Σε μείζον πολιτικό και κοινωνικό ζήτημα εξελίσσεται η εμπλοκή της Γραμμής 4 του μετρό στην Κυψέλη, καθώς η επανεκκίνηση του έργου περνά μέσα από την αποκατάσταση των πληγέντων κτιρίων και την προστασία όσων βρίσκονται στην επόμενη διαδρομή του μετροπόντικα. Οι ενδιάμεσες εκθέσεις του ΤΕΕ υποδεικνύουν εκτεταμένες παρεμβάσεις στις πολυκατοικίες, ενώ παραμένουν υπό διερεύνηση οι τεχνικές προϋποθέσεις για την ασφαλή συνέχιση της διάνοιξης. Έτσι, το μηχάνημα παραμένει ακινητοποιημένο από τον περασμένο Μάιο, χωρίς σαφή ορίζοντα επανεκκίνησης.
Η αναμονή, ωστόσο, δημιουργεί πρόσθετες τεχνικές δυσκολίες και κρίνεται επιβεβλημένη η μετακίνηση, αποτελώντας και μια έμμεση απάντηση ότι το έργο θα επανεκκινήσει μετά τις εκλογές. Όπως προειδοποίησε χθες ο υφυπουργός Υποδομών Νίκος Ταχιάος, τα κοπτικά του ΤΒΜ δεν μπορούν να παραμένουν επ’ αόριστον ακίνητα, καθώς υπάρχει ο κίνδυνος να «πετρώσει» η κεφαλή και να καταστεί πολύ δυσκολότερη η επαναλειτουργία του μετροπόντικα.
Αναζητείται ξένος εμπειρογνώμονας
Σύμφωνα με έγκυρες πληροφορίες, το αδιέξοδο στο οποίο έχει περιέλθει η Ελληνικό Μετρό και, κατ’ επέκταση, το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών στην Κυψέλη επιχειρείται να αντιμετωπιστεί με την πρόσληψη εξειδικευμένου εμπειρογνώμονα από το εξωτερικό. Ο ξένος τεχνοκράτης θα συνδράμει στον τρόπο ασφαλούς επανεκκίνησης του μετροπόντικα, αξιοποιώντας εμπειρία από αντίστοιχα έργα μετρό με προβλήματα σε υπερκείμενα κτίρια. Οι ίδιες πληροφορίες αναφέρουν ότι για την Ελληνικό Μετρό είναι σημαντική η συμβολή των πλέον έμπειρων σε αντίστοιχα περιστατικά και διευκρινίζεται ότι δεν πρόκειται απλώς για σκέψη, αλλά για κάτι που «έχει πάρει τον δρόμο του», με τις πρώτες συνεννοήσεις να βρίσκονται σε εξέλιξη. Ωστόσο, οι τεχνικές δυσκολίες παραμένουν μεγάλες και εκτιμάται ότι δύσκολα το μηχάνημα θα μπορέσει να επαναλειτουργήσει άμεσα, τη στιγμή μάλιστα που η πολιτική ηγεσία του υπουργείου θέτει ως προτεραιότητα την ασφάλεια των κατοίκων.
Το ζητούμενο αφορά τόσο την αποκατάσταση των υφιστάμενων ζημιών, όσο και την αποτροπή νέων βλαβών κατά τη συνέχεια των εργασιών. Η επανεκκίνηση προϋποθέτει, επομένως, απαντήσεις για την προστασία των κτιρίων που βρίσκονται στην επόμενη διαδρομή του μηχανήματος, σε μια περιοχή με ήδη ευάλωτο κτιριακό απόθεμα.
Η στάση του αναδόχου
Η πολύμηνη ακινησία του μετροπόντικα στην Κυψέλη συνοδεύεται από αυξανόμενη δυσαρέσκεια της κυβερνητικής πλευράς για τη στάση του αναδόχου. Σύμφωνα με αρμόδιες πηγές, η παρουσία και η κινητοποίησή του κρίνονται αναντίστοιχες με τη σοβαρότητα των προβλημάτων, τόσο ως προς την αποκατάσταση των κτιρίων όσο και ως προς την επικοινωνία με τους κατοίκους. Κυβερνητικές πηγές επισημαίνουν ότι οι υποχρεώσεις του δεν περιορίζονται σε επιμέρους επισκευές διαμερισμάτων, αλλά περιλαμβάνουν την εκπόνηση των απαιτούμενων μελετών και την πλήρη αποκατάσταση των βλαβών.
