Σαμαράς: Διαπραγμάτευση μέχρι τελικής πτώσεως

Του Σπύρου Γκουτζάνη

Καθώς το Μέγαρο Μαξίμου είναι εν αναμονή του σχηματισμού κυβέρνησης στη Γερμανία, δεν κρύβει τη δυσφορία του τόσο για τις απαιτήσεις του κλιμακίου της τρόικας όσο και για τις δηλώσεις των Ευρωπαίων παραγόντων όπως οι κύριοι Γκέοργκ Ασμουσεν και Γερούν Ντάισελμπλουμ. Ηδη από την κυβέρνηση κάνουν λόγο για συνολική πολιτική διαπραγμάτευση, ενώ ανοικτό παραμένει το ενδεχόμενο ταξιδιού του πρωθυπουργού κ. Αντώνη Σαμαρά στο Βερολίνο μετά τον σχηματισμό της γερμανικής κυβέρνησης. Στο πρόσφατο ταξίδι του στις Βρυξέλλες ο κ. Σαμαράς υπογράμμισε την ανάγκη της αλληλεγγύης μεταξύ των κρατών-μελών της Ε.Ε., διαμηνύοντας ότι τα περιθώρια της κυβέρνησής του όπως και αυτά της ελληνικής κοινωνίας έχουν εξαντληθεί. Παρότι το Μαξίμου λέει ότι δεν είναι στις επιλογές του η πρόωρη προσφυγή στις κάλπες, η απειλή των εκλογών προς τους εκπροσώπους των δανειστών έχει εκτοξευθεί και παράγει αποτελέσματα διαμορφώνοντας το υπόστρωμα της επικείμενης διαπραγμάτευσης. Οι υψηλοί τόνοι που κρατούν στις δηλώσεις οι βουλευτές της Ν.Δ., προειδοποιώντας ότι «σε καμία περίπτωση δεν θα ψηφίσουμε νέα μέτρα», επιβεβαιώνουν ότι ο Ελληνας πρωθυπουργός είναι πλέον με την πλάτη στον τοίχο και ότι αν δεν υπάρξει εύσχημος συμβιβασμός οι εκλογές θα γίνουν, αν και όχι από δική του επιλογή.

Τα τρία σημεία τριβής

Τα βασικά σημεία τριβής στα οποία θα επικεντρωθεί η επικείμενη διαπραγμάτευση είναι τα εξής:

■ Οι εκπρόσωποι των δανειστών ουσιαστικά αμφισβήτησαν το πρωτογενές πλεόνασμα, υποδηλώνοντας ότι η αναγνώρισή του είναι με πολιτικούς όρους και όχι με τεχνικούς. Γι’ αυτό και ζητούν δημοσιονομικά μέτρα περί τα 2 δισ. ευρώ για να καλυφθεί το δημοσιονομικό κενό του 2014. Εδώ είναι που η κυβέρνηση κάνει ένα βήμα πίσω, δεν αποκλείει ότι μπορεί να υπάρξει δημοσιονομικό κενό και υποστηρίζει ότι «για το μέγεθος του δημοσιονομικού κενού που ενδεχομένως ανακύψει τα επόμενα χρόνια υπάρχουν διάφορες εκτιμήσεις, αλλά οι όποιες δημοσιονομικές αποκλίσεις θα καλυφθούν με στοχευμένες διορθωτικές παρεμβάσεις χωρίς οριζόντιες προσεγγίσεις και ισοπεδωτικές τακτικές». Θα συνυπολογιστούν αυτά στο μεσοπρόθεσμο σχέδιο 2014-2017 που θα πρέπει να περάσει από τη Βουλή. Στην πραγματικότητα βαφτίζει τα νέα μέτρα «διαρθρωτικά» και «διορθωτικές επεμβάσεις», ευελπιστώντας ότι θα τα περάσει από τη Βουλή. Θεωρεί δε ότι δεν θα υπάρξει πρόβλημα με τους βουλευτές της Ν.Δ. και πιέζει τον κ. Ευάγγελο Βενιζέλο να «μαζέψει» τη δική του κοινοβουλευτική ομάδα για να μην υπάρξουν απρόοπτα.

■ Το επόμενο σημείο τριβής είναι το χρηματοδοτικό κενό των επόμενων χρόνων 2014-2016. Η τοποθέτηση των Ευρωπαίων ότι θα χρειαστεί νέο δάνειο ή πρόγραμμα στήριξης για την Ελλάδα αμφισβητεί την αισιόδοξη προοπτική που θέλει να εμφυσήσει ο πρωθυπουργός ότι στο δεύτερο εξάμηνο του επόμενου έτους θα μπορέσει να βγει τις αγορές για να καλύψει εν μέρει τουλάχιστον το χρηματοδοτικό κενό. Νέο πρόγραμμα συνεπάγεται νέο μνημόνιο το οποίο αποτάσσεται μετά βδελυγμίας η κυβέρνηση.

■ Το τρίτο σημείο στο οποίο η κυβέρνηση τηρεί στάση επιφυλακής, περιμένοντας το Βερολίνο, είναι η συνολική διευθέτηση του δημόσιου χρέους της χώρας. Η κυβέρνηση δεν θέλει να βρεθεί στη μέση μιας σύγκρουσης μεταξύ Ε.Ε. και ΔΝΤ – προτιμά να υπάρξει συμβιβαστική λύση δίχως την αποχώρηση του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου από το πρόγραμμα στήριξης της Ελλάδας και ταυτίζεται με την ευρωπαϊκή προσέγγιση της επιμήκυνσης με χαμηλά επιτόκια και όχι κούρεμα. Το αγκάθι εδώ είναι οι εγγυήσεις δημόσιας περιουσίας που θα ζητήσουν οι δανειστές για τη ρύθμιση στα 50 χρόνια της αποπληρωμής του χρέους, καθώς επίσης και τι είδους επιτήρηση θα επιβάλλουν οι Ευρωπαίοι εταίροι. Οι Ευρωπαίοι αναμένεται ότι θα επαναφέρουν τις πιέσεις ώστε οι αποκρατικοποιήσεις να περάσουν σε μηχανισμό που θα λειτουργεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο έστω κι αν διατηρηθεί το ΤΑΙΠΕΔ σαν φύλλο συκής. Παρομοίως θα υπάρξουν πιέσεις για απελευθέρωση των πλειστηριασμών πρώτης κατοικίας και για όφελος των τραπεζών διαχείριση των κόκκινων στεγαστικών δανείων.

Αισιοδοξία για «διαρθρωτικές παρεμβάσεις»

Η συμπεριφορά της τρόικας, όπως και οι δηλώσεις Ευρωπαίων ανέδειξαν για μία ακόμη φορά τη διάσταση που υπάρχει ανάμεσα στον σχεδιασμό του πρωθυπουργού και τα κελεύσματα Βερολίνου και Βρυξελλών που αναιρούν τον πολιτικό σχεδιασμό που άρχισε να ξετυλίγει ο κ. Σαμαράς από τη ΔΕΘ και προσδιορίζεται από το τετράπτυχο «πρωτογενές πλεόνασμα – απαλλαγή από την τρόικα – έξοδος στις αγορές – μακροπρόθεσμη ρύθμιση του χρέους». Είναι χαρακτηριστικό το δημοσίευμα των «Financial Times» την περασμένη Παρασκευή, το οποίο υποστηρίζει ότι «η Ελλάδα αντιμετωπίζει σκληρές διαπραγματεύσεις από τους διεθνείς πιστωτές της ως προς το προβλεπόμενο δημοσιονομικό κενό στον Προϋπολογισμό του 2014, γεγονός που θα μπορούσε να υπονομεύσει τις πιθανότητες εξόδου της χώρας από την 6ετή πλέον ύφεση».

Το Μέγαρο Μαξίμου επιμένει στο αισιόδοξο σενάριο σύμφωνα με το οποίο η τρέχουσα διαπραγμάτευση με την τρόικα θα κλείσει χωρίς νέα οριζόντια μέτρα. Επίσης, ότι τα όποια διαρθρωτικά μέτρα και η πρόβλεψη για διορθωτικές παρεμβάσεις που θα περιλαμβάνονται στο μεσοπρόθεσμο θα περάσουν από τη Βουλή.

Για την κυβέρνηση είναι θέμα επιβίωσης η διαπραγμάτευση για το χρηματοδοτικό κενό και την επιμήκυνση του χρέους να κλείσει πριν από τις ευρωεκλογές ώστε να έχει να παρουσιάσει κάτι θετικό στην ελληνική κοινωνία για να μην καταποντιστεί ο κυβερνητικός συνασπισμός.
Αν ΠΑΣΟΚ και Ν.Δ. δεν συγκεντρώσουν ένα αξιοπρεπές ποσοστό στις ευρωεκλογές, θα καταγραφεί δυσαρμονία της κυβέρνησης με το εκλογικό σώμα και θα ανοίξει εκ των πραγμάτων ο δρόμος για εθνικές εκλογές αμέσως μετά την ολοκλήρωση της προεδρίας της Ε.Ε.

Ποιοι ψηφίζουν «όχι» σε νέα μέτρα

«Ας φέρουν όσα μέτρα θέλουν. Βουλευτές δεν θα βρουν να τα ψηφίσουν», λένε με νόημα στη Χαριλάου Τρικούπη

«Ας φέρουν όσα νέα μέτρα θέλουν. Δεν θα βρουν βουλευτές να τα ψηφίσουν!». Με το σκωπτικό και αυτοσαρκαστικό αυτό σχόλιο αντιμετωπίζουν οι περισσότεροι εντός του ΠΑΣΟΚ το ενδεχόμενο να πιεστεί η κυβέρνηση από την τρόικα και να οδηγηθεί στην επιβολή νέου πακέτου οδυνηρών μέτρων προκειμένου να καλυφθεί το όποιο δημοσιονομικό κενό διαπιστωθεί ότι υπάρχει στην εκτέλεση του μνημονιακού προγράμματος. Το κλίμα στο ΠΑΣΟΚ είναι βαρύ από τα διαφαινόμενα αδιέξοδα στην οικονομική πολιτική. Δεν είναι μόνο η σαφής προειδοποίηση που έχει απευθύνει ο πρόεδρος του κόμματος κ. Ευάγγελος Βενιζέλος ότι η ελληνική κοινωνία δεν αντέχει άλλα μέτρα. Είναι κυρίως η Κοινοβουλευτική Ομάδα του Κινήματος που διαμηνύει ότι δεν πρόκειται να ακολουθήσει στη λήψη νέων μέτρων. Σύμφωνα με πληροφορίες, τουλάχιστον έξι βουλευτές του ΠΑΣΟΚ φέρονται αποφασισμένοι να μην ψηφίσουν «σε κάθε περίπτωση» νέα μέτρα. Ακόμη και στην περίπτωση που δεν συγκεντρώσουν τα μέτρα την απόλυτη πλειοψηφία στη Βουλή, με ό,τι σημαίνει αυτό, διαμηνύουν ότι θα μείνουν ανυποχώρητοι σε αυτή τη θέση. Ορισμένοι σημειώνουν ότι «τα μέτρα μπορούν να ληφθούν και με σχετική πλειοψηφία -δηλαδή με λιγότερες από 151 ψήφους-, άρα ας προχωρήσει έτσι η κυβέρνηση». Σημειώνουν δηλαδή ότι τυχόν καταψήφιση από ορισμένους βουλευτές δεν θα σημάνει κατ’ ανάγκη και πτώση της κυβέρνησης, αλλά απλώς θα πυροδοτηθούν πολιτικές εξελίξεις, για τις οποίες όμως η τρόικα έχει προειδοποιηθεί από τους πάντες.

Οι πληροφορίες αναφέρουν ότι βουλευτές όπως η κυρία Θεοδώρα Τζάκρη, η κυρία Αντζελα Γκερέκου και οι κύριοι Κώστας Σκανδαλίδης, Μιχάλης Κασσής, Γιάννης Κουτσούκος και Θάνος Μωραΐτης θα μείνουν μέχρι τέλους σταθεροί στην άρνησή τους να μην εγκρίνουν νέα μέτρα. Στη λίστα όμως υπάρχουν και άλλοι για τους οποίους υπάρχει φόβος ότι μπορεί να απέχουν, όπως ο κ. Γιώργος Ντόλιος, ο κ. Κώστας Τριαντάφυλλος, ακόμη και ο κ. Φίλιππος Σαχινίδης. Ο τελευταίος δηλώνει μάλιστα «ας έρθει ο ΣΥΡΙΖΑ για να δούμε όλο το έργο».

Θα διχαστεί ή θα σκορπίσει…

«Αν βρεθούμε σ’ αυτό το δίλημμα, το ΠΑΣΟΚ θα διχαστεί, αν δεν σκορπίσει κιόλας…» παραδέχονται στελέχη που βρίσκονται κοντά στην ηγεσία και εύχονται να αποφευχθεί το «μοιραίο». Τα ίδια στελέχη ομολογούν ότι, εφόσον δεν βρεθεί τρόπος για να υπάρξει μια αξιοπρεπής συμφωνία με την τρόικα και μία ουσιαστική στήριξη της ελληνικής προσπάθειας από τους δανειστές, «όλα τελειώνουν εδώ». Εξάλλου συμφωνούν ότι δεν υπάρχει νόημα να συνεχιστεί αυτή η κατάσταση, που έτσι κι αλλιώς θα οδηγήσει και πάλι σε αδιέξοδο, αλλά και το σημερινό πολιτικό σύστημα, που έδωσε τη μάχη αυτή -με το ΠΑΣΟΚ στην πιο δύσκολη θέση-, στην πλήρη κατάρρευση.

Μάλιστα ορισμένα στελέχη, που φέρονται αποφασισμένα να διαχωρίσουν τη θέση τους, αρχίζουν να οριοθετούν την πολιτική τους παρουσία απέναντι στη Δεξιά. Ο κ. Μωραΐτης δήλωσε μάλιστα προ ημερών ότι «στόχος είναι η χώρα να έχει στη μετά μνημόνιο εποχή προοδευτικό πρόσημο. Αυτό δεν μπορεί να το υλοποιήσει η σημερινή κυβερνητική συμμαχία. Αρα χρειαζόμαστε μια μεγάλη Κεντροαριστερά. Το κάλεσμα πρέπει να απευθύνεται σε όλους. Ας αναλάβουν όλοι τις ευθύνες τους μπροστά σε μια επέλαση της Δεξιάς και της Ακροδεξιάς στην Ελλάδα και στην Ευρώπη»