Από τις 2 Αυγούστου 2026, η χρήση περιεχομένου που δημιουργείται ή τροποποιείται με εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης θα υπόκειται σε νέους κανόνες διαφάνειας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε τον τελικό κώδικα ορθής πρακτικής για τη σήμανση περιεχομένου που παράγεται μέσω παραγωγικής τεχνητής νοημοσύνης, εξειδικεύοντας στην πράξη τις απαιτήσεις που προβλέπει η Πράξη για την Τεχνητή Νοημοσύνη.
Ο κώδικας έχει εθελοντικό χαρακτήρα, λειτουργεί όμως ως οδηγός συμμόρφωσης για επιχειρήσεις, οργανισμούς, μέσα ενημέρωσης, δημόσιους φορείς και επαγγελματίες που αξιοποιούν συστήματα AI για τη δημιουργία ή την επεξεργασία κειμένων, εικόνων, βίντεο και ηχητικού περιεχομένου.
Το βασικό μήνυμα είναι σαφές: η αναφορά στη γενική «χρήση τεχνολογίας» δεν αρκεί πλέον. Όσοι χρησιμοποιούν τεχνητή νοημοσύνη θα πρέπει να γνωρίζουν πότε απαιτείται γνωστοποίηση, με ποιον τρόπο γίνεται και σε ποιες περιπτώσεις η σήμανση καθίσταται αναγκαία.
Η διαφάνεια στο επίκεντρο της νέας προσέγγισης
Η φιλοσοφία των νέων κανόνων βασίζεται στην αρχή ότι οι πολίτες πρέπει να γνωρίζουν εάν το περιεχόμενο που καταναλώνουν έχει παραχθεί ή αλλοιωθεί από συστήματα τεχνητής νοημοσύνης, ιδιαίτερα όταν μπορεί να επηρεάσει τον δημόσιο διάλογο και τη διαμόρφωση γνώμης.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στα deepfakes, δηλαδή σε εικόνες, βίντεο ή ηχητικά αρχεία που εμφανίζουν πρόσωπα να λένε ή να πράττουν πράγματα που στην πραγματικότητα δεν έχουν συμβεί. Ωστόσο, οι κανόνες δεν περιορίζονται μόνο σε αυτές τις περιπτώσεις. Επεκτείνονται και σε κείμενα που έχουν παραχθεί ή τροποποιηθεί με τη βοήθεια AI και δημοσιεύονται για ζητήματα δημόσιου ενδιαφέροντος χωρίς ουσιαστική ανθρώπινη επιμέλεια.
Το πρώτο βήμα: Καταγραφή της χρήσης AI
Η Επιτροπή θεωρεί ότι η αφετηρία κάθε πολιτικής συμμόρφωσης είναι η εσωτερική χαρτογράφηση των σημείων όπου χρησιμοποιείται τεχνητή νοημοσύνη.
Οι οργανισμοί καλούνται να γνωρίζουν με ακρίβεια σε ποιες διαδικασίες αξιοποιούν τέτοια εργαλεία. Η γλωσσική επιμέλεια, η μετάφραση, η περίληψη και η πλήρης παραγωγή περιεχομένου αποτελούν διαφορετικές χρήσεις με διαφορετικές απαιτήσεις διαφάνειας. Χωρίς σαφή εικόνα της χρήσης των εργαλείων, καθίσταται αδύνατη η εφαρμογή μιας αξιόπιστης πολιτικής ενημέρωσης του κοινού.
Η υποχρέωση σαφούς σήμανσης
Το επόμενο βήμα αφορά την ενημέρωση των χρηστών. Όταν ένα κείμενο, μια εικόνα, ένα βίντεο ή ένα ηχητικό αρχείο έχει δημιουργηθεί ή υποστεί ουσιαστική επεξεργασία μέσω τεχνητής νοημοσύνης, αυτό θα πρέπει να δηλώνεται με τρόπο ευδιάκριτο και κατανοητό.
Η Επιτροπή απορρίπτει τις αόριστες αναφορές και τις δυσνόητες τεχνικές διατυπώσεις. Αντίθετα, προτείνει σαφείς επισημάνσεις, όπως ότι ένα κείμενο δημιουργήθηκε με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης και ελέγχθηκε από άνθρωπο συντάκτη ή ότι μια εικόνα παράχθηκε μέσω εργαλείου παραγωγικής AI.
Η σημασία της τεχνικής ανιχνευσιμότητας
Ιδιαίτερο βάρος δίνεται και στη λεγόμενη μηχαναγνώσιμη σήμανση. Σύμφωνα με τον κώδικα, οι πάροχοι συστημάτων παραγωγικής τεχνητής νοημοσύνης οφείλουν να ενσωματώνουν τεχνικούς μηχανισμούς που επιτρέπουν την αναγνώριση περιεχομένου ως τεχνητά παραγόμενου ή τροποποιημένου.
