search icon

business stories

Δισεκατομμυριούχοι: Πόσο αντιστοιχεί η περιουσία τους στα έσοδα που δημιουργούν οι επιχειρήσεις τους

Η περιουσία των δέκα πλουσιότερων ανθρώπων αντιστοιχεί στο 3,1% των προβλεπόμενων δεκαετών εταιρικών εσόδων τους, αναζωπυρώνοντας τη συζήτηση για τη φορολόγηση των δισεκατομμυριούχων

Δισεκατομμυριούχοι © 123RF

Ποια είναι η δίκαιη ανταμοιβή για έναν επιχειρηματία που δημιουργεί έναν όμιλο αξίας εκατοντάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων; Και σε ποιο σημείο η επιβράβευση της επιχειρηματικής επιτυχίας μετατρέπεται σε υπερβολική συγκέντρωση πλούτου;

Το ερώτημα επανέρχεται στο επίκεντρο της οικονομικής συζήτησης μετά την απόρριψη πρότασης για την επιβολή φόρου περιουσίας στους δισεκατομμυριούχους της Καλιφόρνιας, αναζωπυρώνοντας την αντιπαράθεση γύρω από τη φορολόγηση των υπερπλουσίων και τη συμβολή τους στην οικονομία.

Μια διαφορετική οπτική παρουσιάζει σε ανάλυσή του στο Reuters ο Στίβεν Τζεν, διευθύνων σύμβουλος και συνδιευθυντής επενδύσεων της Eurizon SLJ Asset Management, επιχειρώντας να αποτιμήσει όχι μόνο το ύψος των προσωπικών περιουσιών, αλλά και την οικονομική δραστηριότητα που παράγουν οι επιχειρήσεις με τις οποίες συνδέονται.

Ο Τζεν εισάγει την έννοια ενός ιδιότυπου «φιλοδωρήματος» για τη δημιουργία οικονομικής αξίας, συγκρίνοντας την περιουσία των δισεκατομμυριούχων με τα συνολικά έσοδα που προβλέπεται να πραγματοποιήσουν οι επιχειρήσεις τους μέσα στην επόμενη δεκαετία.

Το συμπέρασμα της ανάλυσης είναι ότι η συνολική περιουσία των δέκα πλουσιότερων ανθρώπων του πλανήτη αντιστοιχεί περίπου στο 3,1% των εκτιμώμενων εσόδων των εταιρειών τους σε ορίζοντα δέκα ετών.

Πρόκειται για μια αναλογία που ο ίδιος χρησιμοποιεί προκειμένου να θέσει υπό διαφορετικό πρίσμα τη συζήτηση για την ανταμοιβή της επιχειρηματικότητας και την επιβολή πρόσθετων φόρων στις μεγάλες περιουσίες.

Πώς προκύπτει το «φιλοδώρημα» του 3,1%

Η μεθοδολογία του Τζεν βασίζεται στις σημερινές χρηματιστηριακές αποτιμήσεις των επιχειρήσεων και στις προσδοκίες για την αύξηση των εσόδων τους κατά τα επόμενα δέκα χρόνια, όπως αυτές αποτυπώνονται στις τιμές των μετοχών.

Με βάση αυτά τα δεδομένα, επιχειρεί να εκτιμήσει τη συνολική μελλοντική δραστηριότητα των εταιρειών και στη συνέχεια να τη συγκρίνει με την τρέχουσα αξία των μετοχικών συμμετοχών των ιδρυτών και των μεγάλων μετόχων τους.

Η ανάλυση δεν χρησιμοποιεί ως σημείο αναφοράς τα καθαρά κέρδη των επιχειρήσεων, αλλά τα έσοδά τους.

Η επιλογή αυτή είναι ουσιαστική για το επιχείρημα του Τζεν, καθώς επιδιώκει να αποτυπώσει μια ευρύτερη εικόνα της οικονομικής δραστηριότητας που δημιουργεί μια μεγάλη επιχείρηση.

Σε αυτήν περιλαμβάνονται οι αμοιβές των εργαζομένων, οι πληρωμές προς προμηθευτές, οι φόροι που καταβάλλονται και η αξία που δημιουργείται για τους υπόλοιπους μετόχους.

Ουσιαστικά, ο Τζεν επιχειρεί να εξετάσει πόσο μικρό ή μεγάλο είναι το μερίδιο του πλούτου που συγκεντρώνει ένας επιχειρηματίας σε σχέση με το σύνολο της οικονομικής δραστηριότητας που συνδέεται με την ανάπτυξη της εταιρείας του.

