Το ελληνικό σχέδιο για να προχωρήσει η διαπραγμάτευση

του Γιώργου Χ. Παπαγεωργίου

Εκστρατεία Τσίπρα – Βαρουφάκη στην Ευρώπη για την παρουσίαση των ελληνικών θέσεων για την ενδιάμεση συμφωνία, τις μεταρρυθμίσεις και το Μεσοπρόθεσμο

Η ελληνική πλευρά θα καταθέσει δική της πρόταση, η οποία θα ικανοποιεί μεν ορισμένες απαιτήσεις των εταίρων κυρίως σε σχέση με τις θεσμικές μεταρρυθμίσεις, αλλά θα αφήνει περιθώρια για να υλοποιήσει τον δικό της σχεδιασμό

Εκστρατεία στην Ευρώπη για την υποστήριξη των ελληνικών θέσεων και τη διαμόρφωση συσχετισμών υπέρ των προτάσεων της κυβέρνησης ξεκινά η ελληνική πλευρά, με στόχο να γεφυρώσει τις διαμετρικά αντίθετες θέσεις που διαμορφώνονται ήδη από την αφετηρία των διαπραγματεύσεων.

Ο πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας θα συναντήσει σήμερα τον Κύπριο πρόεδρο Νίκο Αναστασιάδη, την Τρίτη τον Ιταλό πρωθυπουργό Ματέο Ρέντσι και την Τετάρτη τον Γάλλο πρόεδρο Φρανσουά Ολάντ και τον Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ. Ο υπουργός Οικονομικών Γιάνης Βαρουφάκης από την πλευρά του θα συναντηθεί με τον Βρετανό ομόλογό του Τζορτζ Οσμπορν σήμερα το πρωί και το απόγευμα με τον Γάλλο ομόλογό του Μισέλ Σαπίν και τον υπουργό Οικονομίας της χώρας Εμανουέλ Μακρόν, ενώ την Τρίτη θα συναντήσει τον Ιταλό υπουργό Πιερ Κάρλο Παντουάν. Ρόλο μεσολαβητή δίνουν τα γαλλικά μέσα ενημέρωσης στον κ. Ολάντ, ο οποίος συμμετείχε μαζί με τη Γερμανίδα καγκελάριο Ανγκελα Μέρκελ σε γεύμα ενημέρωσης από τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Μάρτιν Σουλτς, ο οποίος επισκέφθηκε την Αθήνα την Πέμπτη.

Η κυβέρνηση έχει απορρίψει την προοπτική συζητήσεων με την τρόικα, όπως έγινε ξεκάθαρο μετά τη συνάντηση του κ. Βαρουφάκη με τον πρόεδρο του Eurogroup, Γερούν Ντάισελμπλουμ, ενώ αντιθέτως οι εταίροι ξεκινούν από την ανάγκη ολοκλήρωσης της αξιολόγησης, με αποτέλεσμα να υπάρχει μεγάλη απόσταση, η οποία δυσκολεύει ακόμα και το ξεκίνημα των συζητήσεων. Η ελληνική πλευρά σκοπεύει να καταθέσει δική της πρόταση, η οποία θα ικανοποιεί μεν ορισμένες απαιτήσεις των εταίρων κυρίως σε σχέση με τις θεσμικές μεταρρυθμίσεις, αλλά θα αφήνει περιθώρια για να υλοποιήσει τον δικό της σχεδιασμό.

Η συνολική πρόταση θα καλύπτει τους τρεις μεγάλους άξονες, δηλαδή τις μεταρρυθμίσεις του κράτους, τη δημοσιονομική ισορροπία (με ισοσκελισμένους προϋπολογισμούς και ένα μικρό πλεόνασμα) και τη ρύθμιση του χρέους.

Στο μεσοδιάστημα η ελληνική πλευρά θα προτείνει μια ενδιάμεση συμφωνία, η οποία θα προβλέπει ορισμένες βασικές διευθετήσεις για θέματα όπως η στήριξη των ελληνικών τραπεζών με ρευστότητα, οι ρυθμοί και η μέθοδος αποπληρωμής των υποχρεώσεων που πρέπει να καλύψει η ελληνική πλευρά στο αμέσως επόμενο διάστημα (πληρωμές προς το ΔΝΤ και εντόκων γραμματίων), καθώς και οι υποχρεώσεις της χώρας μας και τα μέτρα που θα ληφθούν στο διάστημα αυτό.

Και τούτο ώστε να δοθεί χρόνος για να εξελιχτεί η κύρια διαπραγμάτευση που αφορά το μεγάλο θέμα της διευθέτησης του ελληνικού χρέους και την ολοκλήρωση της νέας συμφωνίας μεταξύ της Ελλάδας και των εταίρων. Στην πράξη το χρονικό διάστημα που πρέπει να καλύψει η ενδιάμεση συμφωνία είναι μέχρι τον Ιούλιο, διότι τότε ξεκινούν οι λήξεις ελληνικών ομολόγων που έχει στην κατοχή της η ΕΚΤ, συνολικού ύψους περί τα 8 δισ. ευρώ. Το πρώτο εμπόδιο πάντως που επιδιώκει να ξεπεράσει η κυβέρνηση είναι η ανάμειξη της τρόικας. Η τοποθέτηση του κ. Βαρουφάκη στο τέλος της συνέντευξης Τύπου με τον κ. Ντάισελμπλουμ προκάλεσε αλυσίδα αντιδράσεων από τα διεθνή ΜΜΕ, τα οποία την ερμήνευσαν ως ένδειξη ρήξης και σύγκρουσης, παρότι επί της ουσίας ήταν γνωστή ήδη από την προεκλογική περίοδο αλλά και από τις πρώτες δηλώσεις των στελεχών ότι η κυβέρνηση δεν δέχεται να συνεχίσει τις συζητήσεις με την τρόικα.

Πρόσωπα, πάντως, που συμμετείχαν στην πρώτη συνάντηση του κ. Ντάισελμπλουμ με το οικονομικό επιτελείο σημείωναν ότι επί της ουσίας η συζήτηση έγινε σε καλό κλίμα. Μάλιστα από την πλευρά του κ. Ντάισελμπλουμ εκφράστηκε ικανοποίηση για την ενημέρωση από την κυβερνητική πλευρά ότι θα δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στην αντιμετώπιση των προβλημάτων στη λειτουργία του κράτους και τη φοροδιαφυγή.

Το γεγονός, βέβαια, είναι ότι η ελληνική πλευρά έχει σοβαρά επιχειρήματα κατά της τρόικας, δεδομένου ότι η θεσμική της υπόσταση έχει αμφισβητηθεί έντονα από το ίδιο το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ενώ και οι νέοι κανονισμοί για τη δημοσιονομική εποπτεία αναθέτουν αυτόν τον ρόλο και τις επαφές με τα κράτη-μέλη στην Κομισιόν. Επίσης, ο επίτροπος Οικονομικών και Νομισματικών Υποθέσεων Πιερ Μοσκοβισί απαντώντας σε ερώτηση του ευρωβουλευτή του ΣΥΡΙΖΑ Δημήτρη Παπαδημούλη την περασμένη εβδομάδα ανέφερε ότι η Κομισιόν θα εξετάσει τον ρόλο της τρόικας και την αντικατάστασή της με μια δομή που θα διαθέτει «μεγαλύτερη δημοκρατική νομιμοποίηση και λογοδοσία».

Η κυβέρνηση ελπίζει, πάντως, ότι θα βρεθεί κοινός τόπος έτσι ώστε οι συζητήσεις να γίνουν αφενός σε πολιτικό επίπεδο μεταξύ πολιτικών προσώπων και σε τεχνοκρατικό επίπεδο με εκπροσώπους διαφορετικού φορέα, ενδεχομένως της Κομισιόν ή στο πλαίσιο της ομάδας εργασίας του Eurogroup.

Αλλωστε έλεγαν αρμόδιες πηγές ότι δεν θα είναι δύσκολο, εφόσον βέβαια επιτευχθεί μια πολιτική συμφωνία κατ’ αρχήν, να βρεθεί ένα τεχνοκρατικό μέσο που δεν θα ονομάζεται «τρόικα» για να συνεχιστούν οι διαπραγματεύσεις.

Οι μεταρρυθμίσεις

Από εκεί και πέρα, επί της ουσίας το «χαρτί» που είναι έτοιμη να παρουσιάσει η κυβέρνηση αφορά στο πεδίο των θεσμικών μεταρρυθμίσεων, κυρίως εκείνων που έχουν σχέση με τη λειτουργία του κράτους καθώς και την πάταξη της διαφθοράς και της φοροδιαφυγής, δεδομένου ότι θεωρείται ότι σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να ληφθούν μέτρα που προβλέπονται από το μνημόνιο, όπως, κυρίως, νέες περικοπές στο ασφαλιστικό σύστημα. Στο μνημόνιο, όμως, προβλέπονται ορισμένες παρεμβάσεις που αποτελούν ταυτόχρονα προτεραιότητα και για την κυβέρνηση και έτσι εκτιμάται ότι μπορεί να βρεθούν κοινά σημεία με τους εταίρους ώστε να οικοδομηθεί η νέα συμφωνία.

Οι δράσεις που υιοθετεί η κυβέρνηση αφορούν στη βελτίωση του φορολογικού συστήματος και της δημόσιας διοίκησης, όπως και μέτρα που θα αφορούν στην αντιμετώπιση των στρεβλώσεων στην αγορά (αντιμετώπιση ολιγοπωλίων) και της λεγόμενης διαπλοκής, θέματα που επίσης βρίσκονται ψηλά στην ατζέντα των εταίρων εδώ και χρόνια. Στόχος της κυβέρνησης είναι να παρουσιάσει ένα πλέγμα παρεμβάσεων, πολλές από τις οποίες είναι ήδη νομοτεχνικά σε αρκετά προχωρημένο στάδιο, έτσι ώστε το συνολικό σχέδιο να γίνει πειστικό στους εταίρους. Ειδικά στο θέμα της φοροδιαφυγής σχεδιάζεται η επεξεργασία, «με βιομηχανικούς ρυθμούς», όπως έλεγαν αρμόδια στελέχη, όλων των λιστών που βρίσκονται στη διάθεση των Αρχών και περιέχουν ονόματα που πιθανόν να κρύβουν φοροδιαφυγή.

Ετοιμα, επίσης, είναι και μέτρα για την αντιμετώπιση του λαθρεμπορίου, ειδικά στα καύσιμα. Μεγάλη βαρύτητα θα δοθεί επίσης στις παρεμβάσεις στη δημόσια διοίκηση, στη μείωση της γραφειοκρατίας και τη διευκόλυνσή τους, όπως και στην αντιμετώπιση των ολιγοπωλίων στην αγορά. Βασικό εργαλείο στη διαπραγμάτευση θα είναι και το νέο μεσοπρόθεσμο πρόγραμμα, το οποίο θα προβλέπει ισοσκελισμένους προϋπολογισμούς και ένα μικρό πρωτογενές πλεόνασμα, αντί για τον στόχο των πρωτογενών πλεονασμάτων της τάξης του 4%-4,5% που προβλέπονται στο υφιστάμενο πρόγραμμα.