Νέο μέτωπο ανοίγει η Άγκυρα στο Αιγαίο, βάζοντας αυτή τη φορά στο στόχαστρο τη Ρόδο και τα σχέδια για ενίσχυση της αμυντικής παρουσίας στα νησιά. Η χθεσινή προειδοποίηση του τουρκικού υπουργείου Άμυνας ότι ενδεχόμενη εγκατάσταση βάσης UAV στη Ρόδο θα «έβλαπτε την ειρήνη και τη σταθερότητα στο Αιγαίο», συνοδευόμενη μάλιστα από αναφορά στη λήψη «απαραίτητων μέτρων», προστίθεται σε μια αλληλουχία κινήσεων που προβληματίζουν την Αθήνα.
Η Αθήνα επιχειρεί την αποκρυπτογράφηση των προθέσεων της Τουρκίας, προκειμένου να διαπιστωθεί αν τα τελευταία γεγονότα αφορούν μια δυναμική αποστολή μηνυμάτων ή αν είμαστε αντιμέτωποι με μια τελική επιλογή για επιστροφή στην πολιτική των προκλήσεων επί του πεδίου και τη μη ελεγχόμενη ένταση.
Τα μηνύματα από την Αγκυρα ήταν πολλά τους τελευταίους μήνες, ενώ είχαν οδηγηθεί σε αδιέξοδο οι προσπάθειες των υπουργών Εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη και Χακάν Φιντάν για εξεύρεση κοινού τόπου που θα επέτρεπε στις δύο χώρες τη σύνταξη συνυποσχετικού για οριστική διευθέτηση του πυρήνα των διαφορών, την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών μέσω του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης.
Προς το παρόν δεν υπάρχει κανένας σχεδιασμός για συνάντηση του Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Ταγίπ Ερντογάν στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, όπου με αυτά τα δεδομένα θα είναι εξαιρετικά δύσκολη μια νέα συνεννόηση, τη στιγμή μάλιστα που στη Νέα Υόρκη ο Τούρκος πρόεδρος θα επιχειρεί να κεφαλαιοποιήσει πολιτικά και διπλωματικά την αναβάθμιση της Τουρκίας σε περιφερειακό επίπεδο, τη δαιμονοποίηση του Ισραήλ και κινήσεις όπως αυτή της Τριμερούς της Μέκκας.
Για την Αθήνα τίθεται μία ακόμη πρόκληση, καθώς θα πρέπει να απορρίψει και να αντιμετωπίσει κάθε προσπάθεια επιβολής τετελεσμένων από την Τουρκία χωρίς η ένταση που πιθανότατα θα δημιουργηθεί να τραβήξει πάνω της το «ραντάρ» του Αμερικανού προέδρου, ο οποίος προφανώς δεν θέλει να δει μια νέα κρίση να ξεσπά στην ευρύτερη περιοχή τη στιγμή που προσπαθεί ματαίως να κλείσει τα υπάρχοντα μέτωπα. Πολύ περισσότερο μάλιστα που έχει δείξει ότι λαμβάνει ελάχιστα υπόψη του το πλαίσιο του Διεθνούς Δικαίου και τη διεθνή νομιμότητα και αρέσκεται κυρίως σε μια συναλλακτικού τύπου διπλωματία.
Παραβιάσεις
Μετά και την τελευταία πρωτοβουλία της Τουρκίας για τη θέσπιση, μέσω προεδρικών διαταγμάτων, δύο μεγάλων θαλάσσιων πάρκων στο Βόρειο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, αλλά και την επιστροφή στην πρακτική των παραβιάσεων του εθνικού εναέριου χώρου όχι πλέον με UAVs, αλλά με οπλισμένα τουρκικά F-16, είναι σαφές ότι οι ελληνοτουρκικές σχέσεις εισέρχονται σε μια περίοδο δύσκολης δοκιμασίας.
