαθέτει παρουσία σε 43 χώρες, με τις εξαγωγές να αντιστοιχούν περίπου στο 48% του κύκλου εργασιών της. Η μεγαλύτερη αγορά της είναι η Ιταλία, ενώ ακολουθούν το Ισραήλ και η Νότια Κορέα. Μάλιστα στο Ισραήλ η εταιρεία κατέχει περίπου το 60% της αγοράς φρέσκου φύλλου, ενώ στην Ιταλία έχει αποκτήσει ηγετική θέση στην κατηγορία μέσω στρατηγικής συνεργασίας με τοπικό εταίρο. «Οι εξαγωγές είναι το 48% του τζίρου μας. Γι’ αυτό και χτίσαμε αυτό το εργοστάσιο», λέει ο κ. Κωνσταντάκης.

Η δεύτερη γενιά

Η ανάπτυξη των εξαγωγών και η σταδιακή ωρίμανση της εταιρείας συνέπεσαν με την επιστροφή των δύο γιων του Χαράλαμπου Κωνσταντάκη στην Ελλάδα. Και οι δύο ακολούθησαν αρχικά τη δική τους επαγγελματική πορεία στο εξωτερικό, αποκτώντας εμπειρίες που σήμερα αξιοποιούν στην οικογενειακή επιχείρηση. «Ολοι μου έλεγαν “γιατί αφήνεις τα παιδιά έξω και δεν τα βάζεις στη δουλειά;”», θυμάται ο Χαράλαμπος Κωνσταντάκης. Ο ίδιος, όμως, πίστευε ότι έπρεπε πρώτα να αποκτήσουν εμπειρίες έξω από το προστατευμένο περιβάλλον της οικογενειακής επιχείρησης. Τελικά και οι δύο επέστρεψαν με δική τους πρωτοβουλία.

Σήμερα, ο Νίκος Κωνσταντάκης έχει αναλάβει τον οργανωτικό και επενδυτικό μετασχηματισμό της εταιρείας, ενώ ο Κωνσταντίνος βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της εξαγωγικής ανάπτυξης. «Παράλληλα με τη δουλειά μου στο εξωτερικό, ό,τι άδεια έπαιρνα την έπαιρνα για να πάω σε εκθέσεις και να βρω πελάτες για την εταιρεία», θυμάται ο Κωνσταντίνος Κωνσταντάκης, περιγράφοντας πώς ξεκίνησε η δική του εμπλοκή στην ανάπτυξη των εξαγωγών. «Τι πιο ωραίο να φτιάξεις μία μεσαία εταιρεία και να την οργανώσεις στα πρότυπα μιας πολυεθνικής;», λέει από την πλευρά του ο Νίκος Κωνσταντάκης.

Η παρουσία της δεύτερης γενιάς έδωσε απάντηση και σε ένα ερώτημα που άρχισε να τίθεται όλο και συχνότερα καθώς η εταιρεία μεγάλωνε και το ενδιαφέρον επενδυτών αυξανόταν: αν η οικογένεια θα συνέχιζε μόνη της ή αν είχε έρθει η στιγμή να πουλήσει. Την τελευταία πενταετία η πόρτα της Ευβοϊκής Ζύμης χτυπήθηκε πολλές φορές από επιχειρηματίες, επενδυτικά κεφάλαια και μεγάλους παίκτες του κλάδου. «Οταν έχεις τόσους μνηστήρες να σε κυνηγούν επί πέντε χρόνια, σημαίνει ότι κάτι καλό κάνεις», σχολιάζει ο Χαράλαμπος Κωνσταντάκης. Η απόφαση, ωστόσο, ήταν να συνεχίσουν.

Η λύση ήρθε μέσω της Halcyon Equity Partners, η οποία απέκτησε τη συμμετοχή των κληρονόμων του αείμνηστου Κώστα Καραχάλιου, επιλύοντας το ιδιοκτησιακό ζήτημα που είχε προκύψει μετά τον θάνατό του και επιτρέποντας στην οικογένεια να διατηρήσει τον έλεγχο της εταιρείας. Παράλληλα, η είσοδος της Halcyon έφερε τεχνογνωσία, οργανωτικά εργαλεία και υποστήριξη για την επόμενη φάση ανάπτυξης, σε μια περίοδο κατά την οποία η εταιρεία προετοιμαζόταν για το μεγαλύτερο επενδυτικό πρόγραμμα στην ιστορία της. «Για το επόμενο επίπεδο που μπαίνει η εταιρεία καταλαβαίνουμε ότι θέλουμε βοήθεια», λέει ο Νίκος Κωνσταντάκης. Για τον Χαράλαμπο Κωνσταντάκη, η συμφωνία σηματοδότησε και την οριστική μετάβαση στη νέα γενιά. «Αφού μείνατε, πάρτε το πάνω σας», θυμάται ότι είπε στους δύο γιους του.

