Σχεδόν το 4,5% του συνολικού εισοδήματος στην Ευρώπη καταλήγει στα χέρια μόλις του 0,1% του πληθυσμού, σύμφωνα με τα νεότερα στοιχεία της πλατφόρμας World Inequality Database, τα οποία αποτυπώνουν τις έντονες ανισότητες που εξακολουθούν να χαρακτηρίζουν τις ευρωπαϊκές οικονομίες. Τα δεδομένα αναδεικνύουν σημαντικές αποκλίσεις μεταξύ των χωρών, οι οποίες συνδέονται κυρίως με τα φορολογικά συστήματα, τις κοινωνικές πολιτικές και το μισθολογικό χάσμα.
Το 2024, το ποσοστό του εθνικού εισοδήματος που κατευθύνεται στο κορυφαίο 0,1% του πληθυσμού κυμαίνεται από μόλις 1,6% στην Ολλανδία έως 10,2% στη Γεωργία, ανάμεσα στις 35 χώρες που εξετάστηκαν.
Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η Εσθονία εμφανίζει τη μεγαλύτερη συγκέντρωση εισοδήματος στα υψηλότερα στρώματα, καθώς το πλουσιότερο 0,1% απορροφά το 8,3% των συνολικών εισοδημάτων της χώρας. Ακολουθούν η Βουλγαρία με 7,5% και η Πολωνία με 7%.
Εκτός ΕΕ, ιδιαίτερα υψηλά ποσοστά καταγράφονται επίσης στη Σερβία και την Τουρκία, όπου το κορυφαίο 0,1% συγκεντρώνει πάνω από το 6% των εισοδημάτων, ενώ πάνω από το 5% κινούνται ακόμη η Δανία και η Ρουμανία.
Ο ρόλος της φορολογίας και των κοινωνικών πολιτικών
Καθοριστικό ρόλο στις διαφορές μεταξύ των χωρών διαδραματίζουν οι πολιτικές αναδιανομής και οι θεσμικές παρεμβάσεις, όπως εξηγεί στο Euronews ο Δρ. Πάβελ Μπουκόφσκι από το UCL.
Όπως σημειώνει, κάθε χώρα επιλέγει σε διαφορετικό βαθμό να επηρεάσει την κατανομή των εισοδημάτων μέσω της φορολογίας και των κοινωνικών πολιτικών. Σύμφωνα με τον ίδιο, η κεντρική και ανατολική Ευρώπη εμφανίζουν σχετικά περιορισμένο επίπεδο αναδιανομής πλούτου.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Πολωνία, όπου —όπως υποστηρίζει— το φορολογικό σύστημα οδηγεί στο παράδοξο οι πλουσιότεροι να επιβαρύνονται αναλογικά λιγότερο από τα χαμηλότερα εισοδηματικά στρώματα. Παράλληλα, επεσήμανε ότι πολλές κοινωνικές πολιτικές δεν σχεδιάζονται απαραίτητα με στόχο τη μείωση των ανισοτήτων.
Οι μεγάλες οικονομίες της Ευρώπης κινούνται κοντά στον μέσο όρο
Εξαιρουμένης της Ιταλίας, για την οποία τα πιο πρόσφατα διαθέσιμα στοιχεία αφορούν το 2015, οι τέσσερις μεγαλύτερες ευρωπαϊκές οικονομίες εμφανίζουν σχετικά παρόμοια εικόνα.
Στην Ισπανία το κορυφαίο 0,1% συγκεντρώνει το 5% των εισοδημάτων, ενώ σε Γερμανία, Βρετανία και Γαλλία το αντίστοιχο ποσοστό διαμορφώνεται στο 4,9%.
Ελαφρώς πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο κινείται και η Ιρλανδία, όπου το πλουσιότερο 0,1% λαμβάνει το 4,8% του συνολικού εθνικού εισοδήματος.
Στον αντίποδα, η Ολλανδία καταγράφει το χαμηλότερο ποσοστό μεταξύ των χωρών της έρευνας, με μόλις 1,6%. Ακολουθούν η Κύπρος με 2,2%, το Μαυροβούνιο και η Σλοβενία με 2,3%, καθώς και το Βέλγιο, η Αλβανία και η Λετονία που κινούνται κοντά στο 2,4%.
Πού βρίσκεται η Ελλάδα
Η Ελλάδα βρίσκεται κοντά στον ευρωπαϊκό μέσο όρο, καθώς το 4,5% των συνολικών εισοδημάτων κατευθύνεται στο πλουσιότερο 0,1% του πληθυσμού.
Παρόμοια επίπεδα εμφανίζουν η Ελβετία με 4,3% και η Τσεχία με 4,2%, ενώ χαμηλότερα ποσοστά καταγράφονται στις σκανδιναβικές χώρες, όπως η Σουηδία με 3,7% και η Φινλανδία και Νορβηγία με 3,5%.
Ο Δρ. Σαλβατόρε Μορέλι από το Università Roma Tre εξηγεί ότι τα υψηλά ποσοστά συγκέντρωσης εισοδήματος σε ορισμένες χώρες αντανακλούν όχι μόνο μεγαλύτερη συσσώρευση πλούτου, μισθών και επιχειρηματικών κερδών, αλλά και διαφορές στον τρόπο λειτουργίας των συνταξιοδοτικών συστημάτων, των φορολογικών δηλώσεων και της παραοικονομίας.
Ο ίδιος τονίζει ότι χώρες με πιο συμπιεσμένες μισθολογικές ανισότητες, ισχυρούς θεσμούς συλλογικών διαπραγματεύσεων, χαμηλότερη ανεργία και εκτεταμένα συστήματα κοινωνικής προστασίας καταφέρνουν συνήθως να περιορίζουν το εισοδηματικό χάσμα πριν από τη φορολογία.
Αυτό, σύμφωνα με τον Μορέλι, εξηγεί γιατί οι σκανδιναβικές χώρες αλλά και αρκετές οικονομίες της Δυτικής Ευρώπης εμφανίζουν χαμηλότερα ποσοστά συγκέντρωσης εισοδήματος στους πλουσιότερους πολίτες σε σχέση με πολλές οικονομίες που βρίσκονται ακόμη σε μεταβατικό στάδιο.
Πώς εξελίχθηκε η ανισότητα τις τελευταίες δεκαετίες
Τα ιστορικά στοιχεία δείχνουν ότι το 1940 το πλουσιότερο 0,1% του ευρωπαϊκού πληθυσμού συγκέντρωνε το 6,43% του συνολικού εισοδήματος της ηπείρου.
Το ποσοστό αυτό υποχωρούσε σταθερά μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 1980, όταν έφτασε περίπου στο 2,7%. Στη συνέχεια, ωστόσο, άρχισε να αυξάνεται ξανά, αγγίζοντας σχεδόν το 5% το 2007.
Η κρίση χρέους που ακολούθησε οδήγησε σε νέα κάμψη, ενώ από το 2010 και μετά το ποσοστό παραμένει σχετικά σταθερό, φτάνοντας το 4,54% το 2024.
Διαβάστε ακόμη
SpaceX: Καλώς ήρθατε στο μέλλον – Ανοίγει η αυλαία των Mega-IPO’s
Τι δείχνουν οι ώρες που κοιμάστε κάθε βράδυ
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα