«Πρωθυπουργοί και το παράδοξο της εξουσίας στην Ελλάδα»

Τις ευθύνες που είχαν οι πρώην πρωθυπουργοί και δεν άλλαξε τίποτα προς το καλύτερο στην Ελλάδα από τη Μεταπολίτευση και ύστερα εξήγησαν οι διακεκριμένοι καθηγητές Κέβιν Φέδερστοουν από το LSE και ο Δημήτρης Παπαδημητρίου στο Πανεπιστήμιο του Μάντσεστερ κατά την διάλεξη για την παρουσίαση του βιβλίου τους «Πρωθυπουργοί και το παράδοξο της εξουσίας στην Ελλάδα» στο Μέγαρο Μουσικής, παρουσία πολλών πολιτικών που διαδραμάτισαν ρόλο στην πορεία της χώρας, όπως ο πρώην πρωθυπουργού Κώστας Σημίτης. Στην πρώτη σειρά ήταν επίσης οι κ.κ. Γκαργκάνας, Παπαντωνίου, Αλογοσκούφης, Δούκας, Σιούφας, Ράπανος και ο επιχειρηματίας Χατζηιωάννου.

Σύμφωνα με τους καθηγητές, σε όλα τα χρόνια της μεταπολίτευσης υπάρχει ένα κοινό χαρακτηριστικό: η παντοδυναμία του Έλληνα πρωθυπουργού, αλλά τελικά είναι ένας γυμνός Βασιλιάς, πνιγμένος σε μία κλειστή νοοτροπία. Αυτό αποτελεί την ουσία της δημόσιας πολιτικής στην Ελλάδα, ενώ υπάρχει η βαθιά ριζωμένη πεποίθηση στην κοινή γνώμη που έχει γαλουχηθεί μέσα στο αφήγημα της «χαρισματικής ηγεσίας» και των «εθνικών σωτήρων». Η μελέτη τους βασίζεται σε ένα πλούσιο πρωτογενές υλικό, το οποίο περιλαμβάνει εκτενείς συνεντεύξεις με όλους τους εν ζωή πρωθυπουργούς της περιόδου 1974-2011 καθώς και δεκάδες υπουργούς, συμβούλους και κρατικούς αξιωματούχους που σημάδεψαν την σύγχρονη πολιτική ιστορία της Ελλάδας.

Ο κ. Φέδερστοουν σχολιάζοντας τον τωρινό πρωθυπουργό ανέφερε ότι για να καταφέρει να πετύχει τους στόχους του ο κ. Τσίπρας, αυτό σήμερα εξαρτάται από την οργάνωση του γραφείου του, έχει συγκριθεί με τον Ανδρέα Παπανδρέου, ο οποίος μόλις ανέλαβε ξεκίνησε την αναβάθμιση του. Σχετικά με τον κ. Τσίπρα ο κ. Παπαδημητρίου εξέφρασε την άποψη ότι κατόρθωσε εντυπωσιακά γρήγορα να χειραγωγήσει το κόμμα του και το πολιτικό σύστημα από τότε που ανέβηκε στην ηγεσία του κόμματος του. Όπως είπε αυτό δεν είναι κριτική, αλλά έπαινος. Ο καθηγητής τόνισε ότι ο ανήλθε πολύ γρήγορα στην εξουσία και ότι λέγεται πως είναι φιλόδοξος. «Ωστόσο πιστεύω ότι κατανάλωσε την ενέργεια του για να φτιάξει τη μεγάλη εικόνα. Μέχρι στιγμής δεν κατόρθωσε να φτιάξει ένα σύστημα που θα παράγει πολιτικές. Είναι λάθος, γενικά μιλώντας, ότι δεν γίνεται με το που πηγαίνεις στο Μαξίμου να προσλαβάνεις έτσι άτομα, θα πρέπει να έχεις ικανούς συμβούλους, που μπορούν να ξέρουν καλά τη θεωρία των παιγνίων», δήλωσε χαρακτηριστικά.

Το βιβλίο και οι συγγραφείς

Η διάλεξη πραγματοποιήθηκε με αφορμή την κυκλοφορία από τον εκδοτικό οίκο Oxford University Press του βιβλίου Prime Ministers in Greece: the paradox of power [Πρωθυπουργοί και το παράδοξο της εξουσίας στην Ελλάδα] των Featherstone και Παπαδημητρίου.

Ο Kevin Featherstone κατέχει την έδρα Σύγχρονων Ελληνικών Σπουδών «Ελευθέριος Βενιζέλος» στην Οικονομική Σχολή του Λονδίνου (LSE). Είναι επίσης Διευθυντής του Ελληνικού Παρατηρητηρίου και ένας από τους Προέδρους του LSEE, του Ερευνητικού Κέντρου για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη εντός του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου, του οποίου υπήρξε Διευθυντής (2004-2007 και 2012-2013). Ο Δημήτρης Παπαδημητρίου είναι Καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης στη Σχολή Κοινωνικών Επιστημών του Πανεπιστημίου του Μάντσεστερ και διευθύνει το Κέντρο Αριστείας «Jean Monnet» στο ίδιο πανεπιστήμιο.

Αν και στο ελληνικό πολιτικό σύστημα ο πρωθυπουργός θεωρείται παντοδύναμος, οι καθηγητές υπογραμμίζουν ότι παρά τη συνταγματική του δύναμη, ο έλληνας ηγέτης είναι στην ουσία ένας «γυμνός βασιλιάς». Η «καρδιά» της ελληνικής κυβέρνησης στερείται στοιχειώδεις διοικητικές δομές που να επιτρέπουν τον αποτελεσματικό συντονισμό των υπουργείων, τη χάραξη, εφαρμογή και αξιολόγηση των κυβερνητικών πολιτικών και την ουσιαστική ενημέρωση των πρωθυπουργού. Πρόκειται στην ουσία για ένα σύστημα διακυβέρνησης που καταστρέφεται ολοσχερώς και ξαναχτίζεται εκ θεμελίων ύστερα από κάθε κυβερνητική εναλλαγή. Είναι ένα πρότυπο που απέχει πολύ από τον κανόνα των ανεπτυγμένων χωρών της Ευρώπης.

Οι συγγραφείς καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι τα αίτια αυτής της παθογένειας αντικατοπτρίζουν πτυχές του ελληνικού πολιτικού πολιτισμού, ο οποίος έχει δομηθεί πάνω σε «κλειστά» συστήματα εξουσίας, δίδοντας μεγάλη έμφαση στην εμπιστοσύνη, στην πίστη στον «ηγέτη» και στον κομματικό πατριωτισμό. Τα συστήματα αυτά όμως είναι από την φύση τους θνησιγενή, καθώς δεν παρέχουν ούτε αξιόπιστες «εισροές» στο κυβερνητικό έργο, ούτε τη διοικητική σταθερότητα που απαιτείται για την πραγματοποίηση δύσκολων μεταρρυθμίσεων. Η πρόσφατη εμπειρία της εφαρμογής των μνημονιακών υποχρεώσεων της χώρας έχει καταδείξει με τον πλέον δραματικό τρόπο τις συνέπειες αυτής της κυβερνητικής δυσλειτουργίας στην Ελλάδα.

πηγή: protothema.gr