Γιάνης Βαρουφάκης: Ο ανατρεπτικός σταρ-οικονομολόγος

Ο Γιάνης Βαρουφάκης είναι ίσως από τα πιο γνωστά στο ευρύ κοινό ονόματα οικονομολόγων, λόγω των απόψεών του και των εκλαϊκευμένων, αλλά εκρηκτικών εξηγήσεων για την κρίση που δίνει μέσα από τα μέσα ενημέρωσης τα τελευταία χρόνια.

Οπως έχει εξομολογηθεί ο ίδιος ο οικονομολόγος-σταρ, αν δεν υπήρχε η οικονομική κρίση, πιθανότατα θα παρέμενε στην αφάνεια, χαμένος μέσα στις επιστημονικές έρευνές του για τη θεωρία των παιγνίων και την οικονομία.
Επί της ουσίας, ίσως και λόγω του αδιαμφισβήτητου επικοινωνιακού χαρίσματος που διαθέτει, ήταν από τους πρώτους και πιο γνωστούς υποστηρικτές της άποψης ότι η Ελλάδα έπρεπε να δηλώσει αδυναμία πληρωμής του χρέους και να προχωρήσει σε αναδιάρθρωση. Υποστηρίζει σταθερά ότι δεν πρέπει η Ελλάδα να δανείζεται για να πληρώνει τόκους εφόσον το χρέος δεν είναι βιώσιμο, θέση που κατά καιρούς προκαλεί αναταράξεις. Ο Γιάνης Βαρουφάκης είχε υπάρξει σύμβουλος του Γιώργου Παπανδρέου στο παρελθόν, αλλά τα τελευταία χρόνια είναι κοντά στον Αλέξη Τσίπρα – κατεβαίνει μάλιστα υποψήφιος στη Β’ Αθήνας με τον ΣΥΡΙΖΑ.

Είναι ένα από τα πρόσωπα που θα παίξουν ρόλο-κλειδί στο οικονομικό επιτελείο, πιθανότατα στο θέμα της διαπραγμάτευσης για το χρέος. Αλλωστε, όπως λέει και ο ίδιος, αυτό είναι και το ζήτημα στο οποίο θα μπορούσε να προσφέρει.

Από την αρχή της κρίσης έχει επεξεργαστεί και παρουσιάσει, πρόταση για την αντιμετώπιση του χρέους σε συνεργασία με τον καθηγητή Οικονομίας στο Πανεπιστήμιο της Κοΐμπρα στην Πορτογαλία και πρώην βουλευτή των Εργατικών της Βρετανίας Στιούαρτ Χόλαντ. Η «μετριοπαθής πρόταση για την αντιμετώπιση της κρίσης στην Ευρωζώνη» προβλέπει ανάμεσα σε άλλα ότι η ΕΚΤ θα εξαγοράσει από τις χώρες της Ευρωζώνης το ποσοστό του δημοσίου χρέους τους που αντιστοιχεί στο 60% του ΑΕΠ (το όριο του Μάαστριχτ) και θα το εξυπηρετεί με χαμηλά επιτόκια, ενώ το υπόλοιπο θα το εξυπηρετούν οι ίδιες οι χώρες. Επίσης η ΕΚΤ θα αγοράσει ομόλογα της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, με τα οποία η ΕΚΤ θα χρηματοδοτήσει ένα μεγάλο επενδυτικό σχέδιο σε όλη την Ευρωζώνη.

Ο Βαρουφάκης αναγνωρίζει ότι το ελληνικό χρέος είναι ένα πιόνι στην ευρωπαϊκή σκακιέρα και ότι υπάρχουν ορισμένοι που θέλουν να χρησιμοποιήσουν την Ελλάδα, θυσιάζοντάς την ώστε να χειραγωγήσουν την Ιταλία και τη Γαλλία, αλλά πιστεύει ακράδαντα ότι είναι αδιέξοδη η τακτική που ακολουθήσαμε μέχρι σήμερα, του «υποδειγματικού κρατούμενου», όπου αποδεχόμαστε τα πάντα με την ελπίδα ότι σε αντάλλαγμα θα μας βοηθήσουν. Κάτι τέτοιο δεν πρόκειται να γίνει, λέει. Εκτιμά ότι το κλειδί για τη διαπραγμάτευση είναι «να κοιτάξουμε στα μάτια τον μέσο φορολογούμενο σε χώρες όπως η Γερμανία ή η Αυστρία και να του πούμε: οι κυβερνήσεις σου σε παραπλάνησαν, δεν πληρώνεις για τους Ελληνες, αντιθέτως το χρέος μεταφέρθηκε από τις τράπεζες στις πλάτες των φορολογούμενων και αυτό κοστίζει και σε σένα». Οπως λέει, η Ανγκελα Μέρκελ θα δεχθεί ό,τι αποδέχεται ο μέσος ψηφοφόρος.

Σπούδασε Μαθηματικά και Οικονομικά στα Πανεπιστήμια του Εσεξ και του Μπέρμιγχαμ της Βρετανίας, δίδαξε σε σχολές της Βρετανίας, της Αυστραλίας, όπως και στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, ενώ σήμερα είναι επισκέπτης καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Τέξας.

Σπόρτσμαν και λάτρης του ωραίου

Οι ξένοι πάντοτε αντιμετώπιζαν με καχυποψία την ανάγκη του Γιάνη να ξεχωρίζει: ακόμη και στο όνομα το οποίο επιμένει να γράφει με ένα «ν» και στις διαφορετικές του απόψεις. Δεν ταίριαξε εύκολα με κανένα κόμμα, ίσως γιατί οι καταναγκαστικές αντιλήψεις των γραμμών, των κανόνων και των τάξεων δεν ήταν ποτέ το φόρτε του και ήταν η βασική αιτία που έφευγε από τα μέρη στα οποία διακρινόταν ως καθηγητής: αποφάσισε να φύγει από την Αυστραλία εν μια νυκτί αφήνοντας πίσω μια κόρη και μια πρώην σύζυγο, το ίδιο κι από το την ανήλιαγη Σκωτία.

Ωστόσο πάντοτε στη μυθιστορηματική ζωή του, στην οποία καταγράφονται έντονες σχέσεις -αλλά και σκέψεις-, περιπέτειες και συγκρούσεις φρόντιζε να επιστρέφει στην Ελλάδα. Συνηθίζει να λέει ότι δεν μπορεί να ζήσει μακριά από τον ήλιο και το καλοκαίρι, αν και η μεγάλη του αδυναμία είναι η θάλασσα. Ποτέ δεν τη στερήθηκε και στο Παλαιό Φάληρο, όπου μεγάλωσε, συνήθιζε στα διαλείμματα να κάνει πάντα τις απαραίτητες βουτιές, ακόμη και τον χειμώνα. Ο ίδιος παραδέχεται ότι είναι ένα κράμα βόρειου ορθολογισμού και ανατολικού θυμικού καθώς έλκει την καταγωγή του από την Κρήτη και το μακρινό Κάιρο. Λάτρης του ωραίου, είναι συλλέκτης έργων τέχνης, σπάνιων βιβλίων, δυσεύρετων βινυλίων και εκπληκτικών εμπειριών, τις οποίες συλλέγει στα ανεξάντλητα ταξίδια στα οποία τον ακολουθεί ασμένως η επίσης περιπετειώδης σύζυγός του. Οχι τυχαία, δεν θα μπορούσε να έχει παντρευτεί παρά μια εικαστικό και καλλιτέχνη, την αναγνωρισμένη Δανάη Στράτου, η οποία είναι ικανή να ταξιδέψει μέχρι τη μακρινή έρημο της Αμερικής για να εμπνευστεί μια σειρά από έργα τέχνης.

Ο ίδιος παραδέχεται πάντως ότι ήταν άκρως τολμηρή η απόφασή της να τον παντρευτεί και να αντέξει τις ατιθάσευτες τάσεις φυγής που τον χαρακτηρίζουν. Πώς αλλιώς όμως θα μπορούσαν να έχουν τα πράγματα για έναν άνθρωπο που διατηρούσε επί χρόνια τρία διαβατήρια και τρεις υπηκοότητες, την ελληνική, τη βρετανική και την αυστραλέζικη, και ο ίδιος λέει ότι έφτυσε αίμα για να πείσει ένα πρωινό έναν υπάλληλο στη βρετανική πρεσβεία στην Καμπέρα ότι επιθυμεί να παραδώσει για πάντα το βρετανικό του διαβατήριο. Από την εποχή της Θάτσερ, την οποία απεχθάνεται βαθιά είχε καταλάβει ότι δεν θα είναι ποτέ Βρετανός με τον ίδιο τρόπο που νιώθει να είναι Ελληνας – πόσο μάλλον Αυστραλός.

Κάποτε στο πανεπιστήμιο ξεσήκωσε αντιδράσεις επειδή συνήθιζε να περνάει ώρες με τους φοιτητές του στις γειτονικές μπιραρίες – και οι Βρετανοί καθηγητές δεν μπορούσαν να καταλάβουν πώς το κάνει χωρίς να πληρώνεται. Κατά τα άλλα, ο αθλητικός οικονομολόγος δεν αφήνει τον ελεύθερο χρόνο του αναξιοποίητο – προτιμάει τις αποδράσεις με φίλους και τις βόλτες με τη μεγάλων κυβικών μηχανή του την οποία ποτέ δεν εγκαταλείπει για ένα μικροαστικό αυτοκίνητο. Λένε ότι τα σπίτια του στην Αθήνα και στην Αίγινα είναι εξαιρετικής αισθητικής και γούστου – το ίδιο και το ντύσιμό του και το απαράμιλλο στυλ του.