Το 2026 προβάλλει ως ένα κρίσιμο ορόσημο για τη ναυτιλία όχι επειδή θα δώσει όλες τις απαντήσεις, αλλά επειδή θα καθορίσει το πλαίσιο μέσα στο οποίο θα ληφθούν οι πιο δύσκολες αποφάσεις της επόμενης δεκαετίας. Ανάμεσα σε αυστηρότερους κανονισμούς, γεωπολιτικές αναταράξεις και μια ενεργειακή μετάβαση που εξελίσσεται χωρίς ακόμη να έχει «κλειδώσει» το τελικό της μοντέλο, ο κλάδος καλείται να κινηθεί με προσαρμοστικότητα, τεχνολογικό ρεαλισμό και επιχειρησιακή ψυχραιμία.

Σε αυτή τη συνέντευξη, ο δρ Νίκος Λιάπης, πρόεδρος του Ελληνικού Ινστιτούτου Ναυτικής Τεχνολογίας (ΕΛΙΝΤ), αναλύει γιατί η επόμενη χρονιά συνιστά σημείο καμπής για τη ναυτική τεχνολογία και την απανθρακοποίηση, τι σημαίνει στην πράξη η ρυθμιστική αβεβαιότητα για πλοιοκτήτες και διαχειριστές στόλων, ποιες λύσεις μπορούν να εφαρμοστούν άμεσα χωρίς να διακινδυνεύσουν τη λειτουργική αξιοπιστία των πλοίων και γιατί η ωριμότητα των ενεργειακών προϊόντων είναι εξίσου σημαντική με την τεχνολογική καινοτομία. Παράλληλα, φωτίζει τον ρόλο της ψηφιοποίησης, του γεωπολιτικού παράγοντα και των θεσμικών πρωτοβουλιών, όπως το πρόσφατο συνέδριο του ΕΛΙΝΤ, στη διαμόρφωση μιας πιο ρεαλιστικής και εφαρμόσιμης στρατηγικής μετάβασης.

ΜΗΝΑΣ ΤΣΑΜΟΠΟΥΛΟΣ: Να αρχίσουμε τη συνέντευξη από την καρδιά του θέματος. Γιατί το 2026 είναι χρονιά-καμπή για τη ναυτιλία;

ΝΙΚΟΣ ΛΙΑΠΗΣ: Γιατί μπαίνουμε σε μια περίοδο όπου η ρυθμιστική αβεβαιότητα και ο γεωπολιτικός κίνδυνος παίζουν ταυτόχρονα – και μάλιστα ενισχύουν ο ένας τον άλλον. Η παγκόσμια αγορά ξέρει ότι η απανθρακοποίηση είναι μονόδρομος, αλλά δεν ξέρει ακόμη με ποια ακριβώς δομή, με ποια εργαλεία και με ποιον ρυθμό θα εφαρμοστεί ο τελικός «κανόνας του παιχνιδιού». Αυτό δημιουργεί αναστολές σε επενδύσεις, καθυστερεί αποφάσεις για νέες ναυπηγήσεις ή μετασκευές και κάνει τη στρατηγική πολλών εταιρειών πιο αμυντική, έστω και προσωρινά.

Μ.ΤΣ.: Τι σημαίνει πρακτικά αυτή η αβεβαιότητα για τους πλοιοκτήτες και τους διαχειριστές στόλων;

Ν.Λ.: Σημαίνει ότι πρέπει να σχεδιάσουν με περισσότερα σενάρια και λιγότερες βεβαιότητες. Οταν η τεχνολογική πορεία δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί σε παγκόσμιο ρυθμιστικό επίπεδο, ο κίνδυνος λάθους τεχνολογικής επιλογής μεγαλώνει. Αυτό έχει άμεσο αντίκτυπο στη χρηματοδότηση, στις ασφαλίσεις, στις αξιολογήσεις ρίσκου από τράπεζες και ναυλωτές, αλλά και στο πώς οργανώνεται η καθημερινή λειτουργία: από το πλάνο συντηρήσεων μέχρι τις εμπορικές συμφωνίες και τη διαχείριση του CII. Με απλά λόγια, ο στόλος καλείται να συμμορφώνεται, να παραμένει ανταγωνιστικός και να είναι έτοιμος για ανατροπές – όλα μαζί.

Μ.ΤΣ.: Η Ευρώπη προχωρά με EU ETS και FuelEU Maritime. Αυτό δεν δίνει μια σταθερή πορεία;

Ν.Λ.: Δίνει κατεύθυνση, αλλά δημιουργεί και ένα πολυσύνθετο περιβάλλον συμμόρφωσης. Εχουμε ευρωπαϊκές απαιτήσεις που τρέχουν, ενώ ταυτόχρονα περιμένουμε μια πιο σαφή παγκόσμια ενοποίηση. Για μια ναυτιλιακή αυτό σημαίνει ότι δεν αντιμετωπίζει ένα ενιαίο πλαίσιο, αλλά ένα μείγμα υποχρεώσεων, κόστους και τεχνικών απαιτήσεων που αλλάζει ανάλογα με τη γραμμή, το λιμάνι, τον ναυλωτή, ακόμη και την αγορά καυσίμου. Η πρόκληση, λοιπόν, είναι να βρεθεί μια στρατηγική που να αντέχει τόσο στις ευρωπαϊκές απαιτήσεις όσο και σε αυτό που έρχεται διεθνώς.

Μ.ΤΣ.: Ποιες λύσεις βλέπετε ως πιο άμεσα εφαρμόσιμες;

Ν.Λ.: Εκεί κερδίζει ο πραγματισμός. Η αγορά σήμερα ευνοεί λύσεις που μπορούν να υλοποιηθούν χωρίς να διαταραχτεί η λειτουργία του πλοίου και χωρίς να μετατραπεί η επένδυση σε ρίσκο υπαρξιακό για την εταιρεία. Σε αυτό το πλαίσιο, τα προηγμένα βιοκαύσιμα και τα ανανεώσιμα καύσιμα από ανακύκλωση άνθρακα -όπως τα καύσιμα από πυρόλυση πλαστικών αποβλήτων και ελαστικών- έχουν ενδιαφέρον γιατί μπορούν να ενταχθούν πιο γρήγορα στις υπάρχουσες υποδομές. Παράλληλα, η μεθανόλη έχει δυναμική, όμως η ουσία είναι πόσο γρήγορα θα υπάρξει επαρκής, πραγματικά πράσινη παραγωγή σε βιομηχανική κλίμακα. Οι λύσεις που απαιτούν βαριές αλλαγές σε υποδομές και αλυσίδες εφοδιασμού θα προχωρήσουν, αλλά με πιο προσεκτικό ρυθμό και συχνά πρώτα σε πιλοτικά ή σε συγκεκριμένες γραμμές μεταφορών.

Μ.ΤΣ.: Επιμένετε ιδιαίτερα ότι οι λύσεις για την απανθρακοποίηση πρέπει να συμβαδίζουν με την ωριμότητα των ενεργειακών προϊόντων. Γιατί είναι τόσο κρίσιμο;

Ν.Λ.: Γιατί η ναυτιλία είναι κλάδος που απαιτεί αξιοπιστία και μάλιστα σε παγκόσμια κλίμακα. Μια τεχνολογία μπορεί να είναι εξαιρετική ως ιδέα, αλλά αν το ενεργειακό προϊόν δεν είναι ώριμο, τότε το πλοίο δεν μπορεί να στηριχθεί πάνω του με ασφάλεια. Ωριμότητα δεν είναι μόνο η χημεία ή η μηχανική συμβατότητα. Είναι η διαθεσιμότητα στην αγορά, η σταθερότητα της ποιότητας, η δυνατότητα ανεφοδιασμού σε κρίσιμα λιμάνια, η πιστοποίηση, η σαφήνεια στο συνολικό αποτύπωμα, οι κανόνες ασφαλείας και ο χειρισμός από τα πληρώματα. Αν αυτά δεν είναι ολοκληρωμένα, τότε η μετάβαση γίνεται με όρους πειραματισμού. Και η ναυτιλία μπορεί να πειραματίζεται, αλλά δεν μπορεί να βασίζεται σε πειράματα για τη βασική της ενεργειακή ασφάλεια.

Μ.ΤΣ.: Πώς εισέρχεται στη συζήτηση ο γεωπολιτικός παράγοντας;

Ν.Λ.: Ως επιταχυντής αβεβαιότητας. Οταν αλλάζουν εμπορικές ροές, αυξάνονται τα κόστη ασφάλισης, προκύπτουν αποκλίσεις δρομολογίων και μακραίνουν οι διαδρομές, οπότε αλλάζει άμεσα και η κατανάλωση και το ανθρακικό αποτύπωμα. Αρα η συμμόρφωση δεν είναι μόνο θέμα τεχνολογίας – είναι και θέμα διαχείρισης ρίσκου σε πραγματικό χρόνο. Αυτό εξηγεί γιατί τα δεδομένα και η επιχειρησιακή ευελιξία είναι πλέον μέρος της στρατηγικής απανθρακοποίησης, όχι παράρτημά της.

Μ.ΤΣ.: Ποιον ρόλο διαδραματίζει η ψηφιοποίηση σε όλα αυτά;

Ν.Λ.: Παίζει τον ρόλο του «νευρικού συστήματος». Οσο πιο σύνθετο γίνεται το περιβάλλον τόσο περισσότερο χρειάζεσαι μετρήσεις, ανάλυση, πρόβλεψη και γρήγορη λήψη αποφάσεων. Η ψηφιοποίηση βοηθά να εντοπίζεις έγκαιρα αποκλίσεις, να βελτιστοποιείς ταχύτητες και διαδρομές, να τεκμηριώνεις τη συμμόρφωση και να μετατρέπεις την απανθρακοποίηση από θεωρία σε επιχειρησιακή πρακτική. Ειδικά όταν τα καύσιμα και τα κόστη τους είναι ασταθή, η διαχείριση με στοιχεία γίνεται το βασικό αντίβαρο.

Μ.ΤΣ.: Κλείνοντας, ποιο είναι το βασικό μήνυμά σας προς την αγορά;

Ν.Λ.: Οτι η απανθρακοποίηση δεν θα γίνει ούτε με ευχές ούτε με ανεφάρμοστους νόμους. Θα γίνει όταν οι λύσεις πατούν πάνω σε ώριμα ενεργειακά προϊόντα, σε υποδομές που κλιμακώνονται και σε κανόνες που μπορούν να εφαρμοστούν χωρίς να μειώσουν την επιχειρησιακή αξιοπιστία. Μέχρι τότε, η σωστή στρατηγική είναι η προσαρμοστικότητα: συνδυασμός βελτιστοποίησης σήμερα, έξυπνων τεχνολογικών επιλογών εκεί που υπάρχει πραγματική αγορά και συνεχής ετοιμότητα για την επόμενη φάση ωρίμασης.

Διαβάστε ακόμη

Κληρονομιά στην εφορία: Το λάθος που πληρώνεται όταν χαθεί η προθεσμία

Ιωάννης Κούστας: Εισέρχεται στον κλάδο μεταφοράς LNG – Στρατηγική συνεργασία με τον όμιλο Glenfarne Group

Τί είναι το Kaiseki: Η παραδοσιακή ιαπωνική γαστρονομική εμπειρία είναι η νέα τάση

Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα