Η μεγαλύτερη ενεργειακή αρτηρία του πλανήτη παραμένει μπλοκαρισμένη και η παγκόσμια οικονομία προσπαθεί να υπολογίσει το πραγματικό κόστος αυτής της νέας γεωπολιτικής κρίσης. Όμως πίσω από την ένταση στις αγορές πετρελαίου και φυσικού αερίου, αρκετοί αναλυτές βλέπουν να επιταχύνεται μια διαφορετική, βαθύτερη αλλαγή: η στροφή του κόσμου προς τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.
Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, από όπου σε φυσιολογικές συνθήκες διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου, επαναφέρει με δραματικό τρόπο τη συζήτηση για την ενεργειακή εξάρτηση των οικονομιών από τα ορυκτά καύσιμα και τους γεωπολιτικούς κινδύνους που τη συνοδεύουν.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, αυξάνονται οι εκτιμήσεις ότι η σημερινή κρίση μπορεί τελικά να λειτουργήσει ως καταλύτης για ακόμη ταχύτερη ανάπτυξη της καθαρής ενέργειας.
Ο επικεφαλής για το κλίμα στον Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών, Σάιμον Στιέλ, έκανε λόγο πρόσφατα για μια «τεράστια ειρωνεία», σημειώνοντας ότι κυβερνήσεις που προσπάθησαν να διατηρήσουν την παγκόσμια εξάρτηση από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο καταλήγουν τελικά να επιταχύνουν την παγκόσμια ανάπτυξη των ΑΠΕ.
Αν και δεν κατονόμασε ευθέως τον Ντόναλντ Τραμπ, οι αναφορές του συνδέθηκαν άμεσα με τη σκληρή ενεργειακή πολιτική των ΗΠΑ υπέρ του πετρελαίου και του φυσικού αερίου, αλλά και με τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή που οδήγησαν στο μπλοκάρισμα των Στενών του Ορμούζ.
Η πτώση του κόστους αλλάζει τα δεδομένα
Η αίσθηση ότι η παγκόσμια ενεργειακή ισορροπία αλλάζει ενισχύεται και από τα τελευταία στοιχεία της IRENA.
Σύμφωνα με τη νέα έκθεση του οργανισμού, το κόστος παραγωγής ενέργειας από αιολικά και φωτοβολταϊκά συστήματα συνεχίζει να μειώνεται, την ώρα που τα ορυκτά καύσιμα εμφανίζουν ολοένα μεγαλύτερη μεταβλητότητα και αβεβαιότητα.
Ιδιαίτερη σημασία αποκτά πλέον και η πρόοδος στην αποθήκευση ενέργειας μέσω μπαταριών, καθώς το βασικό μειονέκτημα των ΑΠΕ — η διακοπτόμενη παραγωγή λόγω έλλειψης ήλιου ή ανέμου — περιορίζεται όλο και περισσότερο.
Η δυνατότητα αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας επιτρέπει πλέον σε έργα ΑΠΕ να παρέχουν πιο σταθερή και προβλέψιμη ηλεκτροδότηση, κάτι ιδιαίτερα κρίσιμο για εγκαταστάσεις υψηλής κατανάλωσης όπως τα data centers και οι βιομηχανικές μονάδες.
Η έκθεση της IRENA δείχνει ότι το κόστος των συστημάτων αποθήκευσης έχει μειωθεί κατά περίπου 93% από το 2010 μέχρι σήμερα, γεγονός που μεταμορφώνει την οικονομική βιωσιμότητα της καθαρής ενέργειας.
Η Κίνα και η νέα ενεργειακή ισορροπία
Η Κίνα συνεχίζει να βρίσκεται στο επίκεντρο της παγκόσμιας αγοράς καθαρής ενέργειας.
Οι εξαγωγές κινεζικών φωτοβολταϊκών πάνελ εκτινάχθηκαν τον Μάρτιο, καταγράφοντας ιστορικό ρεκόρ, με χώρες όπως η Ινδία, η Νιγηρία και η Αυστραλία να αυξάνουν σημαντικά τις εισαγωγές τους.
Μέρος αυτής της έκρηξης αποδίδεται σε μαζικές αγορές πριν από τις αλλαγές στην κινεζική πολιτική που αναμένεται να οδηγήσουν σε υψηλότερες τιμές.
Ωστόσο, οι ενδείξεις ευρύτερης ενεργειακής μεταβολής γίνονται πλέον ορατές και σε άλλους τομείς της οικονομίας.
Οι πωλήσεις ηλεκτρικών αυτοκινήτων αυξάνονται σε Ευρώπη και Ασία, ενώ ανοδικά κινούνται και οι πωλήσεις αντλιών θερμότητας στην ευρωπαϊκή αγορά.
Ακόμη και σε χώρες με παραδοσιακά χαμηλό ενεργειακό κόστος λόγω πετρελαίου, όπως η Σαουδική Αραβία, η ηλιακή ενέργεια γίνεται πλέον ολοένα πιο ανταγωνιστική.
Τα όρια της πράσινης μετάβασης
Παρά την αισιοδοξία, αρκετοί ειδικοί προειδοποιούν ότι οι ΑΠΕ δεν αποτελούν άμεση λύση για το σημερινό ενεργειακό σοκ.
Η ανάπτυξη μεγάλων έργων απαιτεί χρόνια σχεδιασμού, αδειοδοτήσεων και σύνδεσης με τα ηλεκτρικά δίκτυα, ακόμη και υπό ιδανικές συνθήκες.
Παράλληλα, ορισμένοι βιομηχανικοί κλάδοι, όπως η αεροπορία, η βαριά βιομηχανία και η παραγωγή τσιμέντου, εξακολουθούν να μην διαθέτουν ώριμες εναλλακτικές λύσεις απέναντι στα ορυκτά καύσιμα.
Σε πολλές αναπτυσσόμενες οικονομίες, το βασικό πρόβλημα παραμένει επίσης η έλλειψη κεφαλαίων για τη χρηματοδότηση της ενεργειακής μετάβασης και της αναβάθμισης των ηλεκτρικών δικτύων.
Ο ενεργειακός αναλυτής και συνιδρυτής της Halcyon, Nat Bullard, εκτιμά πάντως ότι η γενική κατεύθυνση της αγοράς είναι πλέον σαφής: οι οικονομίες προσπαθούν σταδιακά να μειώσουν την εξάρτησή τους από τις εισαγωγές πετρελαίου.
Οι πολιτικές αντιδράσεις και η μάχη της ενέργειας
Από την πλευρά του Λευκός Οίκος, ο εκπρόσωπος Taylor Rogers υποστήριξε ότι χώρες που βασίζονται υπερβολικά στις ΑΠΕ εξακολουθούν να εξαρτώνται από εισαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου όταν η πράσινη ενέργεια δεν επαρκεί.
Ωστόσο, άλλοι ειδικοί θεωρούν ότι η τεχνολογική πρόοδος έχει αλλάξει πλέον δραστικά τα δεδομένα.
Ο συνιδρυτής της Ember, Dave Jones, σημείωσε ότι οι τεχνολογίες αποθήκευσης εξελίχθηκαν με τόσο γρήγορους ρυθμούς ώστε πολλές αγορές δυσκολεύονται να προσαρμοστούν στη νέα πραγματικότητα.
Τα τελευταία χρόνια έχουν περιοριστεί σημαντικά οι κίνδυνοι πυρκαγιάς στις μπαταρίες, ενώ η διάρκεια ζωής των νέων συστημάτων έχει αυξηθεί αισθητά.
Την ίδια στιγμή, η άνοδος στις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου βελτιώνει ακόμη περισσότερο την ανταγωνιστικότητα της καθαρής τεχνολογίας απέναντι στα παραδοσιακά καύσιμα.
Η σημερινή κρίση στα Στενά του Ορμούζ ίσως τελικά να μην αλλάξει μόνο τις αγορές ενέργειας, αλλά και τον συνολικό ρυθμό της παγκόσμιας ενεργειακής μετάβασης.
Διαβάστε ακόμη
Κινητό χωρίς τέλη: Ποιοι μπορούν να γλιτώσουν χρεώσεις με μια online αίτηση
Η Samsung δίνει ύστατη μάχη για να αποτρέψει απεργία που θα παραλύσει τη Νότια Κορέα
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα