Tι εμπόδια βάζει στον εθνικό σχεδιασμό η κυβέρνηση για τις εταιρείες διαχείρισης αποβλήτων

Της Μαριάννας Τζάννε

Οριστικά τέλος στην καύση των απορριμμάτων αλλά και των άλλων μεθόδων θερμικής επεξεργασίας δευτερογενών καυσίμων, που έχουν στο οπλοστάσιό τους όλες οι εταιρείες διαχείρισης απορριμμάτων βάζει ο αναπληρωτής υπουργός Περιβάλλοντος κ. Γιάννης Τσιρώνης, στο τελικό κείμενο που πρόκειται να δώσει τις επόμενες μέρες στην δημοσιότητα για την διαχείριση των αστικών αποβλήτων. Δύο περίπου μήνες μετά την παρουσίαση της εθνικής πολιτικής για τα απορρίμματα (ΕΣΔΑ) που άνοιξε τον ασκό του Αιόλου στην αγορά με την πρόβλεψη για κατάργηση των συμπράξεων μεταξύ δημοσίου και ιδιωτικού τομέα (ΣΔΙΤ) ως φαραωνικά έργα που υπονομεύουν το νέο μοντέλο διαχείρισης απορριμμάτων, το ΥΠΑΠΕΝ μπαίνει ξανά στο μάτι των εταιρειών διαχείρισης στερεών αποβλήτων με τους δεσμευτικούς περιορισμούς που βάζει στις τεχνολογίες για την ενεργειακή αξιοποίηση των αποβλήτων.

Σύμφωνα με το σχέδιο, η Ενεργειακή Αξιοποίηση Αποβλήτων είναι επιτρεπτή υπό όρους, αφού περιορίζεται σε πρακτικές όπως είναι η ανάκτηση βιοαερίου από ΧΥΤΑ ή ΧΥΤΥ, η παραγωγή βιοαερίου μέσω αναερόβιας αποδόμησης, η παραγωγή βιοντίζελ από απόβλητα έλαια κ.α.

«Μέθοδοι θερμικής ανάκτησης ενέργειας δευτερογενών στερεών καυσίμων όπως η καύση, η αεριοποίηση, η πυρόλυση, η αεριοποίηση Plasma κ.α. θεωρούνται διεργασίες υψηλής περιβαλλοντικής όχλησης και βάσει της αρχής της προφύλαξης δεν ενδείκνυνται από τον παρόντα σχεδιασμό. Ως εκ τούτου τεχνικές που παράγουν RDF/ SRF (δευτερογενή καύσιμα που προέρχονται από την διαχείριση σύμεικτων αποβλήτων) δεν ενδείκνυνται για την επεξεργασία των απορριμμάτων καθότι απομακρύνουν υλικά που πρέπει να οδεύουν προς ανακύκλωση» αναφέρει ο νέος ΕΣΔΑ.

Πρόκειται για νέα προσθήκη στον εθνικό σχεδιασμό που δεν προβλεπόταν στο αρχικό κείμενο και φαίνεται ότι αποτέλεσε προϊόν της διαβούλευσης μεταξύ φορέων και οργανώσεων. Ωστόσο η πρόβλεψη αυτή αιφνιδιάζει εκ νέου την αγορά της διαχείρισης απορριμμάτων καθώς στελέχη της επισημαίνουν ότι οι τεχνολογίες που αποκλείονται αποτελούν διεθνώς αναγνωρισμένες πρακτικές σε πολύ ώριμες διεθνείς αγορές όπως είναι η Γερμανία, η Σουηδία κ.α, αφήνοντας ένα κενό για το πώς θα αξιοποιείται ένα 20-25% που δεν μπορεί να ανακυκλωθεί (π.χ πάνες, απορρίμματα τουαλέτας κ.α).

Τονίζουν μάλιστα ότι από την επεξεργασία των αποβλήτων παράγονται δευτερογενή καύσιμα τα οποία μπορούν να καούν σε τσιμεντάδικα και λιγνιτικές μονάδες επιτυγχάνοντας σημαντική εξοικονόμηση ενέργειας. Ωστόσο, στο υπουργείο Περιβάλλοντος σχολιάζουν, ότι η καύση είναι μια πολύ ακριβή τεχνολογία και σημειώνουν ότι τα μη ανακυκλώσιμα υλικά θα διοχετεύονται σε μονάδες σύμμεικτων απορριμμάτων που προβλέπει το σχέδιο αλλά σε μικρότερη κλίμακα από αυτή που είχαν προβλέψει οι προηγούμενες κυβερνήσεις.

Οι φιλόδοξοι στόχοι του νέου ΕΣΔΑ

Με το νέο ΕΣΔΑ, εγκαινιάζεται ένα νέο μοντέλο διαχείρισης αποβλήτων, το οποίο βασίζεται στην αποκέντρωση των δραστηριοτήτων σε επίπεδο δήμων, την ποιοτική και ποσοτική ενίσχυση της ανακύκλωσης με έμφαση στη διαλογή στην πηγή, την διαλογή και επεξεργασία του οργανικού κλάσματος, τη μικρή κλίμακα των μονάδων επεξεργασίας και ανάκτησης, την ενθάρρυνση της κοινωνικής συμμετοχής με έμφαση στο δημόσιο χαρακτήρα των υποδομών και στη μείωση της παραγωγής αποβλήτων.

Σύμφωνα με το ΥΠΑΠΕΝ, «η εθνική πολιτική για τα απόβλητα είναι προσανατολισμένη στους εξής στόχους-ορόσημα για το 2020: τα κατά κεφαλή παραγόμενα απόβλητα να έχουν μειωθεί δραστικά, η προετοιμασία προς επαναχρησιμοποίηση και η ανακύκλωση με χωριστή συλλογή ανακυκλώσιμων – βιοαποβλήτων να εφαρμόζεται στο 50% του συνόλου των αστικών στερεών αποβλήτων, η ανάκτηση ενέργειας να αποτελεί συμπληρωματική μορφή διαχείρισης, όταν έχουν εξαντληθεί τα περιθώρια κάθε άλλου είδους ανάκτησης και η υγειονομική ταφή να αποτελεί την τελευταία επιλογή και να έχει περιοριστεί σε λιγότερο από το 30% του συνόλου των Αστικών Στερεών Αποβλήτων».

Καμία αλλαγή σε σχέση με το αρχικό κείμενο δεν προβλέπεται για τις ΣΔΙΤ. Ο ΕΣΔΑ, επιμένει στην κατάργηση των συμπράξεων μεταξύ ιδιωτών και δημοσίου που δεν έχουν υπογεγραμμένες συμβάσεις, με στόχο την ανάπτυξη μικρότερης κλίμακας έργων. Αρμόδιες κυβερνητικές πηγές σημειώνουν ότι η τύχη των έργων θα καθοριστεί από τα περιφερειακά σχέδια μια και είναι σαφές ότι οι σχεδιασμοί των υφιστάμενων ΣΔΙΤ θεωρείται ότι υπονομεύουν όλη τη νέα φιλοσοφία διαχείρισης των απορριμμάτων. «Εάν ένας ΠΕΣΔΑ αποφασίσει να τροποποιήσει τους στόχους που έχουν τεθεί, βάζοντας περισσότερη ανακύκλωση ή αυξάνοντας τις ποσότητες προδιαλεγμένου απορρίμματος, τότε δεν έρχεται σε αντίθεση με τον ΕΣΔΑ», αναφέρουν. Ωστόσο η κυβέρνηση εμφανίζεται να κρατά και το μαχαίρι αλλά και το καρπούζι στην εφαρμογή του σχεδιασμού. Ο λόγος είναι ότι οι ΣΔΙΤ απαιτούν 50% εθνική συμμετοχή στην χρηματοδότηση αλλά και το γεγονός ότι η ΠΕΣΔΑ συνοδεύονται με στρατηγική μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων, η οποία εκδίδεται με Κοινή Υπουργική Απόφαση. Με άλλα λόγια έχει τον απόλυτο έλεγχο στο ποια και πόσα έργα θα γίνουν.