Η προσέγγιση αυτή, πάντως, δεν ισοδυναμεί με μέτρηση του καθαρού οφέλους που αποκομίζει συνολικά η οικονομία, καθώς τα εταιρικά έσοδα δεν αποτελούν στο σύνολό τους νέα προστιθέμενη αξία.

Έλον Μασκ: Η υψηλότερη αναλογία, στο 10,6%

Ανάμεσα στους επιχειρηματίες που εξετάζονται, ο Έλον Μασκ εμφανίζει την υψηλότερη αναλογία προσωπικής περιουσίας προς τα προβλεπόμενα εταιρικά έσοδα.

Σύμφωνα με τους υπολογισμούς της ανάλυσης, η αξία των συμμετοχών του στην Tesla και τη SpaceX αντιπροσωπεύει περίπου το 10,6% των εσόδων που εκτιμάται ότι θα δημιουργήσουν οι δύο εταιρείες κατά την επόμενη δεκαετία.

Η αναλογία αυτή είναι αισθητά υψηλότερη από τον μέσο όρο του 3,1% που προκύπτει για το σύνολο των δέκα πλουσιότερων ανθρώπων.

Η συγκεκριμένη ομάδα αποτελείται από εννέα Αμερικανούς και έναν Ευρωπαίο, τον Ισπανό Αμάνθιο Ορτέγα, ιδρυτή της Inditex, του ομίλου στον οποίο ανήκει, μεταξύ άλλων, η αλυσίδα Zara.

Από την πρώτη δεκάδα έχει αποχωρήσει ο Τζένσεν Χουάνγκ, μετά την υποχώρηση της χρηματιστηριακής αξίας της Nvidia που ακολούθησε την παραίτησή του από τη θέση του διευθύνοντος συμβούλου.

Η μεταβολή αυτή αναδεικνύει και ένα βασικό χαρακτηριστικό των περιουσιών των μεγάλων επιχειρηματιών: η αξία τους εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από τις χρηματιστηριακές διακυμάνσεις, καθώς το μεγαλύτερο μέρος τους δεν βρίσκεται σε μετρητά αλλά σε μετοχικές συμμετοχές.

Επιχειρηματικοί κολοσσοί με έσοδα 6 τρισ. δολαρίων

Η οικονομική βαρύτητα των επιχειρήσεων που συνδέονται με τους Αμερικανούς δισεκατομμυριούχους της λίστας είναι τεράστια.

Όμιλοι όπως Tesla, SpaceX, Amazon, Alphabet, Meta, Dell, Oracle, Microsoft και Berkshire Hathaway αποτελούν σημαντικούς εργοδότες και επενδυτές σε παγκόσμιο επίπεδο.

Συνολικά, οι συγκεκριμένες επιχειρήσεις απασχολούν σχεδόν τρία εκατομμύρια εργαζομένους σε διάφορες χώρες.

Παράλληλα, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις που παραθέτει το Reuters, τα μέσα ετήσια έσοδά τους κατά την επόμενη δεκαετία θα μπορούσαν να ανέλθουν σε 6 τρισ. δολάρια.

Το μέγεθος αυτό αντιστοιχεί περίπου στο 15% του προβλεπόμενου αμερικανικού ΑΕΠ για την ίδια περίοδο, αναδεικνύοντας την κλίμακα της δραστηριότητάς τους, αν και τα εταιρικά έσοδα και το ΑΕΠ αποτελούν διαφορετικά οικονομικά μεγέθη.

Ένα ακόμη στοιχείο που επισημαίνεται είναι η ιδιαίτερα υψηλή κερδοφορία των αμερικανικών επιχειρήσεων σε σύγκριση με άλλες μεγάλες αγορές.

Τα μέσα περιθώρια κέρδους των εταιρειών του Nasdaq διαμορφώνονται κοντά στο 20%, σημαντικά υψηλότερα από τα αντίστοιχα ποσοστά σε Ευρώπη και Ασία.

Ειδικότερα, οι επιχειρήσεις του ευρωπαϊκού δείκτη STOXX 600 εμφανίζουν μέσο περιθώριο κέρδους 11%, ενώ τα αντίστοιχα ποσοστά διαμορφώνονται στο 9% για τον ιαπωνικό Nikkei και στο 9,5% για την αγορά της Σαγκάης.

Η διαφορά αυτή αποτελεί, σύμφωνα με την ανάλυση, έναν ακόμη παράγοντα που εξηγεί την υψηλή αξία των μεγαλύτερων αμερικανικών επιχειρήσεων και, κατ’ επέκταση, των συμμετοχών των ιδρυτών τους.

Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι οι δισεκατομμυριούχοι ιδρυτές και επικεφαλής κατέχουν περίπου το 10% της συνολικής χρηματιστηριακής αξίας των συγκεκριμένων επιχειρήσεων.