Η Ελλάδα πολύ σύντομα θα κληθεί να υπερασπιστεί τα κυριαρχικά δικαιώματά της επί του πεδίου τόσο με την υλοποίηση συγκεκριμένων έργων και πρωτοβουλιών παρά τις αντιδράσεις της Τουρκίας όσο και με το να αποτρέψει με κάθε τρόπο την προσπάθεια επιβολής de facto περιορισμών σε δραστηριότητες όπως η αλιεία, οι επιστημονικές έρευνες κ.ά. σε περιοχές των διεθνών υδάτων επί ελληνικής μη οριοθετημένης υφαλοκρηπίδας.
Καταγράφεται επίσης με ιδιαίτερη ανησυχία το ότι η Τουρκία σχεδόν σε όλες τις τελευταίες ανακοινώσεις της, με τις οποίες αντιδρά σε πρωτοβουλίες της Ελλάδας, ανάγει σε κορυφαίο ζήτημα αυτό των λεγόμενων «γκρίζων ζωνών» (όπως έκανε και την περασμένη Τετάρτη), κάτι που εκ των πραγμάτων δημιουργεί ένταση, και κυρίως δεν επιτρέπει την έναρξη οποιασδήποτε σοβαρής συζήτησης για το θέμα των οριοθετήσεων, αλλά ακόμη και για συνομιλίες τεχνικής φύσης.
Η Διακήρυξη των Αθηνών, ένα κείμενο με πολλά προβληματικά σημεία, και κυρίως με τη διαφορετική ερμηνεία που έδινε η Τουρκία στον όρο περί «αποφυγής προκλητικών ενεργειών», θεωρώντας ότι αυτό αφορά τον αυτοπεριορισμό της Ελλάδας από την άσκηση των κυριαρχικών δικαιωμάτων της, έχει εξαντλήσει προ πολλού τη δυναμική της. Προσέφερε μια σημαντική περίοδο ηρεμίας και αποφυγής εξάντλησης της Πολεμικής Αεροπορίας λόγω της απουσίας των συνήθως πυκνών παράνομων δραστηριοτήτων στον εναέριο χώρο του Αιγαίου, την αποτελεσματική διαχείριση του Μεταναστευτικού με τον περιορισμό των ροών από την Τουρκία (για λόγους που έχουν να κάνουν και με το συνολικό παζάρι της Αγκυρας με την Ε.Ε.) και έδωσε χρόνο στην Ελλάδα προκειμένου να υλοποιήσει ένα από τα μεγαλύτερα εξοπλιστικά προγράμματα των τελευταίων δεκαετιών.
Εξωραϊσμός της εικόνας
Συγχρόνως, βεβαίως, το διάστημα αυτό βοήθησε στον εξωραϊσμό της εικόνας της Τουρκίας, καθώς για τρία χρόνια είχε παραμεληθεί από την ελληνική διπλωματία η καταγγελία και η δραστηριοποίηση εναντίον του τουρκικού αναθεωρητισμού, αν και η αναβάθμιση του ρόλου της Αγκυρας και η προσέγγισή της με την Ευρώπη και τις ΗΠΑ δεν οφείλεται, φυσικά, στα «ήρεμα νερά».
Επισήμως οι δύο χώρες, εν τη απουσία άλλου πλαισίου, παραμένουν ατύπως δεσμευμένες και επικαλούνται τη Διακήρυξη των Αθηνών, όμως η αξιοπιστία των δεσμεύσεων αυτών αμφισβητείται στην πράξη λόγω της προσπάθειας της Τουρκίας να επιβάλει τη δική της ερμηνεία απαιτώντας τον περιορισμό της άσκησης των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Ελλάδας. Πλέον η Τουρκία -και αυτό είναι το κομβικό σημείο- δείχνει να επιλέγει όχι απλώς τη δημόσια αντίδραση και καταγγελία των ελληνικών πρωτοβουλιών, αλλά επιχειρεί να απαντήσει επί του πεδίου με προκλητικές και παράνομες κινήσεις, οι οποίες οδηγούν ευθέως στην επιστροφή των εντάσεων.
Διαβάστε περισσότερα στο protothema.gr