Μια προσφορά που υπόσχεται ένα προϊόν δωρεάν, μια οικογενειακή συσκευασία ή μια φαινομενικά χαμηλή τιμή στο ράφι μπορεί να κρύβουν μια δυσάρεστη έκπληξη στο ταμείο. Οι καταναλωτές ενδέχεται να πληρώνουν έως και τα διπλάσια χρήματα για την ίδια ποσότητα προϊόντος, ακόμη και όταν επιλέγουν συσκευασίες που διαφημίζονται ως οικονομικότερες.
Αποκαλυπτικά είναι τα στοιχεία από την ψηφιακή πλατφόρμα PosoKanei, τα οποία καταδεικνύουν ότι η πραγματική αξία μιας προσφοράς δεν βρίσκεται απαραίτητα στην τιμή της συσκευασίας, αλλά στο κόστος ανά κιλό, λίτρο ή τεμάχιο.
Από αναψυκτικά και ελληνικό καφέ μέχρι ζυμαρικά, οι συγκρίσεις αναδεικνύουν σημαντικές αποκλίσεις, οι οποίες σε ορισμένες περιπτώσεις ξεπερνούν ακόμη και το 100%.
Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα αφορά πολυσυσκευασία αναψυκτικού με την ένδειξη «5+1 δώρο», η οποία αποδεικνύεται 105% ακριβότερη ανά λίτρο από την αγορά του ίδιου προϊόντος σε μεγαλύτερη πλαστική φιάλη.
Ανάλογες ανατροπές εντοπίζονται στον καφέ, όπου η μεγαλύτερη συσκευασία κοστίζει 44% περισσότερο ανά κιλό, αλλά και στα ζυμαρικά, όπου τέσσερα μεμονωμένα πακέτα πωλούνται φθηνότερα από την αντίστοιχη πολυσυσκευασία.
Αναψυκτικά: Το «5+1 δώρο» που τελικά κοστίζει τα διπλάσια
Μια συσκευασία με έξι κουτάκια αναψυκτικού των 330 ml διατίθεται στην τιμή των 3,25 ευρώ, προβάλλοντας ως πλεονέκτημα ότι το έκτο κουτάκι προσφέρεται δωρεάν.
Η συνολική ποσότητα φτάνει τα 1,98 λίτρα, με αποτέλεσμα η πραγματική τιμή να διαμορφώνεται στα 1,64 ευρώ ανά λίτρο.
Ωστόσο, το ίδιο αναψυκτικό πωλείται και σε πλαστική φιάλη 1,5 λίτρου προς 1,20 ευρώ. Στην περίπτωση αυτή, ο καταναλωτής πληρώνει μόλις 0,80 ευρώ ανά λίτρο.
Η σύγκριση αποκαλύπτει ότι η πολυσυσκευασία με το διαφημιζόμενο δωρεάν προϊόν είναι τελικά περίπου 105% ακριβότερη ανά λίτρο.
Με άλλα λόγια, η ένδειξη «δώρο» δεν σημαίνει απαραίτητα εξοικονόμηση χρημάτων, αφού το κόστος της συνολικής ποσότητας μπορεί να είναι σημαντικά υψηλότερο από άλλες διαθέσιμες επιλογές.
Ελληνικός καφές: Πληρώνεις 44% παραπάνω για τη μεγαλύτερη συσκευασία
Η αντίληψη ότι οι μεγάλες συσκευασίες προσφέρουν καλύτερη τιμή ανά μονάδα προϊόντος δεν επιβεβαιώνεται πάντοτε.
Στην περίπτωση ελληνικού καφέ που καταγράφεται στην πλατφόρμα, η μικρότερη συσκευασία των 194 γραμμαρίων πωλείται προς 3,09 ευρώ, τιμή που αντιστοιχεί σε 15,93 ευρώ ανά κιλό.
Αντίθετα, η μεγαλύτερη συσκευασία των 340 γραμμαρίων κοστίζει 7,80 ευρώ, ανεβάζοντας την τιμή στα 22,94 ευρώ ανά κιλό.
Αυτό σημαίνει ότι όποιος επιλέγει τη μεγαλύτερη συσκευασία πληρώνει περίπου 44% ακριβότερα για την ίδια ποσότητα καφέ.
Πρόκειται για μια χαρακτηριστική περίπτωση όπου η μεγαλύτερη ποσότητα δεν συνοδεύεται από καλύτερη αναλογική τιμή, όπως ενδεχομένως θα περίμενε ο αγοραστής.
Ζυμαρικά: Τέσσερα χωριστά πακέτα κοστίζουν λιγότερο από την πολυσυσκευασία
Ακόμη μία περίπτωση που ανατρέπει την εικόνα των οικονομικών αγορών εντοπίζεται στα ζυμαρικά.
Ένα μεμονωμένο πακέτο σπαγγέτι των 500 γραμμαρίων πωλείται προς 0,69 ευρώ. Επομένως, η αγορά τεσσάρων τέτοιων συσκευασιών, συνολικού βάρους δύο κιλών, κοστίζει 2,76 ευρώ.
Την ίδια στιγμή, η έτοιμη πολυσυσκευασία τεσσάρων πακέτων των 500 γραμμαρίων διατίθεται προς 3,07 ευρώ.
Η διαφορά είναι 31 λεπτά, δηλαδή η πολυσυσκευασία κοστίζει περίπου 11,2% περισσότερο, παρότι περιέχει ακριβώς την ίδια ποσότητα προϊόντος.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η εξέλιξη της τιμής της συγκεκριμένης πολυσυσκευασίας.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της πλατφόρμας, στις 18 Σεπτεμβρίου η τιμή της ήταν 2,72 ευρώ, ενώ την 1η Νοεμβρίου είχε αυξηθεί στα 3,07 ευρώ.
Μέσα σε λιγότερο από δύο μήνες σημειώθηκε έτσι ανατίμηση 35 λεπτών ή περίπου 12,9%.
Η δυνατότητα παρακολούθησης τέτοιων μεταβολών επιτρέπει στους καταναλωτές να διακρίνουν εάν μια τιμή είναι πραγματικά συμφέρουσα ή εάν έχει προηγηθεί σημαντική αύξηση.
Τσαγγάρη: Γιατί η χαμηλότερη τιμή στο ράφι μπορεί να παραπλανήσει
Στην ανάγκη να αξιολογούνται οι αγορές με βάση το πραγματικό κόστος του προϊόντος και όχι μόνο την αναγραφόμενη τιμή αναφέρεται η Δέσποινα Τσαγγάρη, διοικήτρια της Ανεξάρτητης Αρχής Ελέγχου της Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή.
Μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, επισημαίνει ότι μια φαινομενικά χαμηλή τιμή, ένα επιπλέον προϊόν που προσφέρεται δωρεάν ή μια μεγαλύτερη συσκευασία δεν εξασφαλίζουν αυτομάτως την οικονομικότερη επιλογή.
Αντίθετα, η σύγκριση του κόστους ανά μονάδα μέτρησης μπορεί να αποκαλύψει σημαντικές διαφορές που δεν γίνονται άμεσα αντιληπτές από τον καταναλωτή.
Όπως τονίζει, η χρήση της πλατφόρμας PosoKanei επιτρέπει στους πολίτες να ελέγχουν όχι μόνο τις διαθέσιμες τιμές, αλλά και την πορεία τους μέσα στον χρόνο.
Στόχος είναι οι αγορές να πραγματοποιούνται με περισσότερη πληροφόρηση, ώστε η επιλογή ενός προϊόντος να βασίζεται στην πραγματική οικονομική του αξία και όχι αποκλειστικά στις διαφημιστικές ενδείξεις.
Πώς λειτουργεί το PosoKanei και τι μπορούν να ελέγχουν οι καταναλωτές
Μέσα από την ψηφιακή πλατφόρμα PosoKanei.gov.gr, οι καταναλωτές έχουν τη δυνατότητα να αναζητούν προϊόντα και να συγκρίνουν το κόστος τους με βάση την ίδια μονάδα μέτρησης.
Έτσι, αντί να περιορίζονται στην τελική τιμή που αναγράφεται στη συσκευασία, μπορούν να διαπιστώνουν πόσο κοστίζει πραγματικά κάθε κιλό, λίτρο ή τεμάχιο.
Η υπηρεσία διαθέτει επίσης ιστορικό τιμών των τελευταίων δύο μηνών, προσφέροντας τη δυνατότητα παρακολούθησης των ανατιμήσεων και των μειώσεων.
Με αυτόν τον τρόπο, ο καταναλωτής μπορεί να ελέγχει εάν μια εμφανιζόμενη προσφορά αντιστοιχεί σε πραγματική μείωση της τιμής ή εάν το προϊόν πωλείται ακριβότερα σε σύγκριση με προηγούμενες εβδομάδες.
Τα συγκεκριμένα παραδείγματα υπογραμμίζουν μια βασική αρχή για τις αγορές στο σούπερ μάρκετ: ούτε η μεγαλύτερη συσκευασία ούτε η ένδειξη «προσφορά» εγγυώνται χαμηλότερο κόστος.
Σε μια περίοδο κατά την οποία οι δαπάνες για βασικά καταναλωτικά αγαθά εξακολουθούν να επιβαρύνουν τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς, η συστηματική σύγκριση των τιμών ανά μονάδα μέτρησης μπορεί να αποτελέσει ουσιαστικό εργαλείο εξοικονόμησης χρημάτων.
