Ένα μεγάλο κεφάλαιο για την αθηναϊκή κοινωνία, αλλά και τον πολιτισμό, έκλεισε πριν λίγο καιρό καθώς, στις αρχές Ιανουαρίου, έφυγε από τη ζωή, σε ηλικία 96 ετών, η Βιργινία Ελευθερουδάκη, η οποία υπήρξε «πυλώνας» για την κραταιά κάποτε ομώνυμη αλυσίδα βιβλιοπωλείων.

Μια σπουδαία, αρχοντική γυναίκα με δυναμική προσωπικότητα που κατάφερε να κρατήσει όρθια την επιχείρηση μετά τον πρόωρο θάνατο του Γιώργου Ελευθερουδάκη το 1968. Η Βιργινία Ελευθερουδάκη, το γένος Κωνσταντίνου και Σοφίας Γκίνη, δεν ήταν απλά η σύζυγος και ουσιαστική συνοδοιπόρος ζωής του Γιώργου Ελευθερουδάκη, αλλά και η άξια συνεχιστής της μεγάλης παρακαταθήκης του. Ταυτόχρονα όμως πιστώνεται, -μαζί με τις κόρες της Σοφίκα και Μαρίνα που την διαδέχθηκαν αργότερα στο τιμόνι-, με την ίδρυση του πρώτου «κρίκου» με το υποκατάστημα στον Πύργο Αθηνών, τα θεμέλια για τη μελλοντική ανάπτυξη της εταιρείας μέσω αλυσίδας τουλάχιστον 20 καταστημάτων σε διάφορες περιοχές της Αθήνας, της Θεσσαλονίκης κ.ο.κ.

Ήταν η μεγαλύτερη αλυσίδα βιβλιοπωλείων στην Ελλάδα, που έσβησε υπό το βάρος των συνεπειών της οικονομικής κρίσης, αλλά η συμβολή του «Ελευθερουδάκη» στον ελληνικό πολιτισμό είναι ανεξίτηλα γραμμένη στην Ιστορία και δεν μπορεί να σβήσει. Το ίδιο και το κυρίαρχο αποτύπωμα της Βιργινίας Ελευθερουδάκη σε αυτήν.

Το δυσάρεστο γεγονός της εκδημίας της γνωστοποίησε μέσω των social media η θυγατέρα της Σοφίκα Ελευθερουδάκη, σημειώνοντας, μεταξύ άλλων «Μου αρέσει να σκέπτομαι ότι εκείνη όπου βρίσκεται, θα ξέρει ότι έχουμε γύρω μας ανθρώπους που μας νοιάζονται και είναι κοντά μας».

Η Βιργινία Ελευθερουδάκη το τελευταίο διάστημα της ζωής της φιλοξενείτο στο Μερόπειο Φιλανθρωπικό Ίδρυμα «η διοίκηση και οι συνεργάτες του οποίου φρόντισαν τη μητέρα μας με τον καλύτερο τρόπο, κυρίως με ανθρωπιά και αγάπη» επισημαίνει η Σ. Ελευθερουδάκη.

Περιπέτεια…δίχως τέλος

Μπορεί η ιστορία του «Ελευθερουδάκη» να ήταν από ένα σημείο και μετά, μια διαρκής άνιση μάχη με τις συνέπειες της κρίσης, τα χρέη, τα διαδοχικά λουκέτα και μέχρι το οριστικό τέλος. Αυτό όμως το τέλος της επιχείρησης δεν σήμανε και το τέλος της περιπέτειας τόσο για την,-εκλιπούσα πλέον-, Βιργινία Ελευθερουδάκη, όσο και για τις κόρες της Σοφίκα και Μαρίνα, αλλά και τις οικογένειές τους.

Αντίθετα, ακολούθησε η οδυνηρή εμπειρία των πλειστηριασμών μέσω των οποίων χάθηκε όλη σχεδόν η ακίνητη περιουσία τους, ενώ υπήρξε και η σύλληψη και φυλάκιση της Μαρίνας Ελευθερουδάκη.

Παρά ταύτα, η περιπέτεια δεν έχει…τέλος.

Έτσι, όπως αποκαλύπτει το newmoney, για την ερχόμενη Τετάρτη 11 Μαρτίου έχει προγραμματιστεί ηλεκτρονικό σφυρί για ένα ακόμη ακίνητο στην περιοχή του Ναυπλίου.