Το νέο στοίχημα

Η απόφαση να συνεχίσουν μόνοι τους δεν έμεινε στα λόγια. Πήρε σάρκα και οστά κάποια χιλιόμετρα μακριά από τα Ψαχνά, στο Σχηματάρι. Η ιδέα για μια νέα παραγωγική μονάδα υπήρχε ήδη από το 2010, όταν η εταιρεία απέκτησε οικόπεδο στην περιοχή. Η κρίση και ο θάνατος του Κώστα Καραχάλιου πάγωσαν τα σχέδια, τα οποία επανήλθαν το 2019 με την απόκτηση του βιομηχανικού ακινήτου όπου στεγάζεται σήμερα η νέα μονάδα. Ακολούθησαν χρόνια καθυστερήσεων, αδειοδοτήσεων και τεχνικών εμποδίων μέχρι να ολοκληρωθεί η επένδυση των 11 εκατ. ευρώ. Το αποτέλεσμα είναι ένα εργοστάσιο 8.000 τετραγωνικών μέτρων με υπερτριπλάσια δυναμικότητα σε σχέση με το παρελθόν και σημαντικό βαθμό αυτοματοποίησης.

«Δεν βρίσκεις ανθρώπους», λέει χαρακτηριστικά ο Χαράλαμπος Κωνσταντάκης εξηγώντας γιατί οι αυτοματισμοί αποτελούν πλέον μονόδρομο για τη βιομηχανία τροφίμων. Οι εγκαταστάσεις στα Ψαχνά παραμένουν ενεργές, με την παραγωγή ζυμαρικών να συνεχίζεται εκεί, ενώ η διοίκηση εξετάζει την περαιτέρω αξιοποίησή τους τα επόμενα χρόνια. Το Σχηματάρι, ωστόσο, αποτελεί πλέον το νέο κέντρο βάρους της εταιρείας. Εδώ θα στηριχθεί η ανάπτυξη νέων προϊόντων και η περαιτέρω διεύρυνση της εξαγωγικής δραστηριότητας.

Η ανάπτυξη αυτή δεν βασίζεται μόνο σε νέες αγορές, αλλά και σε νέα προϊόντα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το κανταΐφι. Η έκρηξη δημοφιλίας του Dubai Chocolate δημιούργησε νέα ζήτηση σε αγορές της Ασίας, με τη Νότια Κορέα να συγκαταλέγεται πλέον στις σημαντικότερες αγορές της εταιρείας. «Είμαστε οι πρώτοι παραγωγοί κανταϊφιού στην Ελλάδα – και πιθανότατα από τους μεγαλύτερους στον κόσμο», λέει ο Χαράλαμπος Κωνσταντάκης.

Η παραγωγή φτάνει σήμερα περίπου τους 8 τόνους ημερησίως, ενώ η εταιρεία σχεδιάζει ήδη νέα προϊόντα και κατηγορίες, όπως το κιουνεφέ, αξιοποιώντας την τεχνογνωσία που έχει αποκτήσει από τις διεθνείς αγορές. Ολα αυτά συγκλίνουν σε έναν κοινό στόχο: τη μετάβαση της Ευβοϊκής Ζύμης σε μια νέα κλίμακα ανάπτυξης. Σύμφωνα με τη διοίκηση, ο κύκλος εργασιών διαμορφώθηκε το 2025 κοντά στα 15 εκατ. ευρώ, ενώ για τη φετινή χρονιά ο στόχος είναι να προσεγγίσει τα 17 εκατ. ευρώ.

Για τον Νίκο Κωνσταντάκη, όμως, το στοίχημα δεν αφορά μόνο τους αριθμούς, αλλά και την οργάνωση της εταιρείας. «Η ψυχολογία του ανθρώπου είναι άσ’ τον να ανθίσει. Ομως πού; Σε γλάστρα, όχι σε κήπο. Αλλιώς δεν θα στρώσει η κλίμακα που θέλεις», λέει. Από την πλευρά του, ο Κωνσταντίνος Κωνσταντάκης βλέπει το επόμενο μεγάλο πεδίο ανάπτυξης στις διεθνείς αγορές, όπου η εταιρεία διαθέτει ήδη παρουσία σε 43 χώρες και αντλεί σχεδόν το μισό του κύκλου εργασιών της.

Ο πραγματικός πήχης, πάντως, βρίσκεται αρκετά ψηλότερα «Θέλουμε να φτάσουμε τα 50 εκατ. ευρώ μέσα στα επόμενα τέσσερα χρόνια», λέει ο Νίκος Κωνσταντάκης.

Λεζάντα κεντρικής φωτογραφίας: O Χαράλαμπος Κωνσταντάκης και τους δύο γιους του, Νίκο και Κωνσταντίνο

Διαβάστε ακόμη

Πλειστηριασμοί: Με ξενοδοχεία, Μύκονο, πάρκινγκ και… ΕΝΚΛΩ αυτή η εβδομάδα (pics)

Καύσιμα: Προς πτώση των τιμών, αλλά η αβεβαιότητα παραμένει

Πότε μια μεταφορά χρημάτων γίνεται φορολογική παγίδα

Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα