Ένα φιλόδοξο σχέδιο για την απόσχιση και την εξαγορά μεριδίου των ευρωπαϊκών δραστηριοτήτων του TikTok επιχείρησε να προωθήσει ο Ματίας Ντέπφνερ, διευθύνων σύμβουλος και συνιδιοκτήτης του γερμανικού εκδοτικού κολοσσού Axel Springer, που ελέγχει μεταξύ άλλων το Politico και τη βρετανική Telegraph.
Σύμφωνα με ρεπορτάζ των Financial Times, ο Γερμανός μεγιστάνας των μέσων ενημέρωσης παρουσίασε την πρότασή του στον Τσαρλς Κούσνερ, πρέσβη των Ηνωμένων Πολιτειών στη Γαλλία και πατέρα του Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρού του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ.
Η συζήτηση πραγματοποιήθηκε τον Ιανουάριο, στη διάρκεια συνάντησης στα κεντρικά γραφεία της Axel Springer στο Βερολίνο, όπου ο Ντέπφνερ είχε προσκαλέσει τον Αμερικανό διπλωμάτη.
Στο επίκεντρο βρέθηκε η ιδέα δημιουργίας ενός ευρωπαϊκού επενδυτικού σχήματος που θα αποκτούσε συμμετοχή στις δραστηριότητες της κινεζικής πλατφόρμας στην Ευρώπη, ακολουθώντας μια προσέγγιση αντίστοιχη με εκείνη που εφαρμόστηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ωστόσο, σύμφωνα με τις πληροφορίες του δημοσιεύματος, η πρόταση δεν συνάντησε ιδιαίτερα θετική ανταπόκριση ούτε στις Βρυξέλλες ούτε από την κινεζική μητρική εταιρεία ByteDance.
Το αμερικανικό μοντέλο των 14 δισ. δολαρίων
Η ιδέα του Ντέπφνερ βασιζόταν στη συμφωνία που είχε προωθήσει η κυβέρνηση Τραμπ για τον διαχωρισμό των αμερικανικών δραστηριοτήτων του TikTok από τον άμεσο έλεγχο της κινεζικής μητρικής του.
Η συμφωνία αυτή, η οποία αποτιμούσε το αμερικανικό TikTok σε 14 δισ. δολάρια, οδήγησε στη δημιουργία κοινοπραξίας μεταξύ της ByteDance και ομάδας επενδυτών, στην οποία συμμετείχε και η Oracle του Λάρι Έλισον.
Μέσω της νέας εταιρικής δομής, με έδρα την Καλιφόρνια, το επενδυτικό σχήμα απέκτησε μεγαλύτερο έλεγχο στους αλγορίθμους και στα δεδομένα των Αμερικανών χρηστών.
Η συγκεκριμένη λύση είχε συνδεθεί με τις ανησυχίες εθνικής ασφάλειας που είχαν διατυπωθεί στις ΗΠΑ σχετικά με την κινεζική ιδιοκτησία της πλατφόρμας.
Ο επικεφαλής της Axel Springer θεωρούσε ότι μια αντίστοιχη συμφωνία θα μπορούσε να εφαρμοστεί και στην Ευρώπη, επιτρέποντας σε Ευρωπαίους επενδυτές να αποκτήσουν ουσιαστικό ρόλο στη λειτουργία και στον έλεγχο του TikTok.
Η διαφορά ήταν ότι αυτή τη φορά ο Ντέπφνερ φέρεται να επιδίωκε την άμεση συμμετοχή της δικής του εταιρείας στο επενδυτικό σχήμα.
Από το Politico και την Telegraph στο TikTok
Η πρωτοβουλία εντάσσεται στη μακροχρόνια στρατηγική του Ντέπφνερ για τη δημιουργία ενός διεθνούς ομίλου ενημέρωσης με ολοένα μεγαλύτερη επιρροή.