Το παράδοξο, αν όχι απαράδεκτο, είναι ότι ως οφειλέτης εμφανίζεται στο έγγραφο του πλειστηριασμού η «Βιργινία Ελευθερουδάκη-Γρέγου το γένος Κων/νου και Σοφίας Γκίνη», δηλαδή η εκλιπούσα… Με άλλα λόγια, κάποιοι αποφάσισαν ότι πρέπει να την «κυνηγούν» ακόμη και μετά θάνατον…

Επισπεύδουσα είναι η Silverton Servicing Solutions Α.Ε.Δ.Α.Δ.Π. στην οποία έχει καταλήξει, μετά από διαδοχικές μεταβιβάσεις, κάποιο δάνειο που είχε δοθεί αρχικά από την (παλαιά) Attica Bank, ενώ το ποσό για το οποίο επιβλήθηκε η κατάσχεση είναι 100.000 ευρώ (μέρος του επιδικασθέντος με κεφαλαίου έντοκης απαίτησης).

Ο πλειστηριασμός αφορά την πλήρη κυριότητα αγροτεμαχίου έκτασης 6.167,59 τ.μ. και σύμφωνα με το Εθνικό Κτηματολόγιο 6.051τ.μ., στη θέση «Ντοκόλι» της κοινότητος Αγ. Αδριανού, Τίρυνθας, του Δήμου Ναυπλιέων, Αργολίδας, εκτός οικισμού.

Σύμφωνα με το από 20-06-1995 τοπογραφικό διάγραμμα το αγροτεμάχιο είναι άρτιο και οικοδομήσιμο κατά κανόνα. Όπως αναφέρεται στην έκθεση «βάσει των σημερινών πολεοδομικών διατάξεων και της πρόσφατης απόφασης του ΣτΕ (176/2023) και όσον αφορά την παράμετρο της οικοδομησιμότητας μέσω του προσώπου σε κοινόχρηστη οδό, θεωρούμε ότι το αγροτεμάχιο δεν είναι άρτιο και οικοδομήσιμο. Ωστόσο, «έμμεσα» εκτιμάται ως άρτιο και οικοδομήσιμο, λόγω της νόμιμης ανέγερσης κτίσματος επί αυτού καθώς εκτιμώντας την αγοραία αξία του κτίσματος, εκτιμάται αφανώς και η αγοραία αξία του αγροτεμαχίου».

Στο εν λόγω αγροτεμάχιο έχει ανεγερθεί κατοικία, επιφάνειας 210,42τ.μ. Όπως διαπιστώθηκε κατά την εξωτερική αυτοψία, η κατοικία αποτελείται από δύο επίπεδα, ίσης επιφάνειας μεταξύ τους, δηλαδή 105,21 τ.μ. έκαστο.

Επίσης, διαπιστώθηκε ότι το ακίνητο είναι αποπερατωμένο και θεωρείται ότι και εσωτερικά έχει αποπερατωθεί ενώ βρίσκεται σε καλή κατάσταση συντήρησης, χωρίς ζημιές ή άλλες αλλαγές. Όσον αφορά την τιμή πρώτης προσφοράς, έχει οριστεί σε 200.000 ευρώ, ενώ υπάρχουν εγγεγραμμένα αρκετά εμπράγματα βάρη.

Πάντως, μετά το σημερινό δημοσίευμα του newmoney, ο εν λόγω πλειστηριασμός τέθηκε σε αναστολή.

Ακόμη, σύμφωνα με πληροφορίες του newmoney, επίκειται και άλλος πλειστηριασμός σε βάρος των αδελφών Σοφίκας και Μαρίνας Ελευθερουδάκη για ιδιοκτησίες τους σε ακίνητο στο Κολωνάκι, τον ερχόμενο Μάιο, εκτός εάν μεσολαβήσει αναστολή.

Τα διαδοχικά σφυριά

Όλα αυτά παρότι έχουν χαθεί αρκετά πολύτιμα περιουσιακά στοιχεία τα προηγούμενα χρόνια. Όπως έγινε το Μάιο του 2024 με τις δύο ιδιοκτησίες στο ακίνητο της οικογένειας στο Ψυχικό, οι οποίες και άλλαξαν χέρια, μετά από σκληρή μάχη μεταξύ των μνηστήρων. Επισπεύδουσα ήταν και πάλι η Silverton Servicing Solutions, με το ύψος της απαίτησης να ανέρχεται σε 2,2 εκατ. ευρώ.

