Για περισσότερα από δέκα χρόνια, η βιομηχανία της μόδας αναζητά εναλλακτικές λύσεις που θα μπορούσαν να αντικαταστήσουν το φυσικό δέρμα, μειώνοντας το περιβαλλοντικό αποτύπωμα της παραγωγής. Στο πλαίσιο αυτής της προσπάθειας έχουν δοκιμαστεί υλικά από μανιτάρια, κάκτους, φύλλα ανανά, σταφύλια, αλλά και γεωργικά υπολείμματα, τα οποία παρουσιάστηκαν ως πιο βιώσιμες επιλογές για παπούτσια, τσάντες και ρούχα.
Παρά την έντονη προβολή τους, τις επενδύσεις που έχουν προσελκύσει και το ενδιαφέρον μεγάλων εταιρειών μόδας, οι συγκεκριμένες λύσεις δεν έχουν καταφέρει μέχρι σήμερα να περιορίσουν ουσιαστικά τη χρήση του φυσικού δέρματος. Σύμφωνα με στοιχεία της Textile Exchange, τα οποία επικαλείται ο Guardian, η παγκόσμια παραγωγή ακατέργαστων δερμάτων αυξήθηκε από 10,5 εκατ. τόνους το 2005 σε 13,8 εκατ. τόνους το 2024.
Το μεγαλύτερο μέρος αυτής της ποσότητας κατευθύνεται στην παραγωγή υποδημάτων, που απορροφούν περίπου το 50% του δέρματος, ενώ μικρότερα ποσοστά χρησιμοποιούνται στην ένδυση και στα προϊόντα για το σπίτι.
Η πρόκληση της μαζικής παραγωγής
Το βασικό εμπόδιο για τις νέες τεχνολογίες δεν είναι η δημιουργία ενός εναλλακτικού υλικού, αλλά η δυνατότητα παραγωγής του σε μεγάλη κλίμακα. Για να ανταγωνιστεί το φυσικό δέρμα, ένα νέο υλικό πρέπει να μπορεί να παραχθεί οικονομικά, σε επαρκείς ποσότητες και να διαθέτει την αντοχή που απαιτεί η αγορά.
Αρκετές από τις πιο γνωστές προσπάθειες των προηγούμενων ετών αντιμετώπισαν προβλήματα. Το Mylo της Bolt Threads, που βασιζόταν σε μυκήλιο μανιταριών, το Piñatex της Ananas Anam από φύλλα ανανά και το Mirum της Natural Fiber Welding είτε σταμάτησαν είτε περιόρισαν την παραγωγή τους.
Αντίστοιχα, η MycoWorks, εταιρεία που ανέπτυξε το υλικό Reishi από μύκητες, βρέθηκε αντιμέτωπη με οικονομικές δυσκολίες παρά το σημαντικό ενδιαφέρον που είχε προκαλέσει. Συνολικά, περισσότερα από 1 δισ. δολάρια έχουν επενδυθεί σε εταιρείες που δραστηριοποιούνται στον συγκεκριμένο κλάδο. Ωστόσο, το υψηλό κόστος, οι τεχνικές δυσκολίες και η ανάγκη δημιουργίας ενός προϊόντος με αντοχή αντίστοιχη του φυσικού δέρματος εξακολουθούν να αποτελούν σημαντικά εμπόδια.
Το «vegan leather» δεν είναι πάντα φυτικό
Ένα ακόμη ζήτημα αφορά τον ίδιο τον όρο vegan leather, καθώς μεγάλο μέρος των προϊόντων που κυκλοφορούν σήμερα στην αγορά δεν αποτελείται από φυτικά υλικά. Στην πραγματικότητα, πολλές από αυτές τις λύσεις είναι συνθετικές και βασίζονται κυρίως σε πολυουρεθάνη ή PVC, υλικά που προέρχονται από ορυκτά καύσιμα και μπορούν να συνδέονται με την απελευθέρωση μικροπλαστικών.
Υπάρχουν βέβαια και προϊόντα που χρησιμοποιούν φυτικές πρώτες ύλες. Το Desserto, για παράδειγμα, βασίζεται σε κάκτους, ενώ το Grapeskin της Vegea αξιοποιεί υπολείμματα από την παραγωγή κρασιού.
Ωστόσο, ακόμη και αυτά τα υλικά συχνά χρειάζονται τη χρήση συνθετικών ρητινών ή πλαστικών επιστρώσεων προκειμένου να αποκτήσουν την απαραίτητη αντοχή, γεγονός που σημαίνει ότι το ποσοστό πλαστικού μπορεί να διαφέρει σημαντικά ανά προϊόν.
Παράλληλα, εταιρείες συνεχίζουν να εξελίσσουν υλικά από μύκητες ή να πειραματίζονται με εργαστηριακά καλλιεργημένους ζωικούς ιστούς, με στόχο να προσεγγίσουν περισσότερο τις ιδιότητες του φυσικού δέρματος. Στη δεύτερη περίπτωση, όμως, ο χαρακτηρισμός «vegan» γίνεται πιο σύνθετος, καθώς μπορεί να χρησιμοποιούνται ζωικά κύτταρα ή κολλαγόνο.
Η βιωσιμότητα δεν κρίνεται μόνο από την πρώτη ύλη
Η σύγκριση ανάμεσα στο φυσικό δέρμα και τις εναλλακτικές επιλογές δεν είναι απλή υπόθεση. Το φυσικό δέρμα έχει το πλεονέκτημα της μεγάλης διάρκειας ζωής και της δυνατότητας επισκευής, ενώ ορισμένα συνθετικά ή φυτικά υλικά μπορεί να φθείρονται ταχύτερα, με τις επιφανειακές επιστρώσεις να παρουσιάζουν ρωγμές ή να ξεφλουδίζουν.
Από την άλλη πλευρά, η παραγωγή φυσικού δέρματος συνδέεται με το περιβαλλοντικό κόστος της κτηνοτροφίας, όπως οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, η χρήση γης και, σε ορισμένες περιοχές, η συμβολή στην αποψίλωση δασών.
Έτσι, η ένδειξη «vegan» από μόνη της δεν αρκεί για να αποδείξει ότι ένα προϊόν είναι πραγματικά πιο βιώσιμο. Η συνολική αξιολόγηση πρέπει να λαμβάνει υπόψη ολόκληρο τον κύκλο ζωής του υλικού, από την παραγωγή μέχρι τη διάρκεια χρήσης και την τελική απόρριψή του.
Διαβάστε ακόμη
ΟΟΣΑ: Συναγερμός για τα ομόλογα – Αυστηρή προειδοποίηση για «βαρύ λογαριασμό» από χρέος και τόκους
Franklin Templeton: Αλλάζει το επενδυτικό αφήγημα για το Bitcoin – Μπαίνουμε σε νέα bull market
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