Ο Γερμανός επιχειρηματίας έχει πραγματοποιήσει σειρά σημαντικών επενδυτικών κινήσεων, ενώ στο παρελθόν έχει εκδηλώσει ενδιαφέρον για ορισμένα από τα ισχυρότερα μέσα ενημέρωσης στον κόσμο.
Το 2015 επιχείρησε ανεπιτυχώς να αποκτήσει τους Financial Times, προτού προχωρήσει, δύο μήνες αργότερα, στην εξαγορά του Business Insider.
Το 2021 ακολούθησε η εξαγορά του Politico, με την Axel Springer να ενισχύει σημαντικά την παρουσία της στην αμερικανική αγορά πολιτικής ενημέρωσης.
Ο Ντέπφνερ έχει επίσης δηλώσει ότι θα ενδιαφερόταν να αγοράσει τη Wall Street Journal του Ρούπερτ Μέρντοχ, εφόσον η εφημερίδα διατίθετο προς πώληση.
Νωρίτερα φέτος, ο όμιλος προκάλεσε αίσθηση στη βρετανική αγορά Τύπου, αποκτώντας την Telegraph έναντι 575 εκατ. στερλινών.
Η επαγγελματική διαδρομή του Ντέπφνερ είναι εξίσου ενδεικτική των φιλοδοξιών του. Ξεκίνησε από τη θέση του αρχισυντάκτη της γερμανικής εφημερίδας Die Welt, αναλαμβάνοντας στη συνέχεια τη διοίκηση της Axel Springer και αποκτώντας τελικά συμμετοχή στην ιδιοκτησία της.
Η επιθυμία του να επεκταθεί πέρα από τις παραδοσιακές εκδοτικές δραστηριότητες δεν είναι καινούργια.
Το 2022, σε ιδιωτικά μηνύματα προς τον Έλον Μασκ, είχε προτείνει στον δισεκατομμυριούχο να εξαγοράσει το Twitter και να αναθέσει στον ίδιο τη διοίκησή του.
Η νέα πρωτοβουλία για το TikTok αποτυπώνει μια αντίστοιχη φιλοδοξία: τη διεύρυνση της επιρροής της Axel Springer από τα μέσα ενημέρωσης στις μεγάλες ψηφιακές πλατφόρμες διανομής περιεχομένου.
Οι επαφές με τον κύκλο του Τραμπ
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η πολιτική διάσταση της υπόθεσης, καθώς η Axel Springer έχει επιχειρήσει να ενισχύσει τις σχέσεις της με πρόσωπα που βρίσκονται κοντά στην κυβέρνηση Τραμπ.
Η συνάντηση με τον Τσαρλς Κούσνερ πραγματοποιήθηκε στο ιδιωτικό «κλαμπ δημοσιογράφων» του γερμανικού ομίλου, έναν χώρο με ξύλινη επένδυση στα κεντρικά του γραφεία στο Βερολίνο.
Επισήμως, αντικείμενο της εκδήλωσης ήταν ο αντισημιτισμός στις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης.
Ο Ντέπφνερ έχει επανειλημμένα ασκήσει έντονη κριτική στο TikTok, χαρακτηρίζοντάς το δημόσια «μία από τις πιο επικίνδυνες μηχανές προπαγάνδας για την ενίσχυση εξτρεμιστικού περιεχομένου», συμπεριλαμβανομένου του μίσους κατά των Εβραίων.
Στη συνάντηση συμμετείχαν δημοσιογράφοι με σημαντικές θέσεις στην Axel Springer, πρώην πρόεδρος του Κεντρικού Συμβουλίου Εβραίων της Γερμανίας, καθώς και μέλη της γερμανικής Βουλής.
Σύμφωνα με τρία πρόσωπα που είχαν γνώση των συζητήσεων, κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης τέθηκε και το ζήτημα της απόσχισης των ευρωπαϊκών δραστηριοτήτων του TikTok.