Το «σφυρί» αφορούσε ειδικότερα μια αυτοτελή, ανεξάρτητη και διακεκριμένη οριζόντια ιδιοκτησία του πρώτου ορόφου, επιφάνειας 199,65 τ.μ., που ανήκε στη Μαρίνα Ελευθερουδάκη και η οποία βγήκε με τιμή εκκίνησης 444.500 ευρώ και κατακυρώθηκε στα 1.028.000 ευρώ.

Αντίστοιχα μία αυτοτελή, ανεξάρτητη και διακεκριμένη οριζόντια ιδιοκτησία του δευτέρου ορόφου, επιφάνειας 199,65 τ.μ., που ανήκε στη Σοφίκα Ελευθερουδάκη και βγήκε με τιμή εκκίνησης 457.900 ευρώ ενώ κατακυρώθηκε στα 1.038.000.

Έχει προηγηθεί το αρχοντικό της οικογένειας στις Σπέτσες. Ένα διώροφο ακίνητο 250 τ.μ. σε οικόπεδο 550 τ.μ. στην Κουνουπίτσα, που είναι γνωστό ως «οικία Καστριώτη» και έχει κηρυχτεί διατηρητέο μνημείο. Το αρχοντικό που έχτισε ο προπάππος καραβοκύρης Χρήστος Καστριώτης, κουβαλούσε πλήθος «βαρών» (υποθήκες, προσημειώσεις κ.ά.) και κατασχέθηκε για χρέη προς τη Eurobank. Έτσι, βγήκε σε πλειστηριασμό με πρώτη τιμή προσφοράς στα 1,68 εκατ. ευρώ που ήταν άγονος, ενώ ακολούθησαν και άλλοι.

Η μεγάλη ιστορία

Ο Κωνσταντίνος Ελευθερουδάκης, ο άνθρωπος που έγραψε την εναρκτήρια σελίδα σε αυτή τη μεγάλη ιστορία, αρχικά ήταν εργαζόμενος και από το 1898 συνεταίρος στο διεθνές βιβλιοπωλείο Beck & Barth επί της οδού Μητροπόλεως. Έπειτα από 20 χρόνια εκείνο το βιβλιοπωλείο πέρασε στα δικά του χέρια.

Το 1918 άνοιξε το πρώτο δικό του κατάστημα, με την επωνυμία «Ελευθερουδάκης», στην πλατεία Συντάγματος, γωνία Σταδίου και Καραγεώργη Σερβίας, που εξελίχθηκε σε έναν πραγματικό ναό του βιβλίου. «Έλαμπε ολόκληρο, γινόταν ένας κόσμος πέρα από τον κόσμο», όπως έγραψε κάποτε ο Αγγελος Τερζάκης για το μεγαλύτερο βιβλιοπωλείο της Αθήνας.

Παράλληλα, ο Κωνσταντίνος Ελευθερουδάκης συνέθεσε την πρωτοποριακή για την εποχή της και όχι μόνο 24τομη ελληνική εγκυκλοπαίδεια, ενώ ο γιος του, Γιώργος Ελευθερουδάκης, ανέπτυξε τη μηχανογράφηση της εταιρείας και ιδιαίτερα το επιστημονικό και ξενόγλωσσο τμήμα της.

Το 1962 το βιβλιοπωλείο μεταφέρθηκε στην οδό Νίκης, όπου παρέμεινε για περισσότερα από 30 χρόνια. Με τον πρόωρο θάνατο του Γιώργου Ελευθερουδάκη το 1968, η γυναίκα του, Βιργινία, ανέλαβε τα ηνία και υπήρξε άξια συνεχιστής του έργου του.

Στη συνέχεια η επιχείρηση επεκτάθηκε μέσω υποκαταστημάτων, αποτελώντας τη μεγαλύτερη αλυσίδα βιβλιοπωλείων στην Ελλάδα, ενώ το 1995 υπήρξε ένα έτος-σταθμός με την τολμηρή απόφαση για τη δημιουργία του πρώτου οκταώροφου βιβλιοπωλείου στην Ελλάδα, επί της οδού Πανεπιστημίου, συνολικής επιφάνειας 2.300 τ.μ., που είχε τα πάντα. Επιβεβαιώνοντας έτσι το μότο πολλών δεκαετιών των πελατών πως «μόνο στον Ελευθερουδάκη θα μπορέσω να το βρω».