Το υπόλοιπο ποσοστό ανήκει σε άλλους μετόχους, μεταξύ των οποίων συνταξιοδοτικά ταμεία, ασφαλιστικοί οργανισμοί, θεσμικοί επενδυτές και ιδιώτες.

Επομένως, η άνοδος της αξίας αυτών των εταιρειών δεν ενισχύει αποκλειστικά τις προσωπικές περιουσίες των ιδρυτών τους, αλλά επηρεάζει και ένα πολύ ευρύτερο επενδυτικό κοινό.

Γιατί οι δισεκατομμυριούχοι μπορούν να αυξάνουν τον πλούτο τους χωρίς αντίστοιχους φόρους

Η δημιουργία οικονομικής δραστηριότητας δεν αποτελεί, ωστόσο, τη μοναδική παράμετρο της συζήτησης.

Στο επίκεντρο βρίσκεται και ο τρόπος με τον οποίο φορολογούνται οι μεγαλύτερες προσωπικές περιουσίες, ιδιαίτερα όταν αυτές αποτελούνται κατά κύριο λόγο από μετοχές.

Η Καλιφόρνια απέρριψε την προηγούμενη εβδομάδα πρόταση για την επιβολή εφάπαξ φόρου 5% στην περιουσία περίπου 250 δισεκατομμυριούχων.

Τα έσοδα που θα συγκεντρώνονταν προορίζονταν για τη χρηματοδότηση υπηρεσιών υγείας και άλλων δημόσιων δαπανών.

Ένα από τα βασικά επιχειρήματα των υποστηρικτών της αυξημένης φορολόγησης είναι ότι οι εξαιρετικά εύποροι μπορούν να καταγράφουν μεγάλη αύξηση της περιουσίας τους χωρίς να εμφανίζουν αναλόγως υψηλά φορολογητέα εισοδήματα.

Ο λόγος είναι ότι η ανατίμηση μιας μετοχής δεν δημιουργεί κατά κανόνα άμεση υποχρέωση καταβολής φόρου υπεραξίας, εφόσον ο κάτοχός της δεν την πουλήσει.

Έτσι, ένας μεγαλομέτοχος μπορεί να δει την αξία της περιουσίας του να αυξάνεται κατά δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια, χωρίς η μεταβολή αυτή να εμφανίζεται απαραίτητα ως πραγματοποιημένο φορολογητέο εισόδημα.

Παράλληλα, οι κάτοχοι μεγάλων μετοχικών χαρτοφυλακίων έχουν τη δυνατότητα να εξασφαλίζουν ρευστότητα λαμβάνοντας δάνεια με ενέχυρο τις μετοχές τους, αντί να προχωρούν στην πώλησή τους.

Με αυτόν τον τρόπο μπορούν να χρηματοδοτούν δαπάνες χωρίς να πραγματοποιούν υπεραξίες από ρευστοποίηση τίτλων.

Μια ακόμη ιδιαιτερότητα του αμερικανικού φορολογικού συστήματος είναι η δυνατότητα αναπροσαρμογής της φορολογικής βάσης περιουσιακών στοιχείων κατά την κληρονομική μεταβίβαση.

Η πρόβλεψη αυτή μπορεί να περιορίσει σημαντικά τη φορολόγηση υπεραξιών που έχουν συσσωρευθεί στη διάρκεια της ζωής του αρχικού ιδιοκτήτη, αν και δεν αποκλείει την επιβολή φόρου κληρονομιάς.

Οι συγκεκριμένοι μηχανισμοί αποτελούν βασικό σημείο της επιχειρηματολογίας όσων θεωρούν ότι η φορολογική επιβάρυνση των μεγαλύτερων περιουσιών δεν αντανακλά πάντοτε την πραγματική αύξηση του πλούτου τους.

Εταιρικοί φόροι άνω των 3,5 τρισ. δολαρίων σε μία δεκαετία

Από την άλλη πλευρά, ο Τζεν αναδεικνύει τη σημαντική συνεισφορά των μεγάλων επιχειρήσεων στα δημόσια έσοδα.

Οι εταιρείες που περιλαμβάνονται στην ανάλυση καταβάλλουν σήμερα συνολικά περίπου 150 δισ. δολάρια ετησίως σε φόρους επί των εταιρικών κερδών.

Με βάση τις εκτιμήσεις για την ανάπτυξη των δραστηριοτήτων τους, το ποσό αυτό θα μπορούσε να αυξηθεί σημαντικά μέσα στα επόμενα χρόνια.