Η συγκεκριμένη επαφή δεν αποτελεί μεμονωμένο περιστατικό.
Τον Φεβρουάριο, ο Ντέπφνερ συναντήθηκε με την προσωπάρχη του Λευκού Οίκου, Σούζι Γουάιλς, ενώ τον προηγούμενο μήνα απένειμε βραβείο της Axel Springer στον δισεκατομμυριούχο επενδυτή Πίτερ Τιλ, χρηματοδότη του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος και υποστηρικτή του αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς.
Ήδη από την πρώτη προεδρική θητεία του Τραμπ, ο Γερμανός επιχειρηματίας είχε αναπτύξει στενή σχέση με τον τότε Αμερικανό πρέσβη στο Βερολίνο, Ρίτσαρντ Γκρένελ.
Οι προσπάθειες προσέγγισης του αμερικανικού κυβερνητικού περιβάλλοντος συνεχίζονται, παρότι τον προηγούμενο μήνα ο Λευκός Οίκος αρνήθηκε την πρόσβαση σε δημοσιογράφους του Politico ως αντίδραση στη δημοσιογραφική τους κάλυψη.
«Να πωληθεί σε δημοκρατικούς μετόχους ή να απαγορευτεί»
Ο Ντέπφνερ έχει υποστηρίξει δημόσια εδώ και χρόνια την ανάγκη αλλαγής του ιδιοκτησιακού καθεστώτος του TikTok στην Ευρώπη.
Ήδη από το 2022 είχε ταχθεί υπέρ μιας λύσης που θα περιόριζε τον κινεζικό έλεγχο της πλατφόρμας.
Ωστόσο, μέχρι τις πρόσφατες αποκαλύψεις δεν είχε δηλώσει ανοιχτά ότι επιθυμούσε να συμμετάσχει προσωπικά, μέσω της Axel Springer, στο νέο επενδυτικό σχήμα.
Σε συνέντευξή του στο γερμανικό πρακτορείο ειδήσεων DPA, στις αρχές Σεπτεμβρίου, είχε διατυπώσει μια ιδιαίτερα αυστηρή θέση:
«Το TikTok θα πρέπει είτε να πωληθεί σε δημοκρατικούς μετόχους είτε να απαγορευτεί».
Στην ίδια συνέντευξη εξέφρασε την απορία του για την απουσία ουσιαστικής ευρωπαϊκής παρέμβασης.
«Εξακολουθώ να μην καταλαβαίνω γιατί δεν αναλαμβάνουμε δράση στην Ευρώπη. Οι Αμερικανοί απέδειξαν ότι μπορεί να γίνει», σημείωσε.
Οι δηλώσεις του αποτυπώνουν τη θέση ότι η Ευρώπη θα μπορούσε να ακολουθήσει την αμερικανική προσέγγιση, επιδιώκοντας αλλαγή στον έλεγχο της πλατφόρμας.
Η δύσκολη σχέση της Axel Springer με το TikTok
Παρά τη σκληρή στάση του απέναντι στην κινεζική πλατφόρμα, ο Ντέπφνερ έχει αναγνωρίσει ότι το TikTok αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία ως μέσο διανομής δημοσιογραφικού περιεχομένου.
Για μεγάλο χρονικό διάστημα, οι γερμανικές εφημερίδες του ομίλου απέφευγαν να αναπτύξουν επίσημη παρουσία στην πλατφόρμα.
Ωστόσο, η διοίκηση φαίνεται να επανεξετάζει αυτή τη στρατηγική, καθώς η απουσία από ένα τόσο σημαντικό ψηφιακό κανάλι μπορεί να περιορίσει τη δυνατότητα προσέγγισης νέων αναγνωστών.
«Εάν δεν βρεθεί σύντομα μια λύση, δεν θα μπορούμε να συνεχίσουμε χωρίς το TikTok ως κανάλι διανομής», είχε δηλώσει ο Ντέπφνερ.
Η μεταστροφή αυτή έχει ήδη αρχίσει να αποτυπώνεται στην πράξη.
Τις τελευταίες εβδομάδες, οι γερμανικές εφημερίδες Bild και Welt, που ανήκουν στην Axel Springer, δημιούργησαν για πρώτη φορά παρουσία στο TikTok.
Η εξέλιξη αναδεικνύει την αντίφαση που αντιμετωπίζουν αρκετοί εκδοτικοί όμιλοι: από τη μία εκφράζουν ανησυχίες για την ιδιοκτησία, τους αλγορίθμους και την επιρροή των μεγάλων πλατφορμών, αλλά από την άλλη δυσκολεύονται να αγνοήσουν τη σημασία τους για την προσέγγιση του κοινού.
Το σχέδιο δεν προχώρησε – Η στάση των Βρυξελλών
Παρά τις επαφές και την πολιτική επιχειρηματολογία του Γερμανού επιχειρηματία, το σχέδιο δεν φαίνεται να βρήκε το απαραίτητο έδαφος για να προχωρήσει.
Σύμφωνα με αξιωματούχους στις Βρυξέλλες, η ιδέα συζητήθηκε με στελέχη της αρμόδιας για την τεχνολογία υπηρεσίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Ωστόσο, η ανταπόκριση δεν ήταν ενθουσιώδης και η πρόταση εγκαταλείφθηκε.
Αντίστοιχα, η ByteDance δεν εμφανίστηκε θετική στο ενδεχόμενο αλλαγής του ιδιοκτησιακού καθεστώτος των ευρωπαϊκών δραστηριοτήτων της.
Η αμερικανική πρεσβεία στο Παρίσι αρνήθηκε να σχολιάσει τις πληροφορίες για τη συνάντηση του Ντέπφνερ με τον Τσαρλς Κούσνερ.
Τι απαντούν Axel Springer και ByteDance
Απαντώντας στις πληροφορίες, η Axel Springer υπογράμμισε ότι ο επικεφαλής της υποστηρίζει διαχρονικά μια ευρωπαϊκή λύση για το TikTok.
«Όπως προκύπτει ξεκάθαρα από τις δημόσιες δηλώσεις του, ο Ματίας Ντέπφνερ υποστήριζε πάντοτε μια ευρωπαϊκή λύση για το TikTok κατά τα πρότυπα του αμερικανικού μοντέλου», ανέφερε ο γερμανικός όμιλος.
Πρόσθεσε μάλιστα ότι, εάν είχε προκύψει μια τέτοια λύση, η Axel Springer θα καλωσόριζε την ευκαιρία να συμμετάσχει σε αυτήν ως σημαντικός ευρωπαϊκός όμιλος μέσων ενημέρωσης.
Από την πλευρά της, η ByteDance απέρριψε κατηγορηματικά το δημοσίευμα.
«Πρόκειται για πλήρη κατασκευή που δεν αξίζει καν να τιμήσουμε με κάποιο σχόλιο», ανέφερε η κινεζική εταιρεία.
Η υπόθεση αναδεικνύει το αυξανόμενο ενδιαφέρον μεγάλων εκδοτικών ομίλων για την ιδιοκτησία και τον έλεγχο των ψηφιακών πλατφορμών, οι οποίες διαδραματίζουν πλέον καθοριστικό ρόλο στη διανομή ειδήσεων και στην πρόσβαση του κοινού στην ενημέρωση.
Για τον Ντέπφνερ, το TikTok θα μπορούσε να αποτελέσει το επόμενο μεγάλο βήμα επέκτασης της Axel Springer πέρα από τις παραδοσιακές δραστηριότητες των μέσων ενημέρωσης. Προς το παρόν, όμως, η ευρωπαϊκή εκδοχή της αμερικανικής συμφωνίας παραμένει μια πρόταση που δεν προχώρησε.