Η κάθοδος και το τέλος

Όταν η χώρα μπήκε στην οικονομική κρίση η επιχείρηση, έχοντας περάσει στα χέρια της τρίτης γενιάς της οικογένειας, με τη Σοφίκα και τη Μαρίνα Ελευθερουδάκη στο τιμόνι, βρέθηκε αντιμέτωπη με μια πρωτόγνωρη κατάσταση, μέσα σε συνθήκες οικονομικής ασφυξίας. Με τις ζημίες να σωρεύονται και τα δανειακά ανοίγματα να αυξάνονται, έγιναν διάφορες κινήσεις εξορθολογισμού, ενώ υπήρξαν συζητήσεις με τις τράπεζες πάνω σε ένα σχέδιο εξυγίανσης.

Ωστόσο, ούτε αυτό μπόρεσε να δώσει το φιλί της ζωής σε μια εταιρεία που το 2008, όταν ξεκινούσε η «μακριά νύχτα» για την αγορά, έκανε τζίρο 24 εκατ., για να φτάσει το 2015 στις μόλις 500.000 ευρώ, με αντίστοιχο αποδεκατισμό του προσωπικού από 130 άτομα σε λιγότερους από 10 εργαζομένους. Το εγχείρημα με το αρχικό flagship store της Πανεπιστημίου κράτησε με μεγάλες δυσκολίες μέχρι το 2011, για να ακολουθήσει η αναζήτηση νέας στέγης.

Η μετακόμιση το 2013 -σε νέο χώρο και πάλι στην Πανεπιστημίου- έμελλε να είναι και η τελευταία, καθώς η κατάσταση δεν επέτρεψε τη διατήρηση ούτε αυτού του φυσικού καταστήματος. Στην πορεία, περί το 2014, επιχειρήθηκε η ένταξη στο άρθρο 106 του Πτωχευτικού Κώδικα (το οποίο αντικατέστησε το άρθρο 99), ενώ το 2018 έγινε προσπάθεια να βρεθεί λύση στο θέμα των χρεών μέσω του εργαλείου του εξωδικαστικού συμβιβασμού. Η εταιρεία φέρεται να κατέθεσε αίτηση στη σχετική πλατφόρμα, με το σύνολο των οφειλών της να φτάνει τα 30 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων περί τα 17 εκατ. αφορούσαν δάνεια προς τις τράπεζες και άλλα 13 εκατ. οφειλές προς το Δημόσιο και άλλους πιστωτές. Αυτή η προσπάθεια δεν φαίνεται να είχε τελικά αποτέλεσμα. Έτσι έμειναν τα χρέη προς όλους τους παραπάνω, μεταξύ των οποίων και προμηθευτές της επιχείρησης.

Η θέση της Σ. Ελευθερουδάκη

Στο φόντο όλης αυτής της μεγάλης περιπέτειας έχει τη δική της αξία η δημόσια εκφρασμένη θέση της Σοφίκας Ελευθερουδάκη, όπως διατυπώθηκε τον Μάιο του 2025. Συγκεκριμένα ανέφερε, μεταξύ άλλων:

«Η παγκόσμια οικονομική κρίση του 2008 που στην Ελλάδα εκδηλώθηκε βάναυσα και βίαια το 2010, κατέστρεψε σχεδόν τα πάντα στο πέρασμά της (και δυστυχώς ακόμη δεν τελείωσε, ανεξάρτητα από τους καλούς οικονομικούς δείκτες που διαβάζουμε καθημερινά). Γύρω μου εξακολουθώ να βλέπω ανθρώπους σε απόγνωση, που έχουν χάσει τις δουλειές τους, που τους παίρνουν τα σπίτια (ακούω ότι γίνονται 1.500 πλειστηριασμοί την ημέρα), που δεν μπορούν να πάρουν σύνταξη και οι οικονομίες τους (αν είχαν) εξανεμίστηκαν.