Εφόσον επαληθευτούν οι προβλέψεις και δεν υπάρξουν μεταβολές στο ισχύον φορολογικό πλαίσιο, οι συνολικοί εταιρικοί φόροι που θα καταβάλουν σε βάθος δεκαετίας ενδέχεται να ξεπεράσουν τα 3,5 τρισ. δολάρια.

Το επιχείρημα είναι ότι, πέρα από τη δημιουργία προσωπικών περιουσιών, οι μεγάλες επιχειρήσεις παράγουν απασχόληση, επενδύσεις, οικονομική δραστηριότητα και φορολογικά έσοδα.

Αυτό δεν επιλύει αυτομάτως το ζήτημα της φορολογικής δικαιοσύνης, καθώς οι φόροι που πληρώνει μια εταιρεία είναι διαφορετικοί από τους προσωπικούς φόρους των μετόχων της.

Αναδεικνύει, ωστόσο, μια επιπλέον διάσταση της συζήτησης για την οικονομική συμβολή των επιχειρηματιών που έχουν δημιουργήσει ομίλους παγκόσμιας εμβέλειας.

Το ευρωπαϊκό δίλημμα: Λιγότεροι δισεκατομμυριούχοι ή περισσότερες μεγάλες επιχειρήσεις;

Η ανάλυση μεταφέρει τελικά τη συζήτηση στην Ευρώπη, όπου οι επιχειρηματίες με περιουσίες αντίστοιχου μεγέθους είναι λιγότεροι και η δημιουργία τεχνολογικών εταιρειών παγκόσμιας εμβέλειας παραμένει πιο περιορισμένη σε σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Το ερώτημα που θέτει ο Τζεν είναι κατά πόσον μια ευρωπαϊκή κυβέρνηση θα αποδεχόταν τη δημιουργία πολύ μεγάλων προσωπικών περιουσιών, εάν αυτές συνδέονταν με την ανάπτυξη επιχειρήσεων που θα προσέφεραν εκατομμύρια θέσεις εργασίας, υψηλά φορολογικά έσοδα και σημαντικά τεχνολογικά πλεονεκτήματα.

Με άλλα λόγια, θα ήταν διατεθειμένη μια χώρα να επιτρέψει σε μια ομάδα επιχειρηματιών να συγκεντρώσει πλούτο που αντιστοιχεί στο 3,1% των συνολικών εσόδων που προβλέπεται να δημιουργήσουν οι εταιρείες τους, εφόσον η οικονομία απολάμβανε τα ευρύτερα οφέλη της δραστηριότητάς τους;

Για τον Τζεν, η απάντηση είναι καταφατική.

Η βασική του θέση είναι ότι η συγκέντρωση προσωπικού πλούτου δεν πρέπει να αξιολογείται αποκομμένη από τη δημιουργία οικονομικής αξίας.

Ωστόσο, η συλλογιστική αυτή δεν αναιρεί τα ερωτήματα που σχετίζονται με την άνιση κατανομή του εισοδήματος, τη συγκέντρωση οικονομικής ισχύος και τη διαφορετική φορολογική μεταχείριση των μεγάλων περιουσιών.

Υπάρχει, άλλωστε, μια κρίσιμη διευκρίνιση στη μεθοδολογία του.

Το ποσοστό 3,1% δεν αποτελεί πραγματικό μερίδιο επί των εταιρικών εσόδων που εισπράττουν οι δισεκατομμυριούχοι, ούτε ποσοστό των κερδών που τους αναλογεί.

Πρόκειται για έναν θεωρητικό δείκτη, ο οποίος συγκρίνει τη σημερινή χρηματιστηριακή αξία των συμμετοχών τους με τα έσοδα που εκτιμάται ότι θα πραγματοποιήσουν οι επιχειρήσεις τους στο μέλλον.

Επομένως, η συγκεκριμένη αναλογία δεν μπορεί από μόνη της να αποδείξει εάν η περιουσία ενός επιχειρηματία είναι υπερβολική ή εάν η φορολογική του επιβάρυνση είναι δίκαιη.

Αυτό που επιχειρεί να αναδείξει η ανάλυση είναι μια διαφορετική διάσταση της οικονομικής αντιπαράθεσης: η αξιολόγηση των μεγάλων περιουσιών να λαμβάνει υπόψη όχι μόνο το ύψος του πλούτου που συγκεντρώνεται, αλλά και την οικονομική δραστηριότητα που δημιουργείται παράλληλα.

Η συζήτηση για τη φορολόγηση των δισεκατομμυριούχων παραμένει έτσι ανοιχτή, με δύο ερωτήματα να βρίσκονται στον πυρήνα της: ποιος δημιουργεί τον πλούτο και πώς πρέπει αυτός να κατανέμεται στην οικονομία και την κοινωνία.

Exit mobile version