Το μήνυμα είναι ότι οι συμβατικές δεσμεύσεις πρέπει να εκπληρωθούν χωρίς εκπτώσεις. «Εμείς, και Υπουργείο και Ελληνικό Μετρό, είμαστε από την πλευρά των κατοίκων. Δεν θα επιτρέψουμε καμία έκπτωση στις υποχρεώσεις της κοινοπραξίας όπως αυτές απορρέουν από τη σύμβαση. Η ανάδοχος θα πληρώσει ό,τι χρειαστεί να πληρώσει. Μου είναι απολύτως αδιάφορο αν θα είναι δέκα χιλιάδες ευρώ ή δέκα εκατομμύρια ευρώ», δήλωσε χθες ραδιοφωνική του συνέντευξη ο κ. Ταχιάος.
Αξιοσημείωτο είναι επίσης ότι ο υφυπουργός άφησε ανοικτό το ενδεχόμενο σφάλματος, θέτοντας το ερώτημα εάν η πτώση της πίεσης του μετροπόντικα -την οποία προσδιόρισε ως γενεσιουργό αιτία των καθιζήσεων-, οφειλόταν σε αντικειμενικές δυσκολίες ή σε λανθασμένο χειρισμό. Το ζήτημα, όπως ανέφερε, δεν έχει ακόμη κριθεί και ενδέχεται να αποτελέσει αντικείμενο συμβατικής διαφοράς μεταξύ της Ελληνικό Μετρό και της αναδόχου κοινοπραξίας δείχνοντας το δρόμο της διαιτησίας.
Έτοιμη για επανεκκίνηση δηλώνει η κοινοπραξία
Από την πλευρά της, η ανάδοχος κοινοπραξία ΑΒΑΞ – Ghella – Alstom δηλώνει έτοιμη να ξαναρχίσει την κατασκευή της σήραγγας εντός λίγων ημερών, εφόσον λάβει το «πράσινο φως» από την Ελληνικό Μετρό. Η δηλωμένη επιχειρησιακή ετοιμότητα του αναδόχου, ωστόσο, τελεί υπό την προϋπόθεση της έγκρισης για τη συνέχιση των εργασιών, η οποία δεν έχει δοθεί και όπως φαίνεται θα αργήσει να δοθεί. Αν μάλιστα επιβεβαιωθεί η πληροφορία περί συνδρομής ξένου εμπειρογνώμονα φαίνεται ότι η πολιτική ηγεσία του υπουργείου επιχειρεί να ελέγξει πλήρως τα επόμενα βήματα του έργου.
Σύμφωνα με την κοινοπραξία, η έκθεση επανεκκίνησης (η οποία δεν έχει γίνει γνωστή) και έχει ήδη υποβληθεί στην Ελληνικό Μετρό περιγράφει τη μεθοδολογία ενίσχυσης των συνθηκών του εδάφους, με στόχο να ελαχιστοποιηθεί η επίδραση της διάνοιξης της σήραγγας. Όπως αναφέρει, «κατά την εκτέλεση των εργασιών διαπιστώθηκαν φτωχότερη ποιότητα εδαφικών σχηματισμών και απρόβλεπτες ρηγματώσεις, οι οποίες δεν αποτυπώνονταν στις γεωτρήσεις στις οποίες στηρίχθηκε η μελέτη». Ωστόσο, στο υπουργείο υπογραμμίζουν παράλληλα ότι η εκπόνηση των μελετών εφαρμογής αποτελεί ευθύνη του αναδόχου, απορρίπτοντας την απόδοση ευθυνών στο Δημόσιο για τη συγκεκριμένη εμπλοκή.
Αναφορικά με τα πληγέντα κτίρια, η ανάδοχος υποστηρίζει ότι οι ενδιάμεσες εκθέσεις του ΤΕΕ δεν διαφοροποιούνται από τις πραγματογνωμοσύνες που διενεργήθηκαν για λογαριασμό της τον περασμένο Ιούλιο. Το εύλογο ωστόσο ερώτημα που ανακύπτει είναι γιατί δεν δίνονται στη δημοσιότητα για να ξεδιαλύνουν την εικόνα. Κατά την εταιρεία, οι εκθέσεις καταδεικνύουν ότι δεν προκύπτει πρόβλημα στατικότητας των κατοικιών ούτε προβλέπεται εκκένωσή τους. Η πλευρά των κατοίκων, από την άλλη, δίνει έμφαση στα ευρήματα για τις βλάβες και στην ανάγκη εκτεταμένων παρεμβάσεων αποκατάστασης.
Σύμφωνα με τον κ. Ταχιάο έχουν πραγματοποιηθεί αυτοψίες σε 35 κτίρια εντός της ζώνης που ελέγχθηκε και για 14 από αυτά κρίθηκε αναγκαία η διενέργεια πραγματογνωμοσύνης από το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας. «Δεν έχουν 35 κτίρια πρόβλημα. Οι υπόλοιποι αριθμοί που ακούγονται έχουν στοιχεία αυθαιρεσίας», δήλωσε, διαχωρίζοντας τον συνολικό αριθμό των ελεγχθέντων ακινήτων από εκείνα για τα οποία ζητήθηκε περαιτέρω διερεύνηση.
Ο υφυπουργός διαχώρισε χθες τις παρεμβάσεις σε τρεις κατηγορίες, ανάλογα με τη θέση των κτιρίων σε σχέση με τη σήραγγα και τον μετροπόντικα.
Για τα ακίνητα πάνω από το τμήμα της σήραγγας που έχει ήδη κατασκευαστεί και όπου, σύμφωνα με τον ίδιο, δεν παρατηρούνται πλέον καθιζήσεις, οι αποκαταστάσεις μπορούν και πρέπει να ξεκινήσουν μόλις ολοκληρωθούν οι αντίστοιχες μελέτες. Πρόκειται για υποχρέωση της αναδόχου κοινοπραξίας και για εργασίες που δεν εξαρτώνται από τη λειτουργία του μηχανήματος.
Διαφορετική είναι η αντιμετώπιση των κτιρίων πάνω από το σημείο όπου βρίσκεται σήμερα ο μετροπόντικας, καθώς παραμένουν στη ζώνη επιρροής του. Για αυτά εκπονείται μελέτη τρωτότητας, ενώ πριν από την επανεκκίνηση θα πρέπει να ληφθούν τα απαραίτητα μέτρα ασφαλείας, ώστε να αποφευχθούν πρόσθετα προβλήματα.
Το τρίτο ζητούμενο αφορά τη συνέχεια της διάνοιξης και τη διασφάλιση των κτιρίων που βρίσκονται κατά μήκος της επόμενης διαδρομής του μηχανήματος.
Τα άλλα προβληματικά σημεία
Την ίδια στιγμή, σοβαρές καθυστερήσεις και εκκρεμότητες χωρίς οριστικές λύσεις καταγράφονται και σε άλλα σημεία του έργου όπως στον Ευαγγελισμό και στα Εξάρχεια, όπου τα ζητήματα χωροθέτησης των σταθμών και οι τοπικές αντιδράσεις εξακολουθούν να αποτελούν γόρδιο δεσμό. Είναι χαρακτηριστικό ότι στα Εξάρχεια η στασιμότητα διαρκεί περίπου τέσσερα χρόνια, με τους κατοίκους να έχουν κινήσει σειρά δικαστικών διαδικασιών κατά της Ελληνικό Μετρό τις οποίες κατά το μεγαλύτερο μέρος έχουν κερδίσει. Σήμερα το εργοτάξιο εξακολουθεί να φυλάσσεται από διμοιρία των ματ. Αρμόδιες πηγές υποστηρίζουν ότι το μεγαλύτερο πρόβλημα υπάρχει στον Ευαγγελισμό καθώς στη Ριζάρη δεν έχουν γίνει ακόμη οι πρόδρομες εργασίες του έργου λόγω της αντιδικίας που υπάρχει με τον εφοπλιστή Πατέρα για την θέση του σταθμού. «Το χαμένο έδαφος που προκαλεί η αδράνεια του ΤΒΜ στην Κυψέλη μπορεί να αντιμετωπιστεί με διπλές και τριπλές βάρδιες. Όμως η πραγματική καθυστέρηση του έργου προέρχεται από τον Ευαγγελισμό» αναφέρουν πηγές της κοινοπραξίας.
Απομακρύνεται η παράδοση το 2032
Η συσσώρευση των προβλημάτων εντείνει την αβεβαιότητα για τον χρόνο ολοκλήρωσης του έργου. Τις καθυστερήσεις αναγνώρισε και ο ίδιος ο πρωθυπουργός, σε σχετική αναφορά του προχθές, σε εκδήλωση στο ΕΚΠΑ. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της αγοράς, η παράδοση το 2032 απομακρύνεται πλέον οριστικά, ενώ ακόμη και το 2034, στο οποίο τοποθετούσε αρχικά την ολοκλήρωση ο ανάδοχος, δεν μπορεί να θεωρείται εξασφαλισμένο.
Οι ίδιες πηγές κάνουν λόγο για μεγάλες καθυστερήσεις και αδυναμία ασφαλούς πρόβλεψης του χρόνου περαίωσης. Η εκκρεμότητα στην Κυψέλη, σε συνδυασμό με τα άλυτα μέτωπα στον Ευαγγελισμό και στα Εξάρχεια, δυσκολεύουν τη διαμόρφωση ενός αξιόπιστου συνολικού χρονοδιαγράμματος.
Τι προκύπτει για τις πολυκατοικίες
Στο μεταξύ, στη συζήτηση για τις ζημιές στα κτίρια και τις ενδιάμεσες εκθέσεις του ΤΕΕ για 14 πολυκατοικίες έχουν πάρει θέση και οι κάτοικοι της Κυψέλης. Σύμφωνα με ανακοίνωση του νομικού τους συμβούλου, Θανάση Καμπαγιάννη, οι πραγματογνωμοσύνες συνδέουν τη διάνοιξη της σήραγγας με βλάβες στην τοιχοποιία και στον φέροντα οργανισμό. Στις περισσότερες πολυκατοικίες οι βλάβες στον φέροντα οργανισμό είτε διαπιστώνονται είτε πιθανολογούνται και απαιτούν περαιτέρω διερεύνηση.
Στην ανακοίνωση που εξέδωσαν τις προηγούμενες μέρες καταγράφεται απομείωση της αντοχής στοιχείων σκυροδέματος και τοιχοποιίας σε όλες τις πολυκατοικίες πλην μίας, όπου αναφέρεται αποκόλληση και σχετική μετακίνηση κτιρίου. Για όλες προτείνονται ενισχύσεις και αποκαταστάσεις, με τις επεμβάσεις να χαρακτηρίζονται «γενικευμένες, σχεδόν καθολικές» και δυσχερείς σε κατοικημένα κτίρια. Οι εκθέσεις αναμένεται να οριστικοποιηθούν προς τα τέλη του έτους.
Ευαίσθητο παραμένει το ζήτημα της παραμονής των κατοίκων στα σπίτια τους. Ο υφυπουργός Υποδομών έχει δηλώσει ότι δεν προκύπτει άμεσος κίνδυνος, επισημαίνοντας όμως τη λεπτή σημασία του όρου «ασφαλές» για ήδη επιβαρυμένα κτίρια σε δύσκολο γεωλογικό περιβάλλον. Δεν αποκλείεται προσωρινή μετακίνηση κατοίκων σε ξενοδοχεία κατά τις εργασίες, όπως έχει συμβεί και σε προηγούμενα έργα του μετρό.
Στη Δικαιοσύνη η αντιπαράθεση
Η αντιπαράθεση για τις ζημιές μεταφέρεται και στη Δικαιοσύνη, καθώς χθες Τετάρτη 7 Οκτωβρίου, συζητήθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών το αίτημα κατοίκων για έκδοση προσωρινής διαταγής, στο πλαίσιο ασφαλιστικών μέτρων κατά της Ελληνικό Μετρό. Οι κάτοικοι ζητούν πρόσβαση στα τεχνικά στοιχεία του έργου, ενώ διεκδικούν πλήρη αποκατάσταση των ζημιών και μέτρα αποτροπής νέων καθιζήσεων. Από την πλευρά της εταιρείας, στέλεχος της Ελληνικό Μετρό ανέφερε στο δικαστήριο ότι οι καθιζήσεις έχουν σταθεροποιηθεί. Όπως υποστήριξε «οι καθιζήσεις είναι στο μηδέν» ενώ ανέφερε ότι οι μελέτες δεν έχουν οριστικοποιηθεί και τα στοιχεία που έχει παραδώσει το ΤΕΕ δεν αποτελούν τελικές εκθέσεις, αλλά ενδιάμεσες πραγματογνωμοσύνες.
Παράλληλα, οι κάτοικοι επιμένουν και ζητούν να επεκταθούν οι πραγματογνωμοσύνες σε όλα τα πληγέντα κτίρια. Όπως επισημαίνει ο νομικός τους σύμβουλος έχουν αναφερθεί ζημιές σε τουλάχιστον 25 πολυκατοικίες, ενώ οι ενδιάμεσες εκθέσεις αφορούν 14. Ο ίδιος υποστηρίζει ότι τα ευρήματα αντικρούουν τις αρχικές διαβεβαιώσεις της Ελληνικό Μετρό και της αναδόχου κοινοπραξίας περί απουσίας βλαβών στον φέροντα οργανισμό.
Το υπέδαφος και η λύση για τη σήραγγα
Στις δυσκολίες του εγχειρήματος προστίθεται αναμφίβολα η σύνθετη εικόνα του υπεδάφους. Σύμφωνα με τεχνικές εκτιμήσεις, η περιοχή βρίσκεται στην επαφή αθηναϊκού σχιστόλιθου και επιφανειακών επιχώσεων, ενώ στο υπέδαφος εντοπίζονται παλαιές ανθρωπογενείς παρεμβάσεις, βόθροι, μπαζωμένες κατασκευές και ανομοιογένειες.
Στην ευρύτερη περιοχή υπήρχαν παλαιά ρέματα, όπως εκείνα της Φωκίωνος Νέγρη και της Ευελπίδων, που μετέφεραν νερά από τα Τουρκοβούνια και έχουν πλέον μπαζωθεί. Το μαλακό έδαφος, ο υπόγειος υδροφόρος ορίζοντας και η επιβάρυνση παλαιών πολυκατοικιών από διαδοχικούς σεισμούς συνθέτουν, κατά τις ίδιες εκτιμήσεις, ένα ιδιαίτερα ευαίσθητο υπόβαθρο για τη διέλευση του μετροπόντικα.
Παρά την υποβολή της έκθεσης επανεκκίνησης από την κοινοπραξία, παραμένει ζητούμενο η έγκριση της τεχνικής λύσης που θα επιτρέψει την ασφαλή συνέχιση της διάνοιξης. Η προστασία των κατοικιών, οι παρεμβάσεις στο έδαφος και ο τρόπος λειτουργίας του μετροπόντικα αποτελούν αλληλένδετες προϋποθέσεις. Μέχρι να οριστικοποιηθούν οι όροι και να δοθεί η έγκριση επανεκκίνησης, η δηλωμένη ετοιμότητα του αναδόχου δεν μεταφράζεται σε συγκεκριμένη ημερομηνία επιστροφής του μετροπόντικα στη σήραγγα.
Διαβάστε ακόμη
«Φωτιά» στην… αυλή του Ερντογάν βάζει το σκάνδαλο των funds
Δημόσιο: Στα 3,82 δισ. ευρώ τα ληξιπρόθεσμα χρέη
Σε αυτή την οικογένεια υπάρχουν 14 δισεκατομμυριούχοι
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