Η υποχρέωση αυτή αφορά κυρίως τις εταιρείες ανάπτυξης των μοντέλων, τις μεγάλες πλατφόρμες διανομής περιεχομένου και τους οργανισμούς που ενσωματώνουν τέτοιες τεχνολογίες στις υπηρεσίες τους.
Ο ρόλος του ανθρώπινου ελέγχου
Ένα από τα σημαντικότερα σημεία του κώδικα αφορά τη διάκριση ανάμεσα στο περιεχόμενο που έχει ελεγχθεί ουσιαστικά από άνθρωπο και σε εκείνο που δημοσιεύεται αυτοματοποιημένα.
Η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι ο ανθρώπινος έλεγχος δεν μπορεί να είναι τυπικός ή επιφανειακός. Όποιος αναλαμβάνει την τελική δημοσίευση πρέπει να φέρει πραγματική ευθύνη για την ακρίβεια των πληροφοριών, το πλαίσιο παρουσίασής τους, τη γλώσσα που χρησιμοποιείται και τις πιθανές παραπλανητικές εντυπώσεις που μπορεί να δημιουργηθούν.
Η πρόβλεψη αυτή αφορά ιδιαίτερα τα μέσα ενημέρωσης, τους δημόσιους φορείς και κάθε οργανισμό που επικοινωνεί με μεγάλο αριθμό πολιτών.
Νέοι κανόνες και για τα chatbots
Οι κατευθύνσεις της Επιτροπής επεκτείνονται και στα διαδραστικά συστήματα τεχνητής νοημοσύνης.
Οι χρήστες θα πρέπει να ενημερώνονται ξεκάθαρα όταν συνομιλούν με chatbot ή άλλο σύστημα AI και όχι με φυσικό πρόσωπο. Η υποχρέωση αυτή αφορά υπηρεσίες εξυπηρέτησης πελατών, δημόσιες υπηρεσίες, εκπαιδευτικές πλατφόρμες, εφαρμογές υγείας, δημοσιογραφικές υπηρεσίες και γενικότερα κάθε περιβάλλον όπου μπορεί να δημιουργηθεί η εντύπωση ανθρώπινης επικοινωνίας.
Η πρόκληση για τα μέσα ενημέρωσης και τους οργανισμούς
Για τα μέσα ενημέρωσης, η νέα πραγματικότητα καθιστά αναγκαία τη δημιουργία εσωτερικών κανόνων χρήσης της τεχνητής νοημοσύνης.
Χρειάζεται να καθοριστούν με σαφήνεια τα επιτρεπόμενα εργαλεία, οι χρήσεις τους, οι περιπτώσεις στις οποίες απαιτείται σήμανση, οι διαδικασίες τελικού ελέγχου και τα πρόσωπα που αναλαμβάνουν την ευθύνη για το δημοσιευμένο αποτέλεσμα.
Αντίστοιχες διαδικασίες καλούνται να υιοθετήσουν πανεπιστήμια, επιχειρήσεις, οργανώσεις, δημόσιοι φορείς και επαγγελματίες της επικοινωνίας. Το κρίσιμο ερώτημα, σύμφωνα με τη νέα προσέγγιση, είναι αν μπορεί να απαντηθεί με σαφήνεια πού χρησιμοποιήθηκε η τεχνητή νοημοσύνη, σε ποιο στάδιο της παραγωγής και αν αυτό είναι γνωστό στον τελικό αποδέκτη του περιεχομένου.
Μια νέα εποχή λογοδοσίας
Παρότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναμένεται να εκδώσει πρόσθετες κατευθυντήριες οδηγίες για την αποσαφήνιση ορισμένων νομικών ζητημάτων, το μήνυμα που εκπέμπεται είναι ήδη ξεκάθαρο.
Η περίοδος κατά την οποία η τεχνητή νοημοσύνη μπορούσε να λειτουργεί αόρατα στο παρασκήνιο της ενημέρωσης και της δημόσιας επικοινωνίας φτάνει στο τέλος της. Ο στόχος δεν είναι να περιοριστεί η χρήση της τεχνολογίας, αλλά να διασφαλιστεί ότι η αξιοποίησή της γίνεται με διαφάνεια και λογοδοσία.
Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να αποτελεί πολύτιμο εργαλείο για τη δημιουργία, την επεξεργασία, τη μετάφραση και τη διάδοση περιεχομένου. Ωστόσο, δεν θα μπορεί πλέον να λειτουργεί ως αθέατος δημιουργός ή συνομιλητής. Από τον Αύγουστο του 2026, η διαφάνεια μετατρέπεται σε βασική υποχρέωση για όσους χρησιμοποιούν τεχνητή νοημοσύνη στον δημόσιο λόγο, στην ενημέρωση και στην επικοινωνία.
Διαβάστε ακόμη
FT: Σχέδιο της Κομισιόν για χαλάρωση των κανόνων για τις ευρωπαϊκές τράπεζες
Ακίνητα: 5+1 παρεμβάσεις για αύξηση διάθεσης κατοικιών
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα