Ένα ζευγάρι σκουλαρίκια με συνθετικά διαμάντια μισού καρατιού διατίθεται στα ράφια της Walmart έναντι μόλις 12 δολαρίων. Για τον Edahn Golan, συνιδρυτή της εταιρείας ανάλυσης Tenoris, η αγγελία αυτή συμπυκνώνει τον μεγαλύτερο «εφιάλτη» της παγκόσμιας βιομηχανίας διαμαντιών. Όταν στελέχη του κλάδου τον ρωτούν πού βρίσκεται ο «πάτος» των τιμών, εκείνος τους δείχνει απλώς την οθόνη του υπολογιστή του.
Από την πλευρά του, ο διευθύνων σύμβουλος της De Beers, Al Cook, εμφανίζεται καθησυχαστικός, δηλώνοντας στο Bloomberg ότι «χειροκροτεί» τη Walmart για τη διάθεση ενός προσιτού προϊόντος, το οποίο –όπως υποστηρίζει– δεν ανταγωνίζεται την επιχειρηματική δραστηριότητα του ομίλου του. Ωστόσο, οι αριθμοί αποτυπώνουν μια πολύ διαφορετική πραγματικότητα.
Η ίδια λάμψη σε κλάσμα του κόστους
Τα εργαστηριακά (συνθετικά) διαμάντια δεν αποτελούν φθηνές απομιμήσεις από γυαλί ή ζιρκόνιο, καθώς διαθέτουν σχεδόν ταυτίσιμη χημική σύνθεση, κρυσταλλική δομή και οπτικές ιδιότητες με τα φυσικά. Σύμφωνα με το Gemological Institute of America (GIA), η διάκρισή τους με γυμνό μάτι είναι πρακτικά αδύνατη και απαιτεί εξειδικευμένο εργαστηριακό εξοπλισμό.
Η ουσιαστική διαφορά εντοπίζεται στην προέλευση και το κόστος παραγωγής:
- Φυσικά διαμάντια: Απαιτούν εκατομμύρια ή δισεκατομμύρια χρόνια για να σχηματιστούν στα έγκατα της Γης.
- Εργαστηριακά διαμάντια: Παράγονται μέσα σε λίγες εβδομάδες σε βιομηχανικές μονάδες, κυρίως στην Κίνα και την Ινδία.
Η μαζική αυτή παραγωγή οδήγησε σε κατάρρευση των τιμών. Όπως αναφέρουν οι Financial Times, η τιμή χονδρικής των συνθετικών διαμαντιών προσέγγισε τα 100 δολάρια ανά καράτι, τη στιγμή που τα αντίστοιχα φυσικά διατιμώνται σε αμελητέες χιλιάδες δολάρια.
Πλέον, τα εργαστηριακά διαμάντια καταλαμβάνουν πάνω από το 60% της αγοράς δαχτυλιδιών αρραβώνων στις ΗΠΑ, με τις εκτιμήσεις να δείχνουν ότι το ποσοστό αυτό μπορεί να αγγίξει το 80% μέσα στα επόμενα δύο χρόνια.
Για τους καταναλωτές, η εξίσωση είναι απλή: μεγαλύτερη πέτρα, ίδια λάμψη και ασύγκριτα χαμηλότερο κόστος.
Η υπαναχώρηση της De Beers και η στροφή στην τεχνολογία
Στην προσπάθειά της να ελέγξει την τάση, η De Beers ίδρυσε το 2018 τη θυγατρική Lightbox, διαθέτοντας συνθετικές πέτρες στα 800 δολάρια το καράτι. Μέχρι το 2024 η τιμή υποχώρησε στα 500 δολάρια, ενώ έναν χρόνο αργότερα η εταιρεία αποφάσισε την οριστική αναστολή της δραστηριότητας.
Όπως παραδέχθηκε η ίδια η De Beers, μέσα σε επτά χρόνια οι τιμές χονδρικής των εργαστηριακών διαμαντιών πραγματοποίησαν «βουτιά» 90%. Κατόπιν αυτού, ο όμιλος αποσύρθηκε από τη λιανική των συνθετικών διαμαντιών, επιστρέφοντας αποκλειστικά στην προώθηση των φυσικών λιθαριών και διοχετεύοντας τη συνθετική παραγωγή σε βιομηχανικές και κβαντικές εφαρμογές (π.χ. ημιαγωγούς).
Η πτώση, ωστόσο, συνεχίστηκε. Σύμφωνα με τον Edahn Golan, οι τιμές χονδρικής των εργαστηριακών διαμαντιών σημείωσαν νέα ετήσια υποχώρηση 13% το δεύτερο τρίμηνο του 2026, έχοντας χάσει αθροιστικά περίπου 96% από τα ιστορικά υψηλά τους. Η εξέλιξη αυτή διευρύνει την αγορά σε εκατομμύρια νέους αγοραστές, αλλά ταυτόχρονα μετατρέπει το διαμάντι από είδος πολυτελείας σε μαζικό καταναλωτικό προϊόν.
Οικονομική πίεση και πωλητήριο στον κολοσσό
Η πίεση των συνθετικών διαμαντιών αποτυπώνεται πλέον ευθέως στα οικονομικά μεγέθη της De Beers:
- Έσοδα: Υποχώρησαν στα 1,6 δισ. δολάρια το πρώτο εξάμηνο του 2026 (από 2 δισ. δολάρια την αντίστοιχη περσινή περίοδο).
- Πωλήσεις ακατέργαστων: Περιορίστηκαν στα 1,3 δισ. δολάρια.
- Μέση τιμή πώλησης: Σημείωσε πτώση 32% (στα 105 δολάρια/καράτι), οδηγώντας σε λειτουργικές ζημιές (EBITDA) ύψους 113 εκατ. δολαρίων.
Παράλληλα, η μητρική Anglo American (που κατέχει το 85%, με το υπόλοιπο 15% να ανήκει στην κυβέρνηση της Μποτσουάνα) έχει θέσει τη De Beers προς πώληση. Έπειτα από διαδοχικές υποτιμήσεις, η λογιστική αξία του ιστορικού ομίλου έχει υποχωρήσει στα 2,3 δισ. δολάρια (από άνω των 4 δισ. δολαρίων), με περισσότερα από ένα επενδυτικά σχήματα να εξετάζουν την εξαγορά του.
Γεωπολιτικές παρενέργειες στη Μποτσουάνα
Η κρίση λαμβάνει και εθνικές διαστάσεις, καθώς στη Μποτσουάνα τα διαμάντια αντιπροσωπεύουν το 1/3 των κρατικών εσόδων και τα 3/4 των συναλλαγματικών εισπράξεων.
Στα τέλη του 2025, τα αδιάθετα αποθέματα της χώρας εκτινάχθηκαν στα 12 εκατ. καράτια (σχεδόν διπλάσια από το ανώτατο όριο ασφαλείας των 6,5 εκατ.). Η υποχώρηση των τιμών υποχρέωσε την Debswana (κοινοπραξία του κράτους με τη De Beers) να αναστείλει προσωρινά τη λειτουργία ορισμένων ορυχείων.
Για την αντιμετώπιση του φαινομένου, η De Beers επιδιώκει συγκρότηση κοινού μετώπου με τις κυβερνήσεις της Μποτσουάνα και της Ναμίμπια, καθώς και με μεγάλους ομίλους λιανικής (όπως η Signet Jewelers). Στόχος είναι να πειστούν οι καταναλωτές ότι ένα αυθεντικό, φυσικό διαμάντι διατηρεί αξία τουλάχιστον 50 φορές μεγαλύτερη από ένα εργαστηριακό υποκατάστατο.
Το στοίχημα του μάρκετινγκ και η επόμενη μέρα
Η De Beers υποστηρίζει ότι η μάχη για τη φυσική πέτρα δεν έχει χαθεί. Έρευνα σε 18.500 γυναίκες στις ΗΠΑ έδειξε ότι το 11% προτιμά τα φυσικά διαμάντια ως κορυφαίο πολυτελές δώρο, έναντι 8% για τα εργαστηριακά. Επιπλέον, η γενιά Gen Z αντιπροσωπεύει το 23% της αξιακής ζήτησης για φυσικά διαμάντια, δαπανώντας κατά μέσο όρο 4.080 δολάρια ανά κόσμημα.
Το τελευταίο «οχυρό» για τα φυσικά διαμάντια παραμένει η σπανιότητα, η προέλευση και η συναισθηματική υπεραξία. Μη μπορώντας να ανταγωνιστεί το κόστος παραγωγής των ασιατικών εργοστασίων, η De Beers επιχειρεί τον διαχωρισμό των δύο αγορών: από τη μία πλευρά το διαχρονικό πολυτελές κειμήλιο και από την άλλη ένα προσβάσιμο αξεσουάρ μόδας.
Η εταιρεία που καθιέρωσε το ιστορικό σύνθημα «ένα διαμάντι είναι για πάντα» καλείται τώρα να αποδείξει ότι η φυσική πέτρα διατηρεί την αξία της, σε μια αγορά όπου το μονοπώλιο της συναισθηματικής της βαρύτητας έχει πλέον χαθεί.
Διαβάστε ακόμη
Στο σφυρί το GasLog Salem του Πήτερ Λιβανού μετά τη φωτιά στη Damietta
Volkswagen: Φουντώνει η οργή των εργαζομένων – Η δύσκολη αναμέτρηση του Μπλουμε για την αναδιάρθρωση
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