Έως και το 2010 η εταιρεία μας, το γνωστό σε όλους βιβλιοπωλείο Γ.Κ. ΕΛΕΥΘΕΡΟΥΔΑΚΗΣ Α.Ε. (από το 1895), λειτουργούσε υποδειγματικά. Τα ενοίκια, οι μισθοί, οι φόροι, οι ασφαλιστικές εισφορές, τα δάνεια και τα εμπορεύματα πληρωνόντουσαν στην ώρα τους. Και μετά ήρθε η καταστροφή. Κάποιοι, λιγότερο «ανοιγμένοι», πιο προσεκτικοί ίσως, τα κατάφεραν. Πάρα πολλοί όμως, λύγισαν και δεν μπορούν να ανακάμψουν, αν και το προσπαθούν. Μεταξύ των οποίων και εμείς».

Στη συνέχεια κάνει αναφορά στο θεσμικό πλαίσιο και την εξέλιξή του τονίζοντας πως «χωρίς καμία αιτιολογημένη απάντηση ως ο νόμος προβλέπει, ρευστοποιείται το σύνολο της περιουσίας μας. Με την αδράνεια της ΑΑΔΕ μένουμε πτωχοί αλλά θεωρητικά έχουμε εισοδήματα από ενοίκια που δεν εισπράττουμε και οφείλουμε ΕΝΦΙΑ ακόμη και για την πρώτη μας κατοικία για την οποία έχει θυροκολληθεί η έξωσή μας. Το μόνο που δεν έχει γίνει είναι να μας συλλάβει το Ελληνικό Δημόσιο για δόλο σε βάρος του. Μην είσαι αφελής μας λένε. Αυτά που ζητάς γίνονται σε πολιτισμένες χώρες, όχι εδώ», μου λένε. Έστω κι αν οι νόμοι και οι κοινοτικές οδηγίες (ΕΕ 219/1023/20.6.2019) είναι σαφείς ως προς την εφαρμογή του νόμου. Έστω κι αν το Ελλ. Δημόσιο προσφέρθηκε να διαγράψει οφειλές και να ασφαλίσει ενυπόθηκα δάνεια. (πρόγραμμα «Ηρακλής»)».

Για την προσπάθεια μέσω εξωδικαστικού επισημαίνει: «Στον εξωδικαστικό μηχανισμό ρύθμισης οφειλών (ΕΓΔΙΧ) που υποβάλαμε αίτηση, ο κάθε πιστωτής ερμήνευε τον νόμο όπως και όποτε ήθελε. Μας πήραν ένα – ένα ακίνητο που είχαμε υποθηκεύσει έναντι δανείων, της αδελφής μου, της μητέρας μου (95 ετών), του συζύγου μου και το δικό μου και πρόσφατα μας πέταξαν και έξω από την μοναδική μας κατοικία. Περιμένουμε να ρευστοποιήσουν την υποθήκη και το σήμα της εταιρείας μας».

Η Σοφίκα Ελευθερουδάκη προσθέτει: «Όποιος «έπαιξε και έχασε» καταλήγει εις το πυρ το εξώτερον. Η άποψη αυτή αναμφισβήτητα «κουμπώνει» και με την επαπειλούμενη διαπόμπευση…Εργάζομαι από το 1974 και έως και το 2011 (επί συναπτά 37 χρόνια και ηλικία τότε 57 ετών) όλες οι εισφορές είχαν καταβληθεί. Όμως ως διευθύνουσα σύμβουλος έχω επιβαρυνθεί με επιπλέον εισφορές, πρόστιμα και πανωτόκια με αποτέλεσμα να δυσκολεύομαι να πάρω την σύνταξή μου στα 71 μου. Αντίστοιχα και η αδελφή μου. Ας διαπομπευθώ λοιπόν ξανά. Το μόνο που ζητώ είναι η εφαρμογή των νόμων χωρίς παραθυράκια και την περίφημη «δεύτερη ευκαιρία».

Διαβάστε ακόμη

Πώς μια ψαραγορά μπορεί να γίνει σύμβολο αρχιτεκτονικής

Πώς θα αυξηθούν τα κόστη των τραπεζών – Γιατί οι neobanks θα πιέσουν τα επιτοκιακά περιθώρια

Οι επιπτώσεις του πολέμου στον τουρισμό: Όλα θα εξαρτηθούν από τη διάρκεια της σύγκρουσης

Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα