F.T.: Η μεγάλη πρόκληση που αντιμετωπίζει ο Γ. Βαρουφάκης

Ο Έλληνας υπουργός Οικονομικών αντιμετωπίζει μία τεράστια πρόκληση, σύμφωνα με τους «Financial Times». Ποια είναι αυτή: Να μετατρέψει τη θεωρία των παιγνίων – την οποία γνωρίζει πολύ καλά – σε επιτυχημένη στρατηγική.

Όπως αναφέρει το δημοσίευμα, ως καθηγητής Οικονομικών, ειδικευμένος στην περίφημη «Θεωρία των παιγνίων» ο κ. Βαρουφάκης πέρασε πολλές ώρες για να εξηγήσει στους φοιτητές του πως να μελετούν την στρατηγική των αλληλεπιδράσεων και πως με αυτό τον τρόπο θα μπορέσουν να εξηγήσουν τη συμπεριφορά καταναλωτών αλλά και επιχειρήσεων.

Σήμερα, όμως, αναζητά μία καλή συμφωνία για την Ελλάδα και θα πρέπει να μετατρέψει τις θεωρητικές του γνώσεις σε μία επιτυχημένη στρατηγική.

Το τελικό έπαθλο είναι η μείωση του ελληνικού «βουνού χρέους» που φθάνει στο 175% του ΑΕΠ. Υπάρχει, όμως, ένας κίνδυνος: εάν οι διαπραγματεύσεις καταρρεύσουν, η Αθήνα μπορεί να χάσει την ασφάλεια της Ευρωζώνης, που προστατεύει τα ταλαιπωρημένα δημοσιονομικά της μεγέθη αλλά και τις τράπεζες και τελικώς να βρεθεί στο χάος που θα προκαλέσει ένα Grexit.

Όμως τι παιχνίδι παίζουν τόσο ο κ. Βαρουφάκης όσο και οι εταίροι στην Ευρωζώνη;

«Το παιχνίδι της γάτας με το ποντίκι», απαντά ο George Tsebelis, καθηγητής Πολιτικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν. Οι δύο πλευρές θυμίζουν οδηγούς που βρίσκονται σε μία γέφυρα-μονόδρομο, αλλά έρχονται από διαφορετικές κατευθύνσεις. Γνωρίζουν ότι εάν στρίψουν πρώτοι θα αφήσουν την γέφυρα ελεύθερη για τους άλλους. Όμως εάν κανείς δεν στρίψει, τότε το αποτέλεσμα θα είναι μία σύγκρουση. Ταυτόχρονα ευελπιστούν ότι θα πείσουν τους άλλους να στρίψουν.

Τα παραπάνω μπορεί να εξηγούν και το γεγονός ότι ο Έλληνας πρωθυπουργός, Αλέξης Τσίπρας, δεν μπορεί να δεχθεί έναν συμβιβασμό που περιλαμβάνει παράταση του υπάρχοντος προγράμματος, καθώς θα διαψεύσει αυτά που υποσχέθηκε προεκλογικά. Ουσιαστικά προσπαθεί να εξηγήσει στους Ευρωπαίους εταίρους του, γιατί δεν μπορεί να… στρίψει.

Όταν παίζονται αυτά τα παιχνίδια κάθε πλευρά προσπαθεί να επηρεάσει το τελικό αποτέλεσμα μέχρις εσχάτων, έως ότου ο ένας από τους δύο τα παρατήσει. Όμως οι γνώστες της «Θεωρίας των παιγνίων» προειδοποιούν ότι στην πραγματική ζωή, στο τέλος του παιχνιδιού μπορεί καμία πλευρά να μην επιλέξει να στρίψει.

Αυτό μπορεί να συμβεί όταν και οι δύο πλευρές παραμείνουν πεισματικά προσκολλημένες στις θέσεις τους και δεν μπορούν να τις αλλάξουν με τίποτα.

Υπάρχει, βέβαια, και η περίπτωση οι παίκτες να βρεθούν αντιμέτωποι με τεράστια αβεβαιότητα σχετικά με το κόστος που μπορεί να έχει κάθε αποτέλεσμα. «Σαφώς σε αυτήν την περίπτωση τα κέρδη δεν είναι ξεκάθαρα», υποστηρίζει ο κ. Tsebelis

Άλλωστε και εντός της Ευρωζώνης υπάρχουν διαφορετικές απόψεις για τις επιπτώσεις ενός Grexit.

Μέσω της «Θεωρίας των Παιγνίων» μπορεί κάποιος να κατανοήσει γιατί οι πολιτικοί μπορεί να πιεστούν να τιμωρήσουν την Ελλάδα, ακόμη και εάν γνωρίζουν ότι αυτό θα είναι επώδυνο και για τις δικές τους χώρες.
Γερμανία αλλά και οι άλλοι πιστωτές έχουν κίνητρο να απειλήσουν την Ελλάδα, ότι εάν δεν αποπληρώσει το χρέος της, θα αναγκαστούν να την διώξουν από την Ευρωζώνη. Θεωρητικά αυτή η απειλή δεν είναι αξιόπιστη. Ένα «Grexit» θα ήταν καταστροφικό για όλες τις χώρες του ευρώ, έτσι εάν η Ελλάδα βρεθεί προ της χρεοκοπίας, οι υπόλοιπες χώρες δεν θα αφήσουν την Αθήνα να καταστραφεί.

Όμως και το να δώσουν συγχώρεση είναι μία απόφαση που εμπεριέχει τον κίνδυνο και άλλες χώρες να συμπεριφερθούν όπως η Αθήνα. «Η Γερμανία μπορεί να αποφασίσει ότι εάν η Ευρωζώνη δεν τιμωρήσει την Ελλάδα, θα έχει προβλήματα και με άλλες χώρες, όπως τις Ισπανία και Ιταλία», εκτιμά ο Roger Myerson, οικονομολόγος του Πανεπιστημίου του Σικάγο, ο οποίος έχει βραβευθεί με Νόμπελ Οικονομίας.

Ως εκ τούτου ο κ. Βαρουφάκης θα πρέπει να προσπαθήσει να πείσει τη Γερμανία ότι η περίπτωση της Ελλάδας είναι μοναδική και ότι άλλες χώρες της Ευρωζώνης δεν πρόκειται να ακολουθήσουν το παράδειγμά της και να ζητήσουν ελάφρυνση χρέους.

Για να το πράξει, μπορεί να χρησιμοποιήσει το παράδειγμα των κατοίκων της Μήλου, στους οποίους οι Αθηναίοι, κατά τη διάρκεια των Πελοποννησιακών Πολέμων, έδωσαν την ευκαιρία είτε να παραδοθούν είτε να τους καταστρέψουν.

«Οι κάτοικοι της Μήλου υποστήριξαν ότι αυτοί ήταν διαφορετικοί και ότι το να τους αφήσουν στην ησυχία τους δεν θα οδηγήσει σε ανάλογες απαιτήσεις και άλλα νησιά», σημειώνει ο κ. Myerson.

Το πρόβλημα, όμως, με αυτήν την στρατηγική – καταλήγουν οι «Financial Times» – είναι ότι η άλλη πλευρά μπορεί να επιλέξει να το «παίξει» σκληρή. Αυτό, άλλωστε, αποφάσισαν και οι Αθηναίοι στην περίπτωση της Μήλου….