Η ένταση στη Μέση Ανατολή αρχίζει να μεταφράζεται σε σκληρούς οικονομικούς όρους για τις χώρες του Κόλπου, οι οποίες βρίσκονται αντιμέτωπες με ένα σενάριο που συνδυάζει ενεργειακό σοκ, διαταραχές στο εμπόριο και υποχώρηση της εμπιστοσύνης.

Αν η σύγκρουση με το Ιράν παραταθεί, οι επιπτώσεις δεν θα περιοριστούν στις αγορές πετρελαίου, αλλά θα διαχυθούν σε ολόκληρο το οικονομικό σύστημα της περιοχής.

Το «χειρότερο σενάριο» για το ΑΕΠ

Σύμφωνα με εκτιμήσεις οικονομολόγων, χώρες όπως το Κατάρ και το Κουβέιτ θα μπορούσαν να βρεθούν αντιμέτωπες με συρρίκνωση του ΑΕΠ έως και 14% μέσα στο έτος, εφόσον τα Στενά του Ορμούζ παραμείνουν κλειστά για παρατεταμένο διάστημα.

Ένα τέτοιο πλήγμα θα αποτελούσε τη βαθύτερη ύφεση από τις αρχές της δεκαετίας του 1990, επαναφέροντας μνήμες από τον Πόλεμο του Κόλπου και τις τότε αναταράξεις στις διεθνείς αγορές.

Πιο ανθεκτικές, αλλά όχι άτρωτες, εμφανίζονται η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, χάρη στη δυνατότητά τους να εξάγουν πετρέλαιο μέσω εναλλακτικών διαδρομών. Ωστόσο, και αυτές εκτιμάται ότι θα καταγράψουν απώλειες ΑΕΠ της τάξης του 3% έως 5%.

Διπλό πλήγμα: Ενέργεια και οικονομία

Η κρίση δημιουργεί ένα σύνθετο σοκ για τις οικονομίες του Κόλπου, επηρεάζοντας τόσο τον πετρελαϊκό όσο και τον μη πετρελαϊκό τομέα.

Η διακοπή της διέλευσης από τα Στενά του Ορμούζ —από όπου περνά περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου— έχει ήδη εκτοξεύσει τις τιμές, με το Brent να ξεπερνά τα 104 δολάρια το βαρέλι και τα συμβόλαια να καταγράφουν άνοδο άνω του 40% σε λίγες εβδομάδες.

Ταυτόχρονα, η κατάρρευση των εξαγωγών LNG από το Κατάρ και οι διαταραχές στη βιομηχανική παραγωγή, όπως στο Μπαχρέιν, εντείνουν τις πιέσεις.

Η γεωπολιτική κλιμάκωση

Η σύγκρουση δεν δείχνει σημάδια αποκλιμάκωσης, με το Ιράν να συνεχίζει επιθέσεις στην περιοχή και τις ΗΠΑ να απαντούν με πλήγματα σε στρατηγικές εγκαταστάσεις.

Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι βρίσκονται σε εξέλιξη συνομιλίες για τη δημιουργία διεθνούς συμμαχίας που θα διασφαλίζει τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ.

Οι εκτιμήσεις από το Πεντάγωνο κάνουν λόγο για σύγκρουση διάρκειας τεσσάρων έως έξι εβδομάδων, αν και το σενάριο παρατεταμένης κρίσης παραμένει ανοιχτό.

Η εικόνα διαφοροποιείται ανά χώρα. Το Κατάρ, το Κουβέιτ και το Μπαχρέιν εμφανίζονται πιο ευάλωτα λόγω της υψηλής εξάρτησής τους από τις εξαγωγές ενέργειας μέσω θαλάσσιων οδών.

Αντίθετα, η Σαουδική Αραβία ενδέχεται να αντέξει καλύτερα βραχυπρόθεσμα, διατηρώντας σε λειτουργία τις βασικές υποδομές της και περιορίζοντας τις διαταραχές.

Σε δημοσιονομικό επίπεδο, η άνοδος των τιμών πετρελαίου μπορεί να λειτουργήσει αντισταθμιστικά, μειώνοντας τα ελλείμματα ή ακόμη και ενισχύοντας τα πλεονάσματα σε ορισμένες περιπτώσεις.

Ο ρόλος των αγορών και το ρίσκο

Παρά την ένταση, οι αγορές ομολόγων δεν έχουν ακόμη αποτιμήσει πλήρως τον κίνδυνο, με τους επενδυτές να εμφανίζονται συγκρατημένοι.

Ωστόσο, όπως επισημαίνουν αναλυτές, η πραγματική δοκιμασία θα έρθει εάν η κρίση αποκτήσει διάρκεια, καθώς τότε οι επιπτώσεις στην εμπιστοσύνη, στις επενδύσεις και στους μη πετρελαϊκούς τομείς θα γίνουν πιο έντονες.

Κλάδοι όπως ο τουρισμός, τα ακίνητα και οι χρηματοοικονομικές υπηρεσίες βρίσκονται ήδη υπό πίεση, υπογραμμίζοντας ότι το οικονομικό αποτύπωμα του πολέμου ξεπερνά κατά πολύ την ενέργεια.

Το βασικό ερώτημα για τις οικονομίες του Κόλπου δεν είναι μόνο η έκταση της ζημιάς, αλλά και η ταχύτητα της ανάκαμψης.

Αν η σύγκρουση περιοριστεί χρονικά, οι υψηλές τιμές ενέργειας μπορεί να λειτουργήσουν ως μοχλός σταθεροποίησης. Αν όμως παραταθεί, το πλήγμα στην εμπιστοσύνη και στις επενδύσεις ενδέχεται να αφήσει βαθύτερα ίχνη.

Διαβάστε ακόμη

Economist: Γιατί η κανονικότητα θα αργήσει να επιστρέψει στις αγορές ενέργειας – Τα σενάρια

Κυριάκος Πιερρακάκης: «Παράθυρο» για νέες παρεμβάσεις μετά το fuel pass (vid)

Νέα σύμβαση εργασίας: Τι φέρνει η νέα συμφωνία σε τουρισμό και αρτοποιία για 500.000 εργαζόμενους

